Yarı iletken üreten fabrikaların yani Aşırı ultraviyole (EUV) litografi ekipmanlarının üreticisi olan ASML (ve de Hollanda hükümeti), ABD’nin baskısı ile ürünlerini Çin’e satma konusunda giderek daha ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyor.
Gerçi son bir kaç yıldan beri ASML’nin Çin’e en gelişmiş ekipmanlarını satması yasaklandı. 27,6 milyar Euro olan 2023 satışları içinde Çin, ASML’nin toplam gelirinin %39’unu oluşturuyor.
Ama şimdi Hollanda’nın yarı iletken üretimi için hayati önem taşıyan bazı derin ultraviyole (UVP) ekipmanlarının satışını da yasaklamaya karar vermesiyle bu yıl durum kötüleşecek. Bu hamle , Çin’in stratejik sektörlerdeki yeteneklerini güçlendirebilecek teknolojilere erişimini engellemeyi amaçlayan ABD yönetimi tarafından ifade edilen ulusal güvenlik kaygıları nedeniyle gerçekleştirildi.
ASML’deki kısıtlamalar sadece ekipman satışıyla sınırlı değil. Şirketin bundan sonra Çin’deki müşterilerine teknik servis, yedek parça veya yazılım güncellemesi sunabilmesi için de lisans başvurusunda bulunması gerekecek.
Bu kapsamda Hollanda Ekonomi Bakanı Dirk Beljaarts, geçtiğimiz günlerde ABD Ticaret Müsteşarı Don Graves ile görüşmek üzere Washington DC’ye gitti. Toplantı sırasında Beljaarts, Çin’i kilit bir ticaret ortağı olarak sürdürmenin önemini vurguladı ve ASML’nin mümkün olduğunca sorunsuz iş yapma özgürlüğüne sahip olması gerektiğini savundu.
“Çin, ABD ve diğer ülkeler gibi önemli bir ticaret ortağıdır. Ekonomimizi korumalı ve şirketlerimizin maksimum özgürlükle faaliyet göstermesine izin vermeliyiz”
Hollanda’nın ekonomik çıkarlarını koruma çabalarına rağmen ABD’nin Çin’e yönelik tutumu katı olmaya devam ediyor. Joe Biden yönetimi ticari kısıtlamaları yoğunlaştırdı ve özellikle yarı iletken sektöründe ileri teknolojilerin ihracatına yönelik yasakları genişletti. Bu, Hollanda’nın ASML ve diğer yüksek teknoloji sektörleri için önemli bir pazar olan Çin ile ticari ilişkilerini zorluyor.
ASML, Hollanda ekonomisi için en önemli şirketlerden biri ve küresel pazarlarda serbestçe faaliyet gösterebilmesi ülke açısından önemli. Beljaarts’a göre ABD ile işbirliği hayati önem taşıyor ancak Hollanda aynı zamanda şirketlerinin Çin gibi pazarlarda gelişmeye devam edebilmesini de sağlamalı .
Hollanda’nın ikilemi, Çin ile ticari bağlarını korurken, doğal müttefiki ABD ile güçlü ilişkileri nasıl sürdüreceği şeklinde. ABD’nin Çin’e teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamalara ilişkin tutumunun yakın zamanda değişmesi beklenmiyor. Bu da Hollanda’yı zor durumda bırakıyor.
ASML bu dengeleme hareketinde kilit bir oyuncu olmaya devam edecek ve Çin’deki operasyonlarının geleceği büyük ölçüde Hollanda hükümetinin önümüzdeki aylarda alacağı kararlara bağlı olacak.
Kaynak : 