Akbank Yönetim Kurulu Başkanı Erol Sabancı’nın dergiye verdiği röportaj aşağıda yer alıyor:
2003’e yeni bir hükümetle girilmesi, Irak ve Kıbrıs’taki sorunlar ve Istanbul’daki son terörist saldırılar göz önüne alındığında, Türkiye’nin 2003 sonundaki durumunu nasıl değerlendirirsiniz?
Türk halkının ve yabancı iş ortaklarımızın yeni hükümet ile ilgili endişelerinin, yersiz çıktığını görmekten mutluyum. Yeni hükümetin girişimleri, onların, sorunların çözümüyle başa çıkabilecek ve bizim de iş konuşabileceğimiz doğru insanlar olduklarını kanıtladı; önceleri zayıf görünen noktaları, pozitife dönüştü.
Yıllar boyunca koalisyon hükümetlerince yönetildik; farklı düşünce yapılarına sahip ortakların oluşturduğu bu koalisyonlar, ülkede istikrarlı bir ortamın oluşturulması ve gerek yerel gerekse yabancı yatırımcılar nezdinde itibar yaratılması açılarından iyi iş çıkarmadılar.
2002’nin ikinci yarısındaki seçimler, yeni ve genç bir partiyi işbaşına getirdi ve eski hükümet zamanı geçmiş bir model olarak geride kaldı. Meclis’te çoğunluğu tek bir parti sağlayabilmiş durumda ve karşısında da sadece bir muhalefet partisi mevcut. Bu ülke için hayırlı oldu.
Göreve ısınmaları için biraz zamana ihtiyaçları vardı ancak maalesef Mart’ta Irak krizi patlak verdi; Masada yıllardır çözüm bekleyen bir Kıbrıs sorunumuz vardı.
Hükümetin Irak meselesinde doğru davrandığını düşünüyorum. Amerikalı stratejik ortaklarımızla ilişkilerimizi sıkıntıya sokmuş olsa da, gelişmeler Türk Hükümeti’nin kararlarının ‘genelde’ doğru olduğunu gösterdi.
Hükümetin en büyük ekonomik sorunu ise Uluslararası Para Fonu/Dünya Bankası programlarını koordine etmek ve yüksek enflasyonla mücadele etmekti.
Türkiye’deki enflasyon oranı yıllarca yüzde 70’in üzerinde seyretti; bu rakam OECD üyesi tüm ülkelerin enflasyon rakamlarının toplamından bile daha fazlaydı. Hükümet, enflasyonda yüzde 20’lik bir yıl sonu hedefi belirlemişti; Aralık ayı itibariyle yıllık enflasyonun yüzde 18-19 civarında olması büyük bir başarıdır.
Faiz oranları ve döviz kurları da diğer bir ekonomik sorundu. Bu alanlarda ne gibi gelişmeler oldu?
Yüksek enflasyon nedeniyle hem nominal hem de reel olarak yıllarca çok yüksek faiz oranlarıyla yaşadık; Faiz oranları yüzde 75-80 düzeyindeydi. Bugün bileşik faiz oranları yüzde 28’lere kadar gerilemiş durumdadır. O yüksek rakamlardan yüzde 28’e inebilmek büyük başarıdır.
Yabancı kurlar ise 2002’de adeta sarhoş olmuştu. 1 ABD Doları, 1 milyon 750 bin liraya kadar fırlamıştı. Bu rakam Aralık 2002’de 1 milyon 665 bin liraya, bir yıl sonra, Aralık 2003’ün başında ise 1 milyon 450 bin liraya geriledi. Kur 1 milyon 665 bin lira iken insanlar önlerini göremiyorlardı çünkü kurun ne olacağını bilmiyorlardı. 2 milyon veya 2.5 milyon olur mu diye düşünüyorduk.
2003’te ekonomik politikaların doğru şekilde tatbiki sonucunda kurda da istikrar sağlandı. Bir diğer önemli gösterge, menkul kıymetler borsasının performansı oldu. Endeks 2002 yılının sonunda 10 bin iken, olağanüstü bir performansla 2003 Kasım ayı sonunda 16 bini bile geçmişti.
Türkiye’deki yatırım ortamında nasıl bir değişim oldu?
Sözünü ettiğimiz iyi performans ve kilit ekonomik faktörlerdeki düzelmeler yatırımcıyı ve halkı daha da rahatlattı. Ancak bizi etkileyen, özellikle de özelleştirme faaliyetlerimize yansıyan uluslararası sorunlar mevcut. Bu uluslararası sorunlar Hükümet’in 2003 için belirlediği 4 milyar dolarlık özelleştirme hedefine ulaşmasını engelledi. Sanırım bu yılı 1 milyar dolarlık özelleştirme ile kapatacağız.
Bunun ana nedenleri uluslararası kuruluşların kendi ülkelerindeki sorunlar nedeniyle buraya ülkemize gelmekte isteksiz olmaları ve Türkiye’yi cazip bulmamalarıdır. Türk Hükümeti de bu nedenle ağırdan alıyor. Amaç, ne olursa olsun verilen fiyatı kabul etmek değil, zaten şu anda Hükümetin buna ihtiyacı da yok, gerekli cephanesi var.
Son yıllarda bankacılık sisteminde neler oldu? Bugün nasıl bir görünüm arzediyor?
Son iki yıl içinde bankacılık sisteminde çok ciddi yeniden yapılanma çalışmaları gerçekleştirildi. Bundan önce, bankacılık lisanslarının fütursuzca dağıtıldığı, bankaların sahiplerinin ve yöneticilerinin kim olduğu ciddi düşünülmeden faaliyet izninin verildiği bir dönem yaşadık. Bu bankaların bazıları sisteme büyük sorunlar getirdi. Özel bankalarda yaşanan bu gelişme sonrasında 22 tanesi sistemden ayıklandı. Bu noktada, Ekonomi Eski Bakanı Kemal Derviş’e yeniden yapılandırma konusundaki başarılı çalışmaları nedeniyle teşekkür etmeliyiz.
Sistemde büyük pay sahibi olan devlet bankaları ise verimlilik konusunda son derece dikkatsiz davrandılar. Çok fazla personel barındırıyorlardı ve kredilendirme politikaları gevşekti. Bugün gelinen noktada, geriye kalan üç devlet bankasının yönetiminde profesyonel ekipler görev yapıyor, fazla personel ile zayıf kredilendirme sorunları çözülüyor.
Bilhassa yeni bir izleme ve denetleme organının IMF yardımı ve desteği ile kurulmasından sonra, bankalar artık çok daha iyi konumdalar. İngiltere’deki Mali Hizmetler Kurumu’na (FSA) benzeyen bu yeni yetkili organ sadece 18 ay önce kuruldu; Kurum’un bağımsız olması, pazardaki herkese güven sağlıyor.
Bankacılık sistemindeki bir başka sorun da Türk bankalarındaki mevduatların miktarına bakılmaksızın devlet garantisi altında alınmış olmasıydı. Yeni hükümet, devlet garantisine alınacak mevduatlara Temmuz 2004’e kadar bir üst sınır koymaya söz verdi; Ancak biz Akbank olarak daha fazla beklenmemesi ve mevduat sigortasına derhal bir sınır getirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Bu üst tavan, küçük tasarruf sahiplerine destek amacıyla, ve AB standartlarına paralel olarak, 10 bin ile 20 bin Euro civarında belirlenebilir.
Sınırsız mevduat garantisinin bulunduğu sistem bankacılık sektöründe büyük sorunlar yarattı çünkü sınırsız güvence sağlayan bu şemsiye sayesinde zayıf ve kalitesiz bankalar büyük meblağlarda fonlar topladılar. Sistem onlara olağanüstü fonlama imkanları sağladı. Mevduata yüksek faiz verdiler, müşteriler devlet güvencesi altındaydı ve bunların sonucunda insanlar paralarını bu düşük kaliteli bankalara yatırdı. Güçlü bankalar da çaresizlikten bu eğilimi belli ölçülerde izlemek zorunda kaldılar ve bu da gereksiz derecede artan faiz oranlarını beraberinde getirdi.
Akbank’ın son yıllardaki performansı ve pazardaki konumu nasıl?
Bu temizlik yıllarında performansımız iyiydi; Ancak son 25 yıl içinde, banka olsun olmasın, hangi Türk şirketinin en yüksek kar rakamına ulaştığını sorarsanız, cevap Akbank olacaktır. Akbank, son 25 yılın 18’inde en karlı Türk şirketi olmuş, diğer yedi yılda da ikinci sırada yer almıştır. Güçlü performansı, son kriz yıllarında da devam etmiştir. Bunu sadece ben söylemiyorum; Bu söylediklerimin tarafsız olarak sağlamasını yapmak için hissedarlara ve borsa verilerine bakmanız yeterli olacaktır. Sabancı Holding dışında bulunan ve serbestçe alınıp satılan yüzde 29’luk Akbank hisselerinin önemli bir kısmı, yüzde 70’i, kurumsal yatırımcıların elinde. Bu bize ilave bir rahatlık veriyor. Menkul Kıymetler Borsası’nda kote edilmiş bulunan 300 hissemize bakıldığında Akbank en değerli şirket konumunda ve bugünkü değeri 6.2 milyar dolar.
Borsadaki en değerli banka olmak, bizim için çok önemli. Yükselmekte olan pazarlara baktığınızda da Akbank’ın en değerli banka olduğunu görürsünüz. Tüm bunlar şansa değil, süreklilik, istikrar ve iyi performansa dayanıyor.
Performans açısından bir diğer önemli gösterge de 2003 ün ilk dokuz ayında Borsa’da kayıtlı 10 bankanın vergi öncesi karlarının toplamı içinde Akbank’ın payının yüzde 61 olmasıdır.
Akbank ve Türkiye için geleceği nasıl görüyorsunuz?
Öngörülen yeni bankacılık ortamı içinde iyi bir konumdayız. Düşük enflasyon ve faiz rakamları sayesinde marjlar küçülecek ve bilhassa tüketici kredisi, kredi kartları ve, umarız üç dört yıl içinde de, ipotekli kredi faaliyetleri (konut kredileri) başta olmak üzere yeni pazarlar yaratılacak. Yüksek enflasyon yüzünden bugüne kadar ipotekli kredi pazarı yaratılamadı, ama enflasyon ve faizlerin inmesiyle birlikte ipotekli kredi vermek mümkün olacak. Aylık yüzde 0.50-0.70 faizle borç verebilecek duruma geldiğimizde, normal insanlar da ipotek kredisi alabilecekler ve bu da istikrarı güçlendirecek.
Irak’ta olan biteni artık değiştiremeyiz, ancak geriye baktığımızda olaylara askeri açıdan müdahil olmamamız bir avantajdır; Her konuda talebin büyük boyutlarda olduğu 25 milyonluk bir komşu ülke ile ilişkilerimizde, Türkiye’nin geniş ürün yelpazesi ve sanayi kolları büyük avantajlar getirecektir.
Özetle, genel görünüm hem Akbank hem de Türkiye için olumlu; Bilhassa AB üyeliği ve Kıbrıs’ta çözüm gibi önemli siyasi gelişmelerin hayata geçeceği çok daha iyi yılları dörtgözle bekliyoruz.
Kaynak : 