Davos’ta bu akşam düzenlenen “Gazze” panelinde Başbakan Tayip Erdoğan’ı kızdırıp, paneli terk etmesine neden olduğu bildirilen, Washington Post’un 1950 doğumlu Dış politika muhabiri ve yazar David Ignatius[1], geçtiğimiz ay İstanbul’a gelmiş ve Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Danışmanı Ahmet Davutoğlu ile bir görüşme yapmış ve bu görüşmeye ait notları da Washington Post’taki köşesine yansıtmıştı.
1972 Hardvard mezunu olan ve Washington Monthly ile Wall Street Journal gazetelerinde Adalet Bakanlığı ve CIA konularında yazılar yazan, Ortadoğu temsilcisi Ignatius’un Türkiye üzerine 21 aralık 2008 tarihli yazısını[2] aşağıda sunuyoruz :
Türkiye’nin önde gelen dış politika stratejistlerinden Ahmet Davutoğlu, Ortadoğu’nun önündeki siyasi seçenekler silsilesini açıklarken, belki de bir domino dizisini tarif ediyordu. Domino taşları eğer doğru yönde devrilirlerse, iyi şeyler olabilir. Ama eğer yanlış yöne devrilmeye başlarlarsa, dikkatli olun.
Ahmet Davutoğlu’nun domino teorisi, Ortadoğu stratejisi üzerinde kafa yoran yeni ABD Başkanı Barack Obama’nın ekibinin dikkatini hak ediyor. Davutoğlu konuyu biliyor. Başbakan Tayyip Erdoğan’ın baş danışmanı olarak, Suriye’yle İsrail arasında başarılı bir arabuluculuğun yanı sıra dünyanın bu karmaşık bölgesindeki başka hassas diplomasi meselelerini de idare etti.
Davutoğlu’yla çarşamba günü, Boğaz’ın kıyısındaki Dolmabahçe Sarayı’nda, tam bir Osmanlı dekorunda konuştuk. Davutoğlu son birkaç yılda Türk diplomasisindeki (Avrupa’dan uzak ve bir asır öncesine dek bu tarihi şehirden yönetilen bölgeyi çevrelemeye yönelik) yön değişikliğine nezaret etti. Değişim vurgusu bazı Türklerin keyfini kaçırıyor, ama bu konuya daha sonra geleceğim.
Davutoğlu’nun analizinde dikkat çekici olan şey, bir dizi seçimi içeriyor olması. Çok az demokrasiye sahip olmuş bir bölge için bu iyi haber. Kötü haberse, seçmenlerin ABD politikasını ters yüz edecek ve bölgede barışın sağlanmasını daha da zor kılacak tercihler yapma ihtimali.
Davutoğlu, “Dünya toplumunun bu seçimlerin önemli olduğunu ve Obama’nın başkanlığını etkileyeceğini anlamasını istiyoruz” diyor.
Siyasi tercihler dizisi Filistin’lilerinkiyle başlıyor. Başkan Mahmud Abbas’ın görev süresi ve bununla birlikte Filistin Yönetimi adına müzakere etme yetkisi 9 Ocak’ta sona eriyor. Abbas başkanlık döneminin radikal Hamas grubuyla uzlaşmanın parçası olarak bir yıllığına uzatılabileceğini umut etmişti.
Abbas bunun yerine gelecek yıl başında düzenlenmek üzere başkanlık ve parlamento seçimleri çağrısı yapabilir. Şu anda anketler Abbas’ın örgütü Fetih’in yüzde 42’ye Hamas’ın önünde olduğunu gösteriyor. Hamas % 28 gösteriyor. Ama durum kelimenin tam anlamıyla her an ateş almaya hazır, zira Hamas’ın İsrail’le ateşkesi cuma günü sona eriyor. Hamas roketleri seçerse, İsrailliler iki devletli çözüm konusunda çok daha karamsar hale gelecektir.
Bir sonraki siyasi domino İsrail’in kendisi. 10 Şubat’ta Başbakan Ehud Olmert hükümetinin yerine yenisini seçmek üzere seçimler yapılacak. Anketler, Olmert’in bir Filistin devleti oluşturulması çabalarını şiddetle eleştiren sertlik yanlısı Likud’un adayı Binyamin Netanyahu için zafer öngörüsünde bulunuyor. Olası Netanyahu zaferi, en hafif deyimiyle, ABD’nin politika seçeneklerini zorlaştıracaktır.
Davutoğlu, “Eğer (Filistinliler ve İsrailliler içinde) sertlik yanlıları kazanmaya başlarsa, güvenlik sorun haline gelecektir. Güvenlik barıştan daha önemli olacaktır” diyor.
Irak’ın önünde de bir oylama var. 31 Ocak yerel seçimleri Irak parlamentosunun ABD askeri varlığının üç yılla sınırlanmasını onaylamasıyla ulaşılan anlaşmayı pekiştirebilir. Ancak seçim Irak’ın bölgesel ve mezhepsel gerilimlerini de derinleştirebilir ve tam da Obama askerleri çekmeye hazırlanırken yeni bir şiddet kıvılcımı çakabilir.
Siyasi dominolar dizisi sürüyor. Lübnan yeni parlamentoyu belirlemek üzere nisanda sandık başına gidiyor, haziranda da seçimin son turu yapılacak. İran ve Suudi Arabistan gözde adaylarını desteklemek için şimdiden on milyonlarca dolar pompalıyor. Ve sonra haziran ayında İran’da radikal Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad’ın iktidarda kalıp kalmayacağını belirleyecek kritik bir cumhurbaşkanlığı seçimi yapılacak.
Ahmet Davutoğlu, sloganının ‘sınırlarımızda sıfır sorun’ olduğunu söylüyor. Önümüzdeki birkaç ay, bu iyimser stratejinin yaşayabilir olup olmadığını sınayacak.
Daha önce de belirttiğim üzere, Türk hükümetinin bölgesel diplomasi üzerindeki yeni vurgusu konusunda herkes aynı heyecanı taşımıyor. Eleştirenler, Erdoğan’ın resmi olarak hâlâ AB’ye katılma taahhütü olmasına rağmen, aslında bu hedeften vazgeçtiğini savunuyor. Milliyet gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Sedat Ergin, “AB konusundaki şevklerini kaybettiler. Artık tüm enerjilerini bölgesel siyasete harcıyorlar” diyor.
Ayrıca bazı Türkler Erdoğan’ın Avrupa’dan yüz çevirirken, muhaliflerine karşı daha az hoşgörülü hale gelmiş olmasından endişeli. Eleştirenler, Erdoğan’ın eylülde partisinin üyelerini de kapsayan Almanya’daki bir yolsuzluk davasını haber yapan Milliyet gazetesini ve diğer gazeteleri boykot etme çağrısı yapması örneğini veriyor. Sabah gazetesi köşe yazarı Soli Özel, “Erdoğan’ın basın özgürlüğüne ve ifade özgürlüğüne dair hoşgörüsünün sınırları epey zayıf” ifadesini kullanıyor.
Ahmet Davutoğlu, Türkiye’nin yeni bölgesel rolünün Osmanlı paşalarının günlerine bir geri dönüş olmadığını vurguluyor. Dünya değişti. Demokrasi iş başında. Ama bu insanların seçimlerini ABD’nin istediği yönde yapacağının garantisi değil.
[1] David Ignatius
[2] Yazının İngilizcesi için Turkey’s Domino Theory başlığını tıklayınız
Kaynak : 