Prof. Dr. Bülent Sankur’un on yıldan fazla süren çalışmasının ürünü olan ve ilk olarak 2002 yılında basılan Bilişim Sözlüğü’nün ikinci basımı 2004 yılının sonunda gerçekleşti. İçeriğin, bilişim dünyasının hızla değişen ve gelişen doğasına paralel olarak sıklıkla güncellenmesi gerektiğinden ürünün adı Bilişim Sözlüğü 2005 olarak değiştirildi.
Pusula Yayıncılık tarafından bilişim sektörünün büyümesinin, bilişim terimlerinin anlaşılır bir dille ve zahmetsizce Türkçe’ye çevrilebilmesine bağlı olduğu fikrinden hareketle yayımlanan sözlük, yaygın bir kitle tarafından kolayca kullanılabilmesi amacıyla elektronik platforma da taşınarak, Eylül ayında gerçekleşen Cebit Bilişim Eurasia 2005 Fuarı’nda ücretsiz olarak kullanıcıların hizmetine sunuldu. Bilişim Sözlüğü 2005 Yazılımı, Hakan Güleryüz tarafından geliştirildi.
Fujitsu-Siemens Computers’ün Ana Sponsor, Telsim’in de GSM Sponsoru olarak desteklediği Bilişim Sözlüğü 2005 Yazılımı, kullanıcıların sözlüğün basılı sürümünde yer alan 17 bin terim ve kavramın İngilizce ve Türkçe karşılıklarına kolay kullanılır, az yer tutan, çok yönlü, etkileşimli sınırsız ve ücretsiz olarak erişmesini sağlıyor.
www.bilisimsozlugu.com adresinden dağıtılan BS 2005, bu özellikleriyle kısa süre içerisinde kullanıcılar tarafından yaygın biçimde tercih edilerek ilk 45 gün içinde 410 bin hit aldı ve 292 bin kişi tarafından yüklendi. MS Windows’un yanı sıra Linux tabanlı sürümü de bulunan Bilişim Sözlüğü 2005 Yazılımı’nın, Macintosh ve mobil platform sürümlerinin çalışmaları devam ediyor.
Sözlüğün ortaya çıkış amacını, bu süreçte nasıl yöntemler izlendiğini ve bundan sonraki projelerini, Sözlüğün yazarı Prof.Dr.Bülent Sankur ile konuştuk.
Türk.internet.com : Böyle bir sözlük hazırlamaktaki temel hedefiniz neydi?
Bülent Sankur : İlk önce, Türkçe’nin bir bilişim dili olması yönünde bir inanca sahip olduğumu söylemek isterim. Dolayısıyla, böyle bir çalışma için yola çıkarken, bilişimde güvenilir ve denenmiş bir dağarcık gerektiğine inandım.
Sonrasında da bu güne kadar yapılmış tüm çalışmaları derleyip, harmanlayıp bir bütün haline getirmek birinci amacım oldu. İkinci amaç, özellikle öğrencilere, kolay bir şekilde erişebilecekleri ve anlamları kendi içinde saydam, açıklayıcı olarak düzenlenmiş ansiklopedik bir sözlük yaratmaktı.
Sadece terimleri ve karşılıklarını içeren kuru bir sözlük yerine, zengin bir içerikle sunulursa kavramların daha anlaşılır ve esnek olabileceğine, terimlerin daha da gelişebileceğine inandım. Türkçe bilim dilinin gelişebilmesi için olmazsa olmaz bir adım olarak ilk önce terimlerin netliğini, açıklığını ve saydamlığı sağlayabilmek önemliydi. Ve ancak bu noktadan hareketle iyi Türkçe eserler verilebileceğini düşünüyorum. Dolayısıyla bu dilin saydamlığını ve kavram netliğini sağlayabilmek için böyle bir içeriği yaratmaya çalıştım. Bu sadece bu günkü çabanın ilk adımı tabii, yani ben bunu kolektif bir çaba olarak görüyorum.
Türk.internet.com : Sözlüğü hazırlarken ne tür çalışmalar yaptınız?
B.Sankur : Sonuçta ben 30 yıldır öğretim üyesiyim ve gerek derslerde gerekse diğer çalışmalarımda kavramları sürekli bu açıklıkla anlatmaya ve kendim de bu şekilde kullanmaya özen gösteriyorum. Bu kelimelerin karşılıklarını yazarken sadece İngilizciyi baz almadım çünkü genellikle İngilizce terimler biraz üstünkörü ortaya çıkıyor. Başka dillerde yapılan bu tarz çalışmalarda, mesela özellikle Fransızca’da bu kavramlar dilin gerektirdiği gibi karşılanmış ve Türkçe’nin ruhuna uygun bir şekilde yapılmış olabiliyor. Dolayısıyla ben bu karşılıkları oluştururken, Almanca, hatta bazen Flemenkçe, Fransızca ve tabi ki İngilizce’deki karşılıkların hepsine bakarak, akıl yürüterek bir yere varmaya çalıştım. Bu güne kadar yapılmış bütün çalışmaları inceledim, onlardan farklı bir şey söylememeye çalıştım ki zaman içinde tutarlılık olsun, çelişkiler olmasın, bu önemliydi.
Bunun olabilmesi için tabii herkese danışmaya çalıştım, terimleri sürekli ortaya atarak anlamlarını, nasıl bir etki uyandırdıklarını, anlaşılıp anlaşılmadıklarını ve ne ifade ettiklerini sürekli sınamaya çalıştım. Bunları bir yerde Psikolojik olarak da sınamış oldum. Mesela, bana bir terim entelektüel olarak çok güzel gelebilir de, yaşayan Türkçe’de bir ustabaşının veya bir mühendisin de aynı şekilde duyumsaması önemliydi benim için. Yaşayan bir teknoloji ile beraber bu terimleri sınamaya, Türkçe’nin köklerini ve son eklerini kullanmaya çalıştım. Biliyorsunuz Türkçe son ekler bakımından çok zengin bir dil. Bunu yaparken özellikle anlam salkımlarını oluşturmaya çalıştım, yani bir kökten son eklerle beraber ne kadar sözcük üretilebiliyor ve bir dağarcıkta, mesela bilgisayar donanımında, orada hangi sözcükler var, bunları bir bütün olarak ele aldım, ayrık ayrık değil.
Türk.internet.com : Terimlerin Türkçe karşılıkları dışında herhangi bir yöntem izlendi mi?
B.Sankur : Özellikle büyük oranda Türkçe karşılıklı olmasına çalıştım fakat yabancı kelimelere de engel koymadım. Önemli olan en açık haliyle karşı tarafa mesajı verebilmek, yani sadece Türkçeleştirmek değil. Olabildiğince Türkçe olsun fakat olamadığı noktada, sonuçta her dilin belli bir sınırı var, o zaman kabul edilebilir şekilde yabancı kelimeleri de almalıyım diye düşündüm. Herkesin algılayabileceği ve terimleri en açık anlamlarıyla kullanabileceği bir sözlük üretmeye çalıştım ki gerçekten işe yarasın, sadece bir sözlük olarak raflarda kalmasın, sürekli yaşasın istedim, en temel amacım buydu.
Türk.internet.com : Bundan sonraki projeleriniz nelerdir?
B. Sankur : Bu terimler sözlüğü projesi uzun yıllar sürsün istiyorum, dolayısıyla, yaşamımın geri kalanında sadece ve sadece bu sözlük konusunda çalışmak istiyorum. Avrupa’da teknik terimler dağarcığı 180 binler civarında, dünyada 900 bine yakın terim olduğu biliniyor. Hepsine yer veremesek bile Türkçe terimlerin kesinlikle 100 binleri aşmasını istiyoruz. Bilişimde 17 bine vardık, fakat fizik, matematik gibi konulara baktığımızda da bu sayılara varabileceğimize inanıyorum. Diğer bilim dallarıyla ilgilenen insanlara da bu konuda elimden gelen desteği vermek istiyorum.
Yayın Koordinatörü Mehmet Arslantunalı : Bu sadece çalışmalarımızın başlangıcıydı, bundan sonraki dönemlerde de Bilişim sözlüğünün yoğun bir şekilde yayınlanmasına yönelik başka projelerimiz var. Mesela şimdiden söylemek gerekirse, bunu mobil ortama taşıma projemiz var. Daha sonraki aşamada da profesyonel bir şekilde network üzerinde çalışıyor olabiliriz. Bunlar henüz üzerinde tartışılacak noktalar, daha düşünce aşamasındalar ama biz Bilişim sözlüğüne başlangıç olarak bakıyoruz ve çalışmalarımızın, vaktimizin büyük kısmını bu projeye ayırmış durumdayız. Bu konuda da Bülent hocamızın yardımlarını almaya devam edeceğiz.
Türk.internet.com : Son olarak, kısaca Bülent Sankur kimdir?
Bülent Sankur :
Kaynak : 