Müzik Teliflerini elinde tutanları temsil eden dernekler alacağına şahin, vereceğine karga mı? İnternet’in ilk günlerinden bu yana en önemli konuların başında “telif hakları” geliyor. Müzik eserlerinin teliflerini elinde tutan Türkiye’de ve Dünya’da bu konuda pek çok dava açtılar, web sitelerine tehditler yağdırdılar ya da Müyap’ın (Müzik yapımcıları derneği) yaptığı gibi siteleri kapattırdılar.
Ama bu sefer dernekler zan altında. Sanatçılar, derneklerin topladıkları telif haklarını dağıtırken, sistemli davranmadıklarından ve hak yediklerinden şikayet ediyorlar.
Türkiye’ye bakıldığında, 2005 yılında Müyap tarafından yapılan ve daha sonra Türk internet sistemini tehdit edecek kapatma kötü alışkanlığına yol açan site kapatmalarından sonra, Türk Mobil operatörlerden bu konuda bir çözüm geldi. Firmalar cep telefonlarından indirilen müzik eserleri için telif ödemeye başladılar. Ama asıl önemli yaklaşım, TTnet’den geldi ve telif sahipleri ile masaya oturup bir anlaşma yaptı. Bu anlaşmanın hacmi de çok milyonlu bir rakam.
Bu anlaşma ile TTnet, abonelerine ücretsiz müzik dinleme olanağı verirken, dinlenilen müziklerin teliflerini sektörün derneklerine ödemeye başladı. Biz de sorun büyük oranda bitti zannettik.
Ancak, geçtiğimiz günlerde Bodrum’da Burhan Çaçan’la karşılaştığımızda, olayın bir de başka yönü olduğunu gördük. Haberin giriş kısmında da not ettiğimiz gibi, bu derneklerin telif hakları konusunda çok yırtıcı olmalarına karşın, dağıtım konusunda aynı hassaslığı göstermediklerinden şikayet var. Üstelik bu konuda şikayet eden sadece Çaçan da değil.
Burhan Çaçan, kendi eserlerinin TTnet üzerinde 400.000 civarı indirildiğini, ama bununla orantılı telif hakkı alamadığını söylüyor. Paranın bu dernekler tarafından dağıtılmasındaki hakkaniyet olmadığını iddia ediyor.
Bunun nedeni, telif haklarının dağıtımında, “indirme adedi başına” yerine başka bir sistem oluşturulması. Bu sistemde, albümlerinin satış sayısının belli bir rakamın üstünde çıkmasına göre yorumcuların ayrıldığını ve buna göre 70 kişinin asil ve diğerlerinin yedek şeklinde ayrıldığını söylüyor. Telif haklarının bir havuza toplandığını belirten Çaçan, bu havuzdaki paradan asil olanlara daha çok para verildiğini, yedek olanlara ise 1000-2000 TL gibi komik rakamlar dağıtıldığını belirtiyor ve sadece TTnet’ten çok milyonlu TL geldiğini hatırlatıyor. Özellikle Müyorbir[1] (Müzik Yorumcuları) Derneğinden şikayet eden Çaçan’ın bize anlattıkları şu şekilde;
Turk.İnternet.com: Burhan Bey, siz ünlü sanatçılarımızdan birisiniz. Fiziksel ortamda dinleniyorsunuz ama İnternet üzerinde de birçok eseriniz yer alıyor. Ancak bir şikayetiniz varmış diye duyuyoruz. İnternet üzerinde yayınlanan ve telifleri alınabilen müzik yayınlarından, siz hakkınız olan parayı alamıyormuşsunuz. Bunu bize anlatır mısınız?
Burhan Çaçan: Şimdi şöyle söyleyeyim, bu şikayetimiz sadece benimle kalan bir şikayet değil. Diğer sanatçılar, sanatçıların yanında yapımcılar da muzdarip. Biz Muyorbir’in asıl üyeleriydik. Bu asıl ve yedek üye konusu da benim hep beynimi kurcalamıştı. “Asıl olmanın kriteri ne olması gerekiyor?” şeklinde.
Şimdi kriter olarak diyor ki; 400.000 tane kaset satacaksın. Ben şu ana kadar yirmi milyona yaklaşık sayıda kaset satmış bir insanım. Türkiye’de Müyorbir denilen bir yapı var. Bu yapının da kurucu üyeleri yine bizdik. Sonradan aldılar bizden, bir değişim yaptılar. Ben 25 senelik hem sanatçı, hem yapımcı olarak, yetmiş’e yakın yapıtı olan bir şirket olarak üyeyim. Ama bizi yedek üye yaptılar.
Sen yedek üyeyi nasıl tespit ediyorsun? Asil üyeyi nasıl tespit ediyorsun? Şimdi sen hak ve hukuk arayan bir dernek kuruyorsun ve bunu devletin eli ile kuruyorsun. Orada 70 insanı asil üye olarak gösteriyorsun, 140 tane daha üyen var bunları da yedek olarak gösteriyorsun. Sonra sen benim hakkımı topluyorsun, orada bir havuz var, havuza koyuyorsun benim hakkımı, 70 kişiye dağıtıyorsun.
Şimdi sen 70 kişiye dağıtırken senin kriterin nedir nasıl dağıtırsın? Ben söyleyeyim artık ortada büyük bir haksızlık var. Adına ne dersen de, büyük bir haksızlık vardır. Bu haksızlığa artık devlet de ortaktır. Yani turizm bakanı Ertuğrul Bey’e de sesleniyorum, şimdi burada yapımcıların hakkını derken, bizim burada hem sanatçılık hakkımız vardır, hem yapımcılık hakkımız vardır. Sen buradan mesela Ttnet denilen şirketten kaç milyon TL alıyorsunuz. Bunu açıklasınlar.
Burhan Cacan / Müzik Telifleri Üzerine from Noete.com on Vimeo.
Turk.İnternet.com: Peki bundan ben şunu anlayamadım okuyucularımıza aktarmak açısından soruyorum TTnet kullanıcılarının ücretsiz indirdiği bütün o müziklerin parasını bu derneklere ödüyor ama o dernekler, bu paraların sadece 70 kişiye mi aktarıyor?
Burhan Çaçan: Evet tabi 70 kişiye aktarıyorlar yani işte ben de bunu diyorum.
Turk.İnternet.com: Yedeklere aktarmıyorlar, asiller aktarıyorlar öyle mi?
Burhan Cacan: Asil olmanın kriteri yok. Asil olmaksa benim gibi bir yapımcının içinde olması lazım. Ben 70 yakın bir yapıtı olan bir insanım ve artı sanatçı haklarım var ve artı şarkısı olan burada TTnet’e girdiğiniz zaman şu son kasetim 400 bin adet tıklanmış. Ama işte kendilerine göre bir şeyler yapıyorlar.
Turk.İnternet.com: Peki tıklama oranında paylaşım yok mu?
Burhan Çaçan: 25 krş. Para yok. Geliyor o parayı TTnet’ten alıyorlar. Sonra bu paraların hepsini 70 kişiye dağıtıyorlar. Bak artık bilmiyoruz, onu da araştıracağız. Yıllık 100 milyon dolar para toplanıyorsa yeni 100 trilyon bu para 70 kişiye dağıtılıyorlarsa, burada sorun var. Yedek üyelere de susturma payı veriyorlar.
Turk.İnternet.com: Ne kadar o
Burhan Cacan: İşte 1 milyar 2 milyar.
Turk.İnternet.com: Sizin bu kadar çok tıklanmış diyorsunuz.
Burhan Çaçan: Ya benim bir parçam 2,5 milyon defa tıklanmış. Sen bu benim paramı alıp kime veriyorsun kardeşim. Sen almışsın orada bir şirket kurmuşsun, burada çok af edersin artık ağzımı bozmak istemiyorum simdi oradaki o gurubun içerisinde toplamışsın, 70 kişiye, yetmiş tane adama..
Yani Kültür Bakanlığına buradan sesleniyorum, ben yarın bir gün dilekçemi de yazacağım “sen kimin adına parayı veriyorsun?”. Sen devletsin senden gelmiş ruhsatını almış insanların haklarını orada gasp ediyorlar ve bunu da orada kimse konuşamıyor.
Turk.İnternet.com: Anlıyorum. Peki siz bunu Müyorbir ile konuştunuz mu?
Burhan Çaçan: Tabi canım. Muhatap almıyorlar. Resmen 70 kişi orda biraya gelmiş para geliyor ve onlar istediği insanlara parayı dağıtıyorlar. Bir de şeylerini bulmuşlar.. Bakın ben oranın üyesiyim, benim otelime geldiler, üye olmuyorsun diye tuttular, beni mahkemeye verdiler ve benim otelimde çalınan müziklerden yıllık 600.000 lira paramı alıyorlar. Tamam dedim benim otelde de müzik çalınmıyor..
Türkiye’nin her tarafında çalınan müziklerden oraya para akıyor ve bu para nereye gidiyor ve bunun vergisi yok Şuyu yok buyu yok, düşünebiliyor musunuz?
Turk.İnternet.com: Peki mahkemeye vermeyi düşünüyor musun?
Burhan Çaçan: Tabi vereceğiz. Ya böyle bir hakkı, san nasıl 70 kişiye dağıtırsın. Nerede bunu yedek üyeliği kriteri? Nedir bana bunu açıklasınlar. Yok 200 bin satacaksın ya ben 20 milyon albüm satmışım kardeşim.. 20 milyon satmış bir firma olarak sen beni nasıl yedeğe alıyorsun? Peki asıl üyenin kaç tanesi gelsin 100 tane satmamış asil üye yapmışsın?
Turk.İnternet.com: Peki biz müzik telifçilerinin site kapatmaları ile ilgili sorunlarını biliyorduk şimdi bunu da öğrendik. Konuyu daha derin araştırıyor olacağız. Teşekkür ederiz..
Kaynak : 