Türk Telekom’un bu hafta yaptığı önemli bir açıklama, ADSL’in toptan* ve veri akış* (bir stream) tarifelerinde yaptığı indirim oldu. Internet Servis Sağlayıcılarının bugüne kadar DSL hizmetleri konusunda aktif olamamalarının en büyük nedeni, veri akış modelindeki toptan satışların hukuki anlamda geçerli bir yol bulamamasıydı.
Özetle, bugün ülkemizde 3 milyon ADSL abonesi var ama bu abonelerin hemen hemen tamamı Türk Telekom (daha doğrusu TTnet) abonesi durumunda. Internet Servis sağlayıcıları ise ancak reseller modeli ile aldıkları birkaç onbin (30-40.000) ADSL müşterisine sahip.
Çarşamba günü İstanbul’da yapılan bir basın toplantısındaki açıklama ile yapılan indirimlerin Internet Servis Sağlayıcılar (ISS) sektöründe ne tür gelişmelere yol açacağını, Tüm İnternet Derneği (TID) Başkanı Cem Çelebiler ile konuştuk :
turk-internet.com : Bize bu konudaki eski olayları kısaca hatırlatır mısınız? Türk Telekom ile ISS’ler arasında ADSL konusunda ne tür olaylar olduydu? Bugüne kadar ISS’ler neden ADSL satışlarında efektif olamadılar?
Cem Çelebiler : Bir çok ISS 90’lı yılların sonu, 2000’li yılların başından beri DSL sunabilmek icin uğraşıyorlar. Türk Telekom yapılan yerel ağı talepleri geri çevirdi. Veri akışı erişimi için sektör 2003 yılından bu yana, Türk Telekom ve Telekomünikasyon Kurumu ile görüşüyor ama bu gün itibarıyla hala veri akışı yöntemi ile DSL hizmeti sunmuş olan ISS yoktur.
Bir kaç yıldır “yeniden satış” (reseller) yöntemi ile ISS’lere Türk Telekom’un hizmetini pazarlama şansı verilmiştir, ancak bu durumda hizmete her hangi bir değer katılamadığından bu imkanın çok fazla alıcısı olmadı. Yeniden satış gerçek anlamda bir rekabet değildir.
Şöyle bir benzetme yapayım: düşünün Ulusoy’un otobüs taşımacılığında tekeli olsun ve Varan gibi rakiplerine “siz kendi otobüs servisinizi kuramazsınız, ama benim otobüsümde bilet satabilirsiniz” diyor. Üstelik satabilmek için 1 ay önceden biletleri Ulusoy’dan satın almanız lazım, istediğiniz biletleri alamıyorunuz, bir sürü istemediğiniz yerlerden bilet almak zorundasınız ve siz aldığınız biletlere müşteri bulamazsanız yine de siz ödüyorsunuz. ADSL pazarında “Rekabet ortamı var” denilen durum, şimdiye değin işte bu şekilde.
turk-internet.com : Bize bugüne kadar ki durumu böyle anlatıyorsunuz. Peki Türk Telekom’un son açıkladığı toptan fiyatlarla ilgili düşünceleriniz nelerdir? Bu fiyatlar ISP’lere rekabet şansı veriyor mu?
Cem Çelebiler : Yeniden satış modeli yukarda verdiğim örnekten dolayı anlamsız bir model. Duyurulan tarife değişikliği bu anlamda bir şey değiştirmedi.
Rekabet Kurumu kararı dolayısıyla, Türk Telekom ISS faaliyetlerini ayrı bir tüzel kişilikte ayırmak zorundaydı. Ancak gerçek anlamda ISS altyapısını ayırmak yerine, bir pazarlama şirketi kurdu ve yeniden satış yönetimi ile DSL satıyor. Yani yukarıdaki satırlarda verdiğimiz benzetmeyi yeniden ele alırsak, diyelim ki Ulusoy firması Ulusnet alt şirketini kurmuş olsun. Ulusnet, Ulusoy otobüslerinin biletlerini satıyor ama bir yandan da Ulusoy diyor ki, “Sayın Varan’lar, Kamil Koç’lar siz de UlusNet gibi aynı şartlarda Ulusoy bileti satabilirsiniz, işte bakın adil rekabet var.” Açıkçası bu rekabet anlayışının, gerçek rekabet anlayışı ile bağdaştığını düşünmüyorum.
turk-internet.com : Türk Telekom’un veri akış (bit stream) tarifesi hakkında neler düşünüyorsunuz? ISS’lere rekabet açısından eşitlik sağlayacak mı?
Cem Çelebiler : Açıklanan veri akışı erişimi tarifesi kotalı hizmet sunmaya ticari imkan vermiyor. Turkiye’de ADSL kullanicilarinin %85’den fazlası ise kotalı hizmetler kullanıyor.
Veri Akışı Erişimi fiyatları, yıllardır yapılan ISS taleplerine rağmen kullanıcılarının büyük çoğunluğunun tercih ettiği kotalı hizmetleri hala kapsamamaktadır. Yani Veri Akışı Erişimi yöntemi ile kotalı hizmetler ile rekabet etmek mümkün değildir (sizin alış fiyatınız TTNET’in perakende satış fiyatından daha yüksek!). Bir tek sınırsız DSL alanında rekabete imkan olabilir gibi gözüküyor. Ama burada Türk Telekom’un sözleşme şartları ve sipariş sistemi önemli.
Asil rekabet YAPA ile başlayabilecek, ancak Türk Telekom 11,000’e yakın santrali arasında bu yıl sadece 35 santrali rakiplerine açacak. Bu gidişatle gerçek rekabetten çocuklarımız ancak faydalanabilecek….
turk-internet.com : Bundan sonrasında ADSL kullanıcılarını ne bekliyor? ISPler farklı hizmetleri pazara sunacaklar mı artık?
Cem Çelebiler : Veri Akışı erişimi ile belki kobiler ve şirketlere yönelik bir şeyler çıkar. Ancak ciddi anlamda fark getiren ve geniş kitleleri hedefleyebilecek hizmetler ancak YAPA** (yerel ağın paylaşıma açılması) ile ortaya çıkacak.
* Toptan ADSL satışı, ISS firmaların TTnet ADSL hizmetini belli bir komisyon karşılığı satmaları anlamına geliyor. Veri akış (bit stream) modeli ise ISS firmalarının kendi katma değerli servislerini (mesela ses+veri birlikte verilen modeller gibi) oluşturabilecekleri sistem.
** YAPA (yerel ağın paylaşıma açılması) : Halen Türk Telekom’un, Telekomünikasyon Kurumu ile imzaladığı imtiyaz sözleşmesi çerçevesinde yönettiği ve kurulduğu günden bu yana tüm Türkiye’de oluşturduğu telefon hatları omurgasının, diğer Telekom firmaları tarafından kullanıma açılması
Kaynak : 