Çinli araştırmacılar, sürekli Mach 16 uçuşu (ses hızının 16 katı, ~19.800 km/sa) yapabilen ve jet yakıtıyla çalışan bir motor geliştirdiklerini iddia ediyorlar. Bu, hipersonik tahrikte önemli bir sıçrama. Böyle bir motorla, Pekin’den New York’a uçuşlar iki saatten daha kısa süreye gerçekleşebilir.
Motor, Mach 7’nin altındaki hızlarda sürekli dönen bir patlama motoru (RDE) olarak çalışır ve daha yüksek hızlarda eğik bir patlama motoruna (ODE) dönüşür. Bu tasarım, geniş bir hız aralığında sürekli itme ve denge sağlar.
Standart havacılık yakıtı kullanan motor, geleneksel jet motorlarına kıyasla gelişmiş yakıt verimliliği sunarak hipersonik seyahati daha uygulanabilir ve uygun maliyetli hale getiriyor. Hidrojene dayanan çoğu hipersonik motorun aksine, gazyağı bazlı jet yakıtı (havacılıkta standart) kullanılması, lojistiği ve mevcut altyapıyla entegrasyonu basitleştirir.
Ancak, Mach 16’da, gövde sıcaklıkları 3.000°C’yi (5.432°F) aşar. Jet yakıtının daha düşük soğutma kapasitesi (hidrojene kıyasla) devrim niteliğinde ısıya dayanıklı malzemeler (örneğin seramik kompozitler) gerektirir. Hipersonik hızlarda kararlı patlama dalgalarını korumak oldukça zordur. Ayrıca Hipersonik araçlar, yapay zeka destekli gerçek zamanlı ayarlamalar gerektiren aşırı aerodinamik kararsızlıkla karşı karşıyadır.
Bu teknoloji, hava yolculuğunda devrim yaratma, uçuş sürelerini önemli ölçüde azaltma ve dünyanın uzak bölgelerini daha verimli bir şekilde birbirine bağlama potansiyeline sahip. Ayrıca motorun yetenekleri, stratejik avantajlar sağlayarak askeri kullanımda hızlı konuşlandırma ve keşif görevleri için kullanılabilir. Yörünge altı uçuş veya uydu fırlatmaları için uygun fiyatlı, yeniden kullanılabilir motorlar sunabilir.
Bu gelişme havacılık mühendisliğinde önemli bir dönüm noktasını işaret ederken, motorun operasyonel uçağa entegre edilebilmesi için malzemeler, güvenlik ve maliyetle ilgili zorlukları ele almak için daha fazla araştırma ve test gerekiyor.
Dünyadaki Hipersonik Çalışmalar
Bu teknoloji doğrulanırsa, Hipersonik silahlanma yarışını Çin’in lehine çevirebilir. Çünkü ABD X-51 Waverider (scramjet) 2013’te Mach 5.1’e ulaştı; DARPA’nın HAWC programı hava soluyan hipersonik füzeleri test ediyor. Rusya ise Avangard hipersonik kayma aracı (Mach 20+) hava soluyan motorlar değil, roket güçlendirici kullanıyor. Ancak böyle bir motor varsa, uzay fırlatmaları için roket güçlendiricilere olan bağımlılığı azaltabilir, maliyetleri düşürebilir.
Şu andaki gelişmelere göre, gelecekte neler bekliyor?
Önümüzdeki 2-5 yıl içinde Mach 10+ test uçuşlarının duyuruları bekleniyor. Bu arada termal koruma sistemlerindeki gelişmeler kritik olacak. ABD/NATO’nun hipersonik savunmalara ve benzer motorlara yatırımının artması bekleniyor.
Kaynak : 