Çin’de, mobil telefon satan perakendecilere gidenleri birbirinden alımlı telefonlar karşılıyor. “Bunları, Türkiye’de de görebilmek mümkün” diyebilirsiniz. Ama, arada bir fark var; Çin’de satışa sunulan çok sayıda ‘çakma’ iPhone’u ya da başkaca taklit ürünleri ulu orta satılırken görebilirsiniz. Yüzlerce dükkanda Nokia, Motorola ve Samsung’un ‘şık’ taklitlerine rastlamak olası.
Mobil telefonlar için parçalar üreten Triquint Semiconductor Satış Müdürü Xiong Ting, 5 yıl öncesine kadar ‘taklit’ telefonun olmadığını, şimdilerde ise toplamı 10’u bulmayan çalışana sahip ‘merdivenaltı’ imalathanelerin dizayndan üretime kadar hemen her şeyi yapar duruma geldiklerini ifade ediyor. ‘Shanzai’ olarak adlandırılan taklit telefonların, 20 dolar gibi orijinalleriyle mukayese kabul etmeyecek fiyatlara satılabildiğine dikkati çeken gözlemciler, bunun, marka telefon üreticileri için ciddi bir sıkıntı yarattığını ifade ediyorlar.
Son bir kaç yılda ciddi bir satış grafiği elde eden çakma telefonların, Gartner raporuna göre dünyanın en büyük pazarı olan Çin’in, yüzde 20’sine tekabül ettiğini belirtmekte fayda var. Bu telefonların, Rusya, Hindistan, Orta Doğu, Avrupa ve hatta ABD’ye yasadışı yollardan ihraç edildiğine dikkat çeken IDC analisti Wang Jiping, merdivenaltı üreticilerin piyasa eğilimlerini yakalamada çok hızlı ve başarılı olduklarını ifade ediyor.
Taklit telefon üretimindeki hızlı artış, batılı şirketleri Çin hükümeti nezdinde girişimlerde bulunmaya zorluyor. Merdivenaltı imalathanelerin kapatılmasını isteyen büyük üretici şirketler, kullanıcıları da kalitesiz malzemelerden üretilen bu telefonları kullanmamaları yönünde uyarıyorlar. Çin, Sanayi Bakanlığı da, kullanıcıları, ‘shanzai’ telefonların normalin üstünde radyasyon yaydıklarını belirterek, telefon seçiminde dikkatli olmaya davet etti. 2008 yılında en çok şikayet edilen ürün segmentini oluşturan mobil telefonlar, geçtiğimiz haftalarda 45 yaşında bir Çinlinin yanarak ölümüne neden oldu.
Konunun bir diğer boyutunu çok da yabancısı olmadığımız bir unsur oluşturuyor; kaçak ürünler dolayısıyla vergide yaşanan adaletsizlikler. Çinli mobil telefon üreticisi Konka’nın Satış Direktörü Chen Zhao, şirketinin, haksız rekabet dolayısıyla ciddi ölçüde etkilendiğini söylüyor. Zhao; “biz, yüzde 17 KDV ödüyoruz, onlarsa hiç” diyor. Merdivenaltı telefonların, televizyonlarda serbestçe reklamlarını bile yapabildiklerini belirten sektör yetkilileri mücadele için gerekenden çok daha azının yapıldığını ifade ediyorlar.
Çakma telefonların, neden bu kadar tuttuğunu analiz etmeye çalışan uzmanlar, bunun, büyük ölçüde Çinlilerin yaratıcılığından kaynaklandığını ifade ediyorlar. Kullanıcıların, beğenisini toplayan marka telefonların hemen hemen bütün özelliklerinin çok kısa bir zamanda taklitlerine de adapte edildiğini belirten uzmanlar, Tayvanlı Mediatek gibi parça üreten şirketlerin, çok ucuza sundukları ana kartlar dolayısıyla bu cihazların fiyatlarının hiç bir şekilde rekabet edilemeyecek nisbette düştüğüne dikkati çekiyorlar.
Gözlemciler, düzenleyici kurumun, 2007 yılında gerçekleştirdiği bir düzenlemeyle mobil telefon üreticilerini her hangi bir lisanslama yapmaktan muaf tutmasının da kaçak üretim sürecini hızlandırdığını belirtiyorlar. Küresel kriz dolayısıyla harcama iyiden iyiye ‘daha ucuza’ kayan tüketicilerin, şık görünümlü taklit telefonlara itibar etmelerinin normal karşılanması gerektiğini belirten gözlemciler, bunun merdivenaltı piyasasının gelişimine katkı sağlayacağı yorumunu yapıyorlar.
Kaynak : 