3 gündür Hollanda’da çeşitli oyun firmalarını ziyaret ediyoruz. Bunların arasında Spil Games gibi dünya çapında oyunları, 300’e yakın elemanı ve 3 farklı lokasyonu olan da var, küçük olanlar da, ama asıl ilginci adını duymadığımız halde çok büyük olan oyun firmaları. Çünkü pazar çoktan başka bir yöne doğru ağır basmaya başlamış. Ciddi Oyunlar ya da Hollanda’lıların ifadesi ile “Serious Games”.
Hollanda’da ziyaret ettiğimiz toplam 12 firma ve 1 incubation merkezinden aldığımız bilgiler, bugün dünya film endüstirisinin (20 milyar $) 3 katını aşan dünya digital oyun pazarının (66 milyar $), entertainment (eğlence), advergame (reklam) yanında hızla kurumsal anlamda gelişmekte olduğunu gösteriyor. En azından Hollanda’da durum böyle.
Gördüğüm kadarıyla, Hollanda hükümeti digital oyunların ülke için önemini ve getirdiklerini/getireceklerini anlamış durumda. Değişik Avrupa ülkelerinden (ve de 1 tanesi ABD’den) olmak üzere 12 teknoloji gazetecisini ülkesine bu nedenle davet etti. 3 günlük basın gezi sırasında, Amsterdam, Rotterdam ve Utrech’te ziyaret ettiğimiz firmaların ağırlıklı çoğunluğu sağlık, sigorta, eğitim, toplum hayatı, tarım konularında “ciddi oyun” üretiyor.
Gerçi advergame de biraz kurumsal oyun sayılıyor. Ama “serious game” olarak adlandırdıkları oyunların bazılarının 1 yıl kadar uzun bir sürede üretilebildiği, bazılarının üretilme aşamasında doktor, psikolog ya da diğer alanlardan uzmanların yer aldığı belirtiliyor.
Tabi buradan hareketle, olayın hukuki tarafını da merak etmemek mümkün değil.
Çağrılı gazetecilerin çoğunluğu oyun yazarı olmayan, genel teknoloji yazarlarıydı. İtalyan gazeteci ekonomi yazarıyken, sadece Belçika’lı gazeteci gerçek oyun yazarıydı. Ama söylediği kadarıyla oyun incelemesinden, çok oyun endüstrisinin gelişmesini yazan bir gazeteciydi.
Buradan anladığım şu; oyun sektörü dünyayı kaplamaya başlamış çünkü iş hayatına ve eğitim alanına girmiş. Örneğin hiperaktif çocuklara “zaman yönetimini” öğreten “uzayda alienlere karşı” şeklinde bir uygulama gördük. Ya da acil servis doktorlarına, ne durumda ne yapacağını ve yaptıklarının ne tür sonuç verdiğini gösteren başka bir uygulamayı izledik. Yine ilginç bir uygulama tarım yapanlara eğitim veren bir uygulamaydı. Ya da kötü davranışlı (mesela süpermarketten hırsızlık yapan) göçmen çocuklarına karşı ailesinin nasıl davranması ya da davranmaması gösteren uygulamaları var. Biraz bizim kamu spotları gibi bir fonksiyondan bahsedebiliriz.
Yarın, öbürgün size daha ayrıntılı ve firma bazında, videolarla anlatacağım ama şimdilik şunu belirteyim, 6-10-25-50 ve 300 kişilik firmaları gezdik. Çoğunluğu 2 ortak tarafından kurulmuş. 1999’dan 2008’e kadar çeşitli aralıklarda kurulmuşlar ve devam ediyorlar. Bunların bazılarının Güney Afrika, ABD ya da Çin’de ofisleri var. Hollanda hükümeti bu alana önem veriyor ama firmalardan aldığımız bilgiye göre, bizimkine benzer Teknopark ve maaş kesinti avantajları dışında bir desteği bulunmuyor.
Ama Dutch Game Garden adını taşıyan ve yöneticisinin ifadesine göre (videosunu yayınlayacağız) 5 kişiye kadar çalıştıran firmaları destekleyen kuluçka (incubation) merkezinde hemen hemen 400 kadar startup firma desteklenmiş. Bunların hepsi hayatta değil.
Dikkati çeken önemli bir konu; Hollanda üniversitelerinde 20-25 kadar oyunla ilgili bölüm olması. Gezdiğimiz firmaların çoğunluğu buradan çıkan elemanları ya da henüz öğrenci olanları kullanıyor.
Oyun firmalarının bir kısmı zaman içinde simulasyon ya da senaryo firmasına dönüşmüş. Mesela bir stadyumun inşası sırasında, önceden bu stadyumun boşaltılması konusunda çalışan var. Rotterdam limanının durumunu modelleyen var.
Özellikle entertainment türü oyun geliştiricilerin şikayet ettikleri bir husus; gelirin düzensiz ve dengesiz olması. Bu nedenle büyüyemediklerinden bahsediyorlar. Bunun istisnası Spil Games. Hollanda’nın en büyük stüdyosu olarak adlandırılan bu şirketin kurucusu, tam tersini belirtti ve bize şirketi gezdirdiğinde çok büyük bir reklam bölümü olduğunu gördük. Zaten kendisi “item satışı“ konusunda olumsuz düşünüyor. Gelirin sadece % 20’sinin item geliri olduğunu ve item alan kişilerin zamanla para ödemekten sıkılıp, oyunu biraktığını söylüyor. Spil Games’in gelirinin % 80’i reklam geliriymiş (kurucusuyla özel video röportajımızı yayınlayacağız).
Bu arada Hollanda’daki oyun firmalarının hemen hemen hepsi, eski fabrika ya da balık buz depolarına yerleşmişler. Genellikle (videolarımızdan göreceksiniz) günümüzün modern (müzik aletleri, minderler, oyunlar) detaylar içeren tasarımları var ve ağırlıklı gençler çalışıyor.
Önümüzdeki günlerde bazı firmaları size video söyleşilerle tanıtacağım.
Kaynak : 