Rekabet Kurumu’nun başlattığı yeni soruşturma, çevrimiçi reklam hizmetlerinde reklamverenlere yönelik farklılaştırılmış faturalandırma ve fiyatlandırma uygulamalarını mercek altına alıyor. Aynı dönemde yapay zeka alanında başlatılan sektör incelemesiyle birlikte değerlendirildiğinde, Kurum’un dijital pazarlara yönelik denetim faaliyetlerini sürdürdüğü görülüyor. Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emin Köksal, mevcut tabloya bakıldığında sürecin tekil soruşturmaların ötesinde daha geniş bir çerçevede ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
Sürekli soruşturmalar yapısal bir soruna işaret ediyor
Google’ın Türkiye’de arama, AdSense ve Android gibi alanlarda bugüne kadar sekiz ayrı soruşturmayla karşı karşıya kaldığını belirten Doç. Dr. Emin Köksal, bu tabloyu şirketin hakim durumunun yapısal niteliğinin doğal bir sonucu olarak tanımlıyor. Köksal durumu şu sözlerle detaylandırıyor:
“Küresel ölçekte arama pazarının yüzde 90’ından fazlasını elinde bulunduran, mobil işletim sisteminden tarayıcıya kadar kritik altyapıların tamamını kontrol eden bir aktörü sadece davranışsal denetim metotlarıyla düzenlemek giderek güçleşiyor.”
Soruşturma konusu olan farklılaştırılmış fiyatlandırma uygulamalarının yalnızca reklamverenleri ilgilendiren teknik bir mesele kalmadığını, daha geniş ekonomik etkiler taşıdığını vurgulayan Köksal, reklam pazarındaki yoğunlaşmanın yüksek maliyetler aracılığıyla ürün fiyatlarına yansıdığına dikkat çekiyor.
Yapay zeka incelemesi geleceğin rekabetini koruyor
Yapay zeka alanında başlatılan sektör incelemesini zamanlama açısından isabetli bulan Köksal, Google’ın mevcut pazar gücünün yarının yapay zeka pazarlarına taşınma riski barındırdığını vurguluyor. Köksal süreci şu şekilde aktarıyor:
“Şirketin arama verileri, kullanıcı davranış verileri ve geniş dağıtım kanalları, Gemini gibi kendi yapay zeka ürünlerine önemli bir başlangıç avantajı sağlıyor. Özellikle yapay zeka gibi yeni teknolojilere olan ilginin arttığı bu dönemde Rekabet Kurumu’nun başlattığı sektör incelemesi, pazarı daha iyi anlamaya ve veri toplamaya olanak tanıyor. Toplanan bu veriler, ileride olası bir resmi soruşturmanın temelini oluşturma potansiyeli taşıyor. ChatGPT’nin hızlı yükselişi de bu tür düzenleme çabalarının aciliyetini kanıtlıyor. Küresel raporlara göre ChatGPT Türkiye pazarında yüzde 90’ı aşan bir kullanım oranıyla liderlik ediyor. Bu popülerlik yaygın tüketici adaptasyonunu yansıtırken; bir yandan da dezenformasyon, kullanıcı gizliliği ve küçük rakiplerin engellenmesi gibi riskleri beraberinde getiriyor.”
Seçim Ekranı: Rekabetin önünü açacak yapısal bir çözüm
Doç. Dr. Emin Köksal, dijital pazarlarda rekabeti canlandırmak adına öne çıkan temel yapısal çözümlerden birinin seçim ekranı (choice screen) uygulaması olduğunu ifade ederek sözlerini şöyle tamamlıyor:
“Kullanıcılara tercih ettikleri arama motorunu veya yapay zeka platformunu doğrudan akıllı telefonları üzerinden seçme imkânı tanıyan bu mekanizma, rekabet şartlarını eşitleme konusunda kritik bir rol üstleniyor. Seçim ekranı konusunu sadece bir düzenleme aracı olarak görmeyip; yerli geliştiriciler ile Codeway, Yandex ve DeepSeek gibi gelişmekte olan yapay zeka markalarının görünürlük kazanması ve inovasyonun teşvik edilmesi adına büyük bir fırsat olarak nitelendirmeliyiz. Bu yaklaşım uzun vadede yeni oyuncuların başarılı olabileceği daha çeşitli ve rekabetçi bir ekosistem yaratacaktır.”
Kaynak : 