Dünya yüzeyinde savaşlar sürdükçe, savaş araçları ve silahlar da değişiyor, gelişiyor ve akla gelmedik şekle bürünüyor. Örneğin, 1.Dünya savaşının silahları henüz yeni bulunmuş olan tanklar ve uçaklardı. Gerçi her ikisi de 2.dünya savaşında çok daha önemli roller üstlendiler. Tabii ki 2.dünya savaşı denilince radar ve atom bombasını unutmamak lazım. Dikkati çeken savaşlardan Vietnam savaşı denlince de akla Helikopterler ve Napalm silahları geliyor. Rusya-Ukrayna ve İsrail İran savaşında ise “drone”lar kullanılmaya başlandı ve bunlarla ilgili haberler yükseldi.
İnsansız hava araçları modern savaşlardaki en dönüştürücü silahlardan biri haline geldi. Bunlar birden fazla amaçla kullanılabiliyor;️
- Keşif amaçlı insansız hava araçları: Gerçek zamanlı gözetleme sağlar (örn. Bayraktar TB2, RQ-4 Global Hawk).
- Saldırı insansız hava araçları (UCAV’ler): Füze veya bombalar atar (örn. İran Shahed-136, ABD MQ-9 Reaper).
- Kamikaze insansız hava araçları : Bir hedefi bekler, sonra saldırır (örn. Switchblade, Lancet, Shahed).
- Kendin Yap İHA’ları: Askerler tarafından ön cephe saldırıları için modifiye edilmiş ticari dört pervaneli uçaklar (DJI gibi) — el bombaları atabilir.
Drone’lar Neden Bu Kadar Etkili Hale Geldi
Öncelikle teknoloji ilerledi ve daha kolay kullanılabilir hale geldiler. Üstelik ucuzlar. Bir tankın 2 milyon $ olduğunu düşünürseniz, 5.000 $’lık drone gayet ucuz.
Ama yanısıra alçak uçuşlar yapan ve boyut olarak küçük olan drone’ları hava savunma araçları ya da radarlar tespit edemiyor. Gayet hızlı hedefe uçabiliyorlar. Ukrayna’nın 1 hazirandaki saldırısı bize bunu gösterdi.
Ayrıca insan (asker) hayatlarını riske atmadan istediğiniz gibi havadan ve gerçek zamanlı olarak gözetleme yapmak, bilgi toplamak mümkün. Hatta Ukrayna saldırısındaki gibi otonom yani hedefi tanımlayan yapay zeka destekli drone’lar da savaşlar açısından önemli.
Savaşlarda Kullanım
Ukrayna-Rusya Savaşı :Her iki taraf da İHA’ları benzeri görülmemiş bir ölçekte kullanıyor. Ukrayna ticari İHA’lar ve Batı desteği kullanıyor (ör. “İHA Ordusu”). Rusya, şehirlere ve altyapıya yönelik uzun menzilli saldırılar için giderek daha fazla İran Şahid İHA’larını kullanıyor.
Yapay zeka destekli navigasyon artık GPS veya haberleşmeyi bozan parazitlenmelerde bile dronların görevlerini tamamlamasını sağlıyor.
İsrail-Hamas/Gazze Çatışması : İsrail, hedefli saldırılar ve gözetleme için üst düzey dronlar kullanıyor (ör. Hermes, Skylark). Hamas ve Hizbullah, askeri varlıkları ve sınır bölgelerini vurmak için İran tarzı dolaşan dronlar kullanıyor.
Kızıldeniz, Suriye, Libya, Yemen :Husi isyancılar, nakliye hatlarına ve askeri üslere uzun menzilli saldırılar için dronlar kullanıyor.
Drone’ların, devlet dışı aktörleri her zamankinden daha tehlikeli hale getirdiğini de not edelim. Küçük ülkeler ve isyancı gruplar artık güçlü ordulara meydan okuyabiliyor. Sivil-askeri çizgiler belirsizleşiyor. Sivil teknoloji (DJI dronları gibi) kolayca silahlandırılabiliyor. Savaş kuralları geride kalıyor. Otonom katil dronlar veya sürüler konusunda henüz küresel bir anlaşma yok.
Ve tabii ki Siber ve yapay zeka riski mevcut. Hacklenmiş veya haydut dronelar ayrıca tehditler olarak biliniyor.
Yapay Zeka Destekli Drone Savaşı
Ukrayna’nın 1 haziran saldırısında görüldüğü üzere, çok az insan müdahalesiyle hedefleri tespit eden ve vuran dronelar var artık. Üstelik bunları “sürü” halinde yani koordineli olarak birlikte çalışan düzinelerce veya yüzlerce drone olarak kullanmak mümkün. Böylece savunmaları alt üst ediyorlar.
Ama bir yandan da karşı drone teknolojisi geliştiriliyor. Lazerler, parazitleyiciler, yapay zeka tabanlı tespit sistemleri hızla gelişiyor.
Kaynak : 