Başkan Akdemir, bir hazırlık döneminden geçtiklerini, 2003 yılına ait faaliyet takvimini en kısa sürede açıklayacaklarını ifade etti. Başkan Akdemir, göreve geldiklerinden bu yana karar vermeleri gereken çok önemli konular olduğunu, hem tüketiciler hem de işletmeler açısından bir hazırlık döneminden geçildiğini vurguladı.
Türk Telekom Yönetim Kurulu Başkanı Akdemir, Mart ayı içerisinde Bakanlar Kurulu’ndan görüşülmesi beklenen özelleştirme stratejisine yönelik bir brifing talebinde bulunulduğu takdirde hazır olduklarını da ifade etti.
turk-internet.com : Türk Telekom’un özelleştirilmesi ile ilgili sözleriniz oldukça ilgi çekti. Türk Telekom’u blok satış değil, halka arz yoluyla özelleştirmenin daha doğru olacağını söylüyorsunuz. Bunun nedeni, mevcut ekonomik koşullar mı? Türk Telekom’un değerinin altında satılacağından mı endişeleniyorsunuz?
Erkan Akdemir : Türk Telekom’un özelleştirilmesine yönelik bilindiği gibi değer tespit komisyonu ve hisse satış komisyonu olmak üzere iki komisyon var. Başkanlığını Özelleştirme Idaresi’nin yaptığı bu komisyonlarda, Ulaştırma Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı’nın yetkilileri de bulunuyor. Türk Telekom daha önce bu komisyonlarda yer alıyordu. Daha sonradan çıkarılan kanunlarla, değer tespiti ve hisse satışı ile ilgili komisyonlarda Türk Telekom’un yer almaması yönünde bir düzenleme yapıldı.
Bu konuda benim vereceğim görüşler sadece uzman görüşü olabilir. Görüşlerim, Türkiye’de yürütülen çalışmalara yönelik bir yönlendirme amacı taşımadığı gibi kesinlikle bu komisyonların görevlerine yönelik de değil. Oradaki çalışmalar bağımsız olarak devam ediyor. Biz sadece Türk Telekom tarafında ne düşünüyoruz, kişisel olarak görüşlerimizi aktarabiliriz.
Dünyadaki özelleştirme trendlerine baktığınız zaman, özellikle 2000 yılında parçalı satışların daha yüksek değerler getirdiği gibi bir görüntü ile karşılaşıyoruz. Özellikle internet şirketlerinin yüksek değerler elde ettiği dönemlerde aynı şekilde telekom şirketleri de bundan olumlu etkilendi. Telekom özelleştirmesi yapan şirketler, internet şirketlerini ayrı bir şirket olarak yapılandırıp, bunlardan yüksek özelleştirme geliri elde ettiler. Ispanya Telekom’u buna örnek olabilir. Bu dönemlerde internet şirketleri gerçekten yüksek değerlerle satıldı.
Belki o yıllarda Türk Telekom’da bu model uygulanmış olsaydı, o trend sürerken yüksek değerler elde edilebilirdi. Bugüne gelindiğinde, hem telekom şirketlerinin içinde bulunduğu kriz, hem de uluslararası finans piyasalarının olumsuz durumlarından dolayı telekom şirketlerinin özelleştirilmesinde büyük bir yavaşlama görüyoruz. Önceki yıllarda, sadece özelleştirmelerde değil, birleşme ve devralmalarda ilk sıralarda telekom şirketleri yer alırken, şimdiki listelere bakıldığında bunu göremiyorsunuz.
Geçen yıl Çin Telekom özelleştirilmeye çalışıldı. Hem şirket değeri, hem de halka arzda satılacak oranlar oldukça aşağıya çekildikten sonra özelleştirme kısmen gerçekleştirildi. Bu olumsuz etki aynı şekilde telekom şirketlerinin bono piyasalarına da yansıdı.
Özelleştirme Idaresi’nin başkanlığını yaptığı, değer tespiti ve hisse satışı komisyonu, Türk Telekom’un hem özelleştirme stratejisini belirlemek hem de yeniden değer tespiti konusunda bir danışman tuttu. Bildiğim kadarıyla, özelleştirme stratejisi konusundaki danışman görüşlerini Özelleştirme Idaresi’ne yansıttı. Bu komisyon çalışmalarını yapıyor. Umarım kısa zamanda özelleştirme stratejisi netleşir ve bunu kamuoyuna açıklarlar.
Biz bu komisyonlarda yer almadığımız için bu çalışmalar hakkında derin bir bilgi sahibi değiliz. Ancak bazı konularda görüş alışverişinde bulunuyoruz. Her ne kadar bağlayıcı olmasa da Türk Telekom’un görüşlerine itibar ediyorlar.
turk-internet.com : Türk Telekom özelleştirmesinin geçtiğimiz sene iki Bakanı karşı karşıya getirdiğini hatırlıyoruz. Bunun nedenlerinden biri de Türk Telekom’un özelleştirilmesi sonucunda yabancı ortağın yüzde kaç paya sahip olacağı ve yabancı ortağın yönetim kurulundaki konumunun ne olacağı olarak özetlenebilir. Sizin yabancı ortağa bakışınız nedir?
Erkan Akdemir : Türk Telekom’un özelleştirilmesi ile ilgili 2001 yılında çıkan kanunda ciddi değişiklikler yapıldı. Bu kanunda Türk Telekom’un yüzde 100 satışına imkan veren bir düzenleme yer aldı. Ancak, yabancı hisse oranının yüzde 45’i geçmeyeceği yönünde bir düzenleme de getirildi. Bu yasanın içerisinde Türk Telekom’un özelleştirildiğinde yabancı uzman ve yönetici çalıştırabileceğine ilişkin düzenlemelerde var. Bu çerçeveden bakıldığı zaman, Türk Telekom’un blok satış opsiyonunu gerçekleştirilebilir mi, bu gerçekleştiği takdirde yabancı mülkiyet oranı ne olur, bunu bilemeyeceğim ama yasal çerçevede bu mümkün görünüyor.
turk-internet.com : Özelleştirme öncesinde personel azaltılacak mı?
Erkan Akdemir : Türk Telekom’un, Genel Müdürlük başta olmak üzere, 6 bölge ve 81 ilde yapılanması var. Yaklaşık 63 bin personeli olduğunu söyleyebilirim. Personel konusu hassas bir konu. Bununla ilgili önümüzde herhangi bir plan yok. Dünya operatörleri ile Türk Telekom’u kıyasladığınız zaman personel sayısı yüksek gözükmüyor. Ancak Türk Telekom içerisindeki kompozisyonda bir değişik yapılabilir. Ama Türk Telekom’un teknik eleman noktasında ciddi bir eleman eksikliği var.
turk-internet.com : Türk Telekom’un tekelinin kalkması ya da özelleştirilmesi öncesinde neler olacak? DSL ihalesi ve Kablo TV’nin faaliyetleri hangi boyutlarda olacak?
Erkan Akdemir : Dünyadaki diğer telekom operatörlerine baktığınızda, sabit ses pazarında çok ciddi artışlar gözlenmiyor. Türkiye özelinde, özellikle abone artışlarında krizin etkisiyle bir yavaşlama gözleniyor. Bu yavaşlamadan GSM şirketleri de nasibini aldılar. Bazıları gelir tarafından çok ciddi etkilendiler. Türk Telekom, abone artış oranlarındaki veya kapasite artış noktasında belirli bir durgunluğa yaklaşmış olsa dahi, gelirlerinde krizden dolayı ciddi bir etkilenme yaşamadı. Bu bizim için bir şans. Ancak GSM şirketleri için aynı şeyi söyleyemeyeceğim.
Bu noktadan yola çıkarak, Türk Telekom’un yeni açılımlar yapması gerekiyor. Özellikle Türk Telekom’un, IT ve geniş band hizmetleri noktasında verdiği hizmet çeşitliliğini artırması yönünde çalışmalarımız var. Bu çalışmalar sonuçlandığı zaman kamuoyuna açıklayacağız.
Şunu açıklamakta sakınca görmüyorum. DSL konusunda Türk Telekom’un bir gecikmişliği var. Biz göreve gelir gelmez ilk gündem maddesi olarak DSL ihalesini ele aldık. Bu ihaleye çıkıldı. Kurumsal, bireysel abonelerden ve özellikle kamusal kesimden bu konuda yoğun talep var.
turk-internet.com : Peki internet servis sağlayıcılarda DSL hat satabilecekler mi? Türk Telekom bu konuda nasıl bir strateji izleyecek?
Erkan Akdemir : Bununla ilgili düzenleme, biliyorsunuz yerel ağ şebekesinin açılması ile ilgili bir husus. Bununla ilgili bir düzenleme Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılırsa olabilir.
turk-internet.com : Peki, Kablo TV internet servis sağlayıcılara açılacak mı?
Erkan Akdemir : Internet şirketlerinin kablo üzerinden hizmet vermesi ile ilgili konu üzerinde çalışmalar devam ediyor. Bu konuda daha kapsamlı bir çalışma yapılıyor. Her ilde değişik bir gelir ortaklığı anlaşması ile farklı işletmecilerle yürütülen bir yapı var. Bu yapının kendisinden kaynaklanan sıkıntılar var. Bu sıkıntılar sonuçta hem aboneye, hem hizmet kalitesine yansıyor. Bu nedenle ana darboğazı aşmaya çalışıyoruz. Bu ana darboğaz aşarsak sonrasını görüşmeye başlayabiliriz.
turk-internet.com : Internet servis sağlayıcılar, bu konuda bir alt yapı çalışmasında yabancı sermaye bulabileceklerini söylüyorlar.
Erkan Akdemir : Bu sözünü ettiğim sorunlardan dolayı, kablo TV’de arzu ettiğimiz hizmeti veremiyoruz. Bu sorunları aştığımızda kablo üzerinden de geniş bantlı internet hizmeti verilmesi gündeme gelecektir. Bu açıdan gelir ortaklığı anlaması yaptığımız şirketlerle nasıl bir çözüm bulabileceğimize ilişkin yoğun bir çalışmamız var.
Türkiye’nin her yerine internet gitmesi açısından kablo şebekesinin, Türkiye’nin en ücra noktasına gitmesi anlamlı değil. Bu noktada da başka projeler üzerinde çalışıyoruz. Bu sorunun en kısa zamanda aşılacağını düşünüyoruz. Kablo şebekenin internet servis sağlayıcılar yoluyla kullandırılması konusu ikinci aşamada gerçekleştirilecek bir konu, gündemimizde de var.
turk-internet.com : Internet servis sağlayıcılar ile TTNet rekabeti nasıl aşılacak?
Erkan Akdemir : TTNet fiyatlarını, Telekomünikasyon Kurumu’nun belirlediği fiyatlara çekti. Son günlerde internet servis sağlayıcılar, TTNet’in fiyatına yakın fiyatlar vermeye başladılar. Biz internet servis sağlayıcıları, piyasadan yok edelim gibi rakip görmüyoruz açıkçası. Internet servis sağlayıcıları, bizim bir takım hizmetlerimizi üçüncü kişilere pazarlayan, bize de katma değer sağlayan, kapasitemizi kullanan şirketler olarak görüyoruz. Eskiye göre bakışta değişme var. Bu yüzden bu sorunları aşacağımızı söyleyebilirim.
turk-internet.com : ISS’lerin maliyetlerini düşürmeye yönelik bir çalışmanız var mı?
Erkan Akdemir : Şu anda böyle bir çalışmamız yok.
turk-internet.com : Telekomünikasyon Kurumu, Türk Telekom’un Kasım ayında başlattığı ve üç ay süren kampanyası ile ilgili soruşturma başlattı ve 3.6 trilyon TL. tutarında bir ceza kesti. Telekomünikasyon Kurumu ile Türk Telekom arasında geçen bu konulara nasıl bakıyorsunuz?
Erkan Akdemir : Telekomünikasyon Kurumu (TK), sektörü düzenleyen, denetleyen ve lisans veren bir kurum. TK’nın kurulma nedenlerinden bir tanesi de, bu sektördeki tekel durumunda olan, hakim güçte olan, ya da yeni terminolojiyle etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin piyasadaki bir takım faaliyetlerini denetlemek ve düzenlemek. Bunların içine en büyük işletme olarak Türk Telekom giriyor. Bunların içerisinde görev sözleşmesinden tutun da, tarifelerin belirlenmesi gibi hususlar var.
Tüm dünyada, kurumlar ile denetleyen kurumlar arasında zaman zaman bu tür ihtilafların olması gayet doğal. Her iki tarafta değişik menfaatleri koruyor. Türk Telekom bir taraftan kamu hizmeti verirken, özel sektör gibi karlılığını artırmayı da hedefleyen bir kurum. TK ise tüketicileri korumak ve onları daha ucuz ve kaliteli hizmet almasını sağlamak için kurulmuş bir kurum. Her iki kurumun misyonu arasında farklılık var. Bu ceza konusunda da aynı düşünülmesi beklenemez. Zaman zaman bu ihtilafların olmasını doğal görüyorum. Bu sıkıntıları da karşılıklı diyalog ile aşacağımıza inanıyorum.
turk-internet.com : GSM şirketleri de böyle kampanyalar yapıyor. Telekomünikasyon Kurumu’nun GSM şirketlerine bakışında farklılık mı var?
Erkan Akdemir : GSM şirketlerinin tabi olduğu mevzuat ile Türk Telekom’un tabi olduğu mevzuat arasında fark var. Türk Telekom’un tarifeler ile ilgili düzenlemesi, tarife yönetmeliği ve bununla ilgili çıkmış olan tebliğlerde yer alıyor. GSM işletmecilerinin tabi olduğu düzenleme ise bir taraftan tarife yönetmeliği kapsamına giriyor olmakla birlikte, esas düzenlemeleri, imzalamış oldukları imtiyaz sözleşmelerindeki genel hükümlerden kaynaklanıyor. Her iki tarafta yer alan hükümler farklı. Bu yüzden TK’nın bu konuya bakışı da bu yönde olacaktır.
Tarife ile ilgili kampanya ile alakalı haklılığımız noktasında bizim yargıdan aldığımız kararlar var. Bundan dolayı TK’nın ceza uygulaması söz konusu değil. Ancak soruşturma devam ediyor.
turk-internet.com : Türk Telekom’un tarifelerinde, sabit telefondan Aycell arandığında 10 saniyede bir kontör atıyor. Ancak diğer GSM şebekeleri arandığında 6 saniyede bir kontör atıyor. Türk Telekom’un Aycell’e uyguladığı fiyat farklılığının nedeni nedir?
Erkan Akdemir : Aycell, Türk Telekom’un yüzde 100 iştiraki olan bir kurum. Türk Telekom’un ve Aycell’in yapmış olduğu her şey rekabet hukuku içerisinde yapılan işlerdir. Bu konuya spesifik olarak bir şey söylemek istemiyorum ama TK ve Rekabet Kurumuna çeşitli zamanlarda bu konuda müracaatlar oldu ama bu konuda çıkmış bir karar yok.
Aycell’in tarifelerinin tabi olduğu mevzuat farklı. Aycell’in TK ile imzaladığı bir görev sözleşmesi. Türk Telekom’unda tabi olduğu hem görev sözleşmesi hem de tarife yönetmeliği var. Bizim uygulamalarımız bu konularda ihlal teşkil etmiyor.
turk-internet.com : Sektörde, Telekomünikasyon Kurumu ile Rekabet Kurumu ve RTÜK’ün faaliyet alanlarının çakıştığı, bu yönde bir düzenleme olacağı söylentileri var. Bu konudaki görüşleriniz nedir?
Erkan Akdemir : Dünyadaki yakınsama dedikleri, değişik sektörlerin birbirlerinin iç içe girmesi dünyada da tartışılıyor. Avrupa’daki bazı ülkeler dahi model oluşturma noktasındalar. TK ile yayıncılık regülasyonları yapan kurumların faaliyetleri birbirine yaklaştı.Hatta bazı faaliyetlerle de örtüşüyor.
RTÜK ağırlıklı olarak içerik kontrolü yapan bir kurum. Her ne kadar yayıncı kuruluşlara lisans veren bir kurum. Daha öncesinde frekans tahsisi yapıyordu ama son çıkan kanun ile bu yetki TK’ya verildi. TK’da daha çok telekomünikasyon alanında faaliyetlerde bulunan şirketlerin denetlenmesi ve düzenlenmesine yönelik faaliyette bulunan bir kuruluş. Genel olarak baktığınızda TK’nın ana faaliyeti ekonomik ve teknik regülasyon.
Rekabet Kurulu’nun görevi ise rekabeti korumak. Bu yüzden her sektörü kapsıyor. Bu kurumun faaliyet alanının sınırlandırılması doğru değil. Her alanda her sektörde rekabet korumakla görevlendirilmiş bir kurum. Bu açıdan her üç kurumunda arasında ince bir farklılık var.
turk-internet.com : Daha önceki açıklamalarınızda Türk Telekom’un geçen yıl bilançosunun bağımsız denetim raporlarından geçirilmediğini, bu konuda bir soruşturma başlattığınızı söylediniz. Bu neden önemli?
Erkan Akdemir : Burada da bir yanlış anlaşılma olmuş. Burada kastettiğimi, bu konunun soruşturulması gibi algılamak doğru değil.
Türk Telekom’un bilançosunun son yıllarda bağımsız denetimden geçirilmesi konusu var. Yaptığımız çalışma, 1999’den itibaren 2000 yılından bu yana muhasebe kayıtlarının uluslararası kabul görmüş bir bağımsız denetim firmasının denetiminden geçirilmesi konusu. Biliyorsunuz çok değişik muhasebe standartları var; SPK’nın standartları veya uluslararası muhasebe standartları gibi. Bazı rakamlar, tekdüze muhasebe standartlarına göre farklı, diğer standartlara göre farklı çıkabiliyor. Yatırımcı, özelleştirme sürecinde olan Türk Telekom’un muhasebesini, karlılığını, tüm bilançolarını, bağımsız denetçi raporlarına bakarak karar veriyor. Bu anlamda önemli olduğunu vurgulamak istedim.
Kaynak : 