Yeni “çipli” kimlikler hayatımıza girmeye başladı. Bununla birlikte bir özellik de, resmi işlemler yaparken digital bir şekilde yapmayı mümkün kılan elektronik imzanın, bu kartların içine konulabilmesi kolaylığı da geliyor. e-Güven firması [1] Genel Müdürü Can Orhun’a konuyu sorduk [2].
turk-internet.com: Can Bey, bugün E-GÜVEN’in yeni ürünleri ile ilgili konuşmak için buradayız. Kısaca e-GÜVEN ’i ve kendinizi tanıtır mısınız?
Can Orhun : e-GÜVEN 2003 yılında kurulmuş bir şirket. O dönem içerisinde IT güvenliği konusunda özelikle finansal kurumlardan başlayarak, eğitim vermek üzere kuruldu. Ancak 2004 yılında Türkiye’de 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’nun çıkmasıyla beraber de yaptığı işin ve alt yapısının Elektronik İmza Kanunu’na çok koşut olduğunu görünce hedefini o tarafa kaydırdı. 2005 yılında Türkiye’de ilk elektronik imza veren, verme yetkisi alan kurum oldu. Türkiye’de ilk elektronik imzayı 2005 yılında üretti. Ardından Turkcell ile beraber mobil elektronik imzayı mobil bir ortama taşıyarak 2007 yılında Türkiye’de ilk mobil imayı üretti.
O dönemden bugüne kadar da elektronik imzanın odağında olmak üzere birçok ürünü ve hizmeti hayata geçiriyor. Diğer taraftan da elektronik imzayı kurumlara, kişilere hizmet olarak veriyor. Bunun dışında da sadece elektronik imza ile kalmayıp farklı alanlarda da çalışmalar yapmaya gayret ediyor E-GÜVEN Blockchain tarafında veyahut da lojistik tarafında birtakım faaliyetlerde bulunuyor. O anlamda da hem odağında IT güvenliği ve elektronik imza, hem de yan ürünler ile beraber de hizmetlerini vermeye devam ediyor.
Ben de yaklaşık 12 yıldır E-GÜVEN ’de genel müdürlük görevini yapıyorum. Daha öncesinde Siemens’te çalışmıştım ve bir dönem de serbest danışmanlık yaparak geçirmiştim.
turk-internet.com: Peki, öncelikle şu yeni kimliklerdeki e-imza özelliği konulacak, bu nedir? Kimliklerde e-imza otomatik mi gelecek?
Can Orhun : Değil aslında. Yeni kimlik kartları henüz tasarlanırken –daha dağıtılmaya başlamadan önce- üzerinde elektronik imza koyulabilecek bir alan olsun şeklinde tasarlandı çünkü kimlik kartı aslında yüksek güvenlikli bir cihaz. Elektronik imza da Elektronik İmza Kanunu’na göre, güvenli cihazlar üzerine saklanabiliyor. O anlamda yeni kimlik kartları üzerindeki çip- biliyorsunuz çipli kimlik kartı bunlar- çip üzerine elektronik imza yüklemeye teknik olarak, mevzuat olarak uygun bir kart. O yüzden bu kartlar tasarlanırken de üzerine saklanacak standart bilgileri dışında üzerine elektronik imzanın da yüklenebileceği bir alan ayrıldı ve o şekilde üretildi. Bugün yaklaşık 30 milyon kişide elektronik kimlik kartı var. İsteyen vatandaş ben elektronik imzanı almak istiyorum ama yeni kimlik kartımın üzerine almak istiyorum derse, biz mevzuat çıktıktan sonra – mevzuat hazırlanıyor bununla ilgili- yeni kimlik kartları üzerine elektronik imzayı üretip yerleştirebiliyor olacağız.
turk-internet.com: Ben bunu bir daha sormak istiyorum. Bunu nüfus müdürlüklerinden yeni kimlikleri alırken otomatik üzerine kayıtlı mı alınıyor yoksa sonradan mı? Belli bir ücret karşılığında size “bunu yükle” mi deniyor?
Can Orhun : Tam da öyle. Üzerinde sadece boş bir alan var. Yeni kimlik kartı aldığınızda üzerinde elektronik imza yok. Sadece elektronik imzayı almak isteyen vatandaş bizlere başvurup yeni kimlik kartıma elektronik imza yüklensin dediği anda o işlem gerçekleştiriliyor.
turk-internet.com: Can Bey, peki güvenlik açısından bir sorun olmuyor mu? O kimlik kartını kaybettiğimizde ne oluyor elektronik imzaya?
Can Orhun : Kimlik kartını kaybettiğimizde zaten hem kimlik kartı, hem de elektronik imza için ayrı PIN’ler var ve bu kimlik kartının özelliği de, hatalı PİN girildiğinde, 3 kere hatalı PIN girilirse, kendini kilitleyebilen kartlar bunlar. O anlamda yüksek güvenlikli kartlar zaten. Bu kartlar üretilerek, elektronik imzanın teknik olarak dışarı çıkması mümkün değil. Elektronik imzayı birtakım güvenli cihazlara yüklüyoruz. Kaybetse bile, hemen kaybettiğinde bizleri arayıp iptal ettirebiliyor elektronik imzasını. Böylece biri bulsa ve kullanabilse bile aktif olmadığı için kullanamıyor; birinci önlem bu. İkincisi, iptal ettirmese bile, elektronik imzaya erişmek için bir PİN olduğu için, o PİN’i bilmediği sürece o kişinin elektronik imzasını kullanması mümkün değil. Dediğim gibi, 3 kere yanlış girerse zaten kart kendini kilitliyor elektronik imza ile kullanıma.
turk-internet.com: Peki, bu PİN unutulur ise ne oluyor?
Can Orhun : PİN unutulur ise, internette bizim belli hizmetlerimiz var. Otomatik PİN’i yenileyip cep telefonuna yeni PİN tekrar alınabiliyor veya bizim çağrı merkezimizi arayıp yeni bir PİN’i tekrar alıp yenileyebiliyorlar.
turk-internet.com: Bu ne avantaj sağlayacak?
Can Orhun : Şöyle söyleyeyim; bir, elektronik imzanın bütün avantajını sağlıyor olacak. Yani bugün elektronik imza Türkiye’de on yılın üzerinden beri kullanılan bir hizmet. Birçok alanda kullanılıyor. Bugün yaklaşık 3 buçuk milyonun üzerinde kullanılan elektronik imza var. Bir, elektronik imzanın getirdiği bütün faydaları sağlayacak; birçok alanda kullanılabiliyor. Diğer taraftan da yeni kimlik kartına yükleniyor olmasının iki büyük avantajı var: Bunlardan bir tanesi de, başvuru sürecini çok hızlandırıyor olması. Bugün elektronik imza almak isteyen vatandaş bize başvurduğu zaman internet üzerinden bir ön başvuru yapıyor. Ardından bizim mevzuata göre yüz yüze kimlik doğrulaması yapmamız gerekiyor. Yani siz elektronik imza için başvurdunuz, bizim sizi muhakkak görmemiz gerekiyor veya notere gitmeniz gerekiyor. Bu da bir süreç. Elektronik kimlik kartları olduğu durumda bu yüz yüze kimlik kontrolü zorunluluğunu ortadan kaldırabiliyoruz. Çünkü elektronik kimlik kartları güvenlik kartları olduğu için siz herhangi bir yerden kimlik kartı erişim cihazı olan- kimlik kartlarının üzerine çip yüklemeniz için özel cihazlar gerekiyor- bir yerden kartınızı takıp parmak izinizi okuttuğunuz zaman anında elektronik imzanız kartınıza yüklenebiliyor. Bu da normalde ofisimize gelirseniz 1 saat, ofisimize gelmez iseniz yaklaşık 2 gün süren bir süreci birkaç saniyeye indirebilen bir süreç haline gelebilecek. Bir de diğer tarafından da, üzerine yüklenecek bir ek donanım gerektirmediği için de maliyetlerde de bir indirim sağlanabiliyor olacak.
turk-internet.com: Peki, bugün kaç kişide elektronik imza var?
Can Orhun : Bugün 2018 sonu itibariyle 3,5 milyona ulaştı elektronik imza kullanıcı sayısı. Bunların yaklaşık 3 milyonu mobil olmayan ortamdaki konvansiyonel dediğimiz elektronik imzalar. Yaklaşık yarım milyon da mobil elektronik imza kullanımı mevcut.
turk-internet.com: Bugün nerede kullanılıyor elektronik imza?
Can Orhun : Elektronik imza bugün birçok alanda kullanılıyor. Özellikle Türkiye’de şirket-şirket, şirket-devlet arasındaki birçok işlem elektronik imza ile yapılır hale geldi. E-faturalar elektronik imza ile gidiyor, kayıtlı elektronik posta hizmeti var, elektronik imza ile gönderiliyor, doktorlar reçeteleri elektronik imza ile imzalıyorlar. Avukatlar UYAP portalından normalde fiziki olarak yapmak zorunda kaldıkları birçok hizmeti elektronik imza ile yapabiliyorlar. Vatandaşlar, elektronik imzaları var ise, e-devlet kapısı üzerinden birçok hizmeti gerçekleştirebiliyor: Sabıka kaydı alabiliyorlar veya ikametgah taşıyabiliyorlar. Mobil imzaları veya elektronik imzaları varsa, birçok bankaya tek bir mobil imza veya elektronik imza ile girebiliyorlar. Birçok alanda kullanılabiliyor. Yakın dönemde gene elektronik tebligat başladığı zaman elektronik imzalar tebligata cevap vermek için de kullanılacak. O anlamda baktığımız zaman 2010’lu yıllarda başlayan Türkiye’de e- dönüşümün bütün bileşenlerinin altında yatayda elektronik imza var ve elektronik imzanın olduğu her yerde de bu tarz bir uygulamayı dikeyde kullanabiliyorsunuz.
turk-internet.com: E-imza ile ve bu elektronik kimlik kartları ile ilgili suallerim benim bu kadar. Sizin var mı eklemek istediğiniz?
Can Orhun : Teşekkür ederim! Elektronik imza sadece şirket-şirket veya şirket-devlet veya vatandaşlar arasındaki ilişkiyi değil, kurumların kendi iç süreçlerini de aslında çok ciddi oranda hızlandıran ve ciddi mali tasarruf sağlayan bir uygulama. Bugün birçok kurum artık birçok büyük şirket tamamıyla kâğıtsız ofise geçmeye çalışıyor. Bunun hem maliyet tasarrufu var, hem çalışanların işleri optimize etmek gibi avantajı var ama hem de diğer taraftan da ekolojik olarak doğaya çok ciddi bir faydası var. Bu anlamda kurumlar kâğıtsız ofise geçtiği durumda elektronik imzasız olmayacak birçok süreç var. Bugün imza gerektire birçok işlem var ve bunları kâğıtsız ortama geçirmek istiyorsak bunun tek yolu, elektronik imza. Elektronik imzanın olduğu yerde de gerçekten de yüzde yüz kâğıtsız ofis ortamı sağlamak mümkün. O yüzden birçok kurum e-imzaya geçiyor. Daha çok kurumun geçiyor olmasının hem ekonomik yönde ciddi bir avantajı hem de doğaya da çok önemli faydaları olacak.
turk-internet.com: Peki, teşekkürler!
Can Orhun : Ben çok teşekkür ederim!
Kaynak : 