CHP’nin Gölge Kabinesi’nde ekonomiden sorumlu olan İstanbul Milletvekili Umut Oran, ekonomideki son gelişmeleri “Ekonomi Raporu : Borsa’da Yerli Out, Yabancı In” başlığıyla raporlaştırdı. Raporu okuyucularımızın dikkatine sunuyoruz:
Raporun
- 1. bölümünü Ekonomi Raporu : ISO-500’de Borçlar Arttı, Karlar Azaldı – 1
- 2. bölümünü Ekonomi Raporu : 2012’de Ekonomide Daralmanın Fotoğrafı – 2
- 3. bölümünü Ekonomi Raporu: Kısa Vadeli Dış Borç 100 Milyar $’a Dayandı – 3
başlıklarını tıklayarak okuyabilirsiniz.
Raporun bugunkü bölümünde ihracat, turizm ve toplu-iş sözleşme görüşmeleri analiz ediliyor.. Aşağıda bu bölümü bulacaksınız..
IV. İHRACAT BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE DÜŞÜŞ YAŞADI.
İhracatta gerileme devam ediyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre, 1 – 26 Temmuz 2012 tarihleri arasında ihracat, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,8 oranında düştü. 2011 yılında Temmuz ayında 22 iş gününde 9 milyar 378 milyon 160 bin $ değerinde ihracat yapan Türkiye bu yıl aynı sürede 9 milyar 114 milyon 59 bin dolar değerinde ihracat yapabildi.
Tarım sektöründe 5, Sanayi sektöründe 9 sektör olmak üzere toplamda 14 sektörün ihracatı bir önceki yıla göre daraldı.
| SEKTÖR | DEĞİŞİM 11/12 | ||
| I. TARIM | 7,10% | ||
| A. BİTKİSEL ÜRÜNLER | 5,10% | ||
| Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri | 1,00% | ||
| Yaş Meyve ve Sebze | -4,10% | ||
| Meyve Sebze Mamulleri | 26,00% | ||
| Kuru Meyve ve Mamulleri | -0,60% | ||
| Fındık ve Mamulleri | 34,10% | ||
| Zeytin ve Zeytinyağı | -2,40% | ||
| Tütün | -21,60% | ||
| Süs Bitkileri ve Mam. | -6,90% | ||
| B. HAYVANSAL ÜRÜNLER | 10,10% | ||
| Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller | 10,10% | ||
| C. AĞAÇ VE ORMAN ÜRÜNLERİ | 12,60% | ||
| Ağaç Mamülleri ve Orman Ürünleri | 12,60% | ||
| II. SANAYİ | -4,90% | ||
| A. TARIMA DAYALI İŞLENMİŞ ÜRÜNLER | 4,20% | ||
| Tekstil ve Hammaddeleri | -2,60% | ||
| Deri ve Deri Mamulleri | 8,90% | ||
| Halı | 30,50% | ||
| B. KİMYEVİ MADDELER VE MAMÜLLERİ | 6,10% | ||
| Kimyevi Maddeler ve Mamulleri | 6,10% | ||
| C. SANAYİ MAMULLERİ | -7,80% | ||
| Hazırgiyim ve Konfeksiyon | -8,90% | ||
| Otomotiv Endüstrisi | -18,60% | ||
| Gemi ve Yat | -62,80% | ||
| Elektrik-Elektronik,Mak.ve Bilişim | 1,60% | ||
| Makine ve Aksamları | 5,10% | ||
| Demir ve Demir Dışı Metaller | 2,60% | ||
| Çelik | -0,10% | ||
| Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri | -5,60% | ||
| Mücevher | 15,90% | ||
| Savunma ve Havacılık Sanayii | -4,60% | ||
| İklimlendirme Sanayii | 1,60% | ||
| Diğer Sanayi Ürünleri | 31,40% | ||
| III. MADENCİLİK | 14,60% | ||
| A. MADENCİLİK ÜRÜNLERİ | 14,60% | ||
| Madencilik Ürünleri | 14,60% | ||
| TOPLAM | -2,80% | ||
V. SANAYİDE KAPASİTE KULLANIMI TEMMUZ’DA DA GERİLEDİ
İmalat sanayiinin kapasite kullanım oranı, Temmuz ayında, geçen yılın aynı ayına göre de 0.6 puan düşerek yüzde 74.8’e indi. Merkez Bankası’nın, 2 bin 82 imalat sanayii işyerinden derlediği verilerle oluşturduğu temmuz ayı İktisadi Yönelim Anketi açıklandı. Buna göre imalat sanayi genelinde Temmuz ayı kapasite kullanımı yüzde 74.8 olurken, mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı da geçen yılın aynı ayına göre 0.6 puan düşerek yüzde 73 oldu.
İmalat sanayi kapasite kullanım oranı (%)
| Aylar | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| Ocak | 77,9 | 77,9 | 61,6 | 68,6 | 74,6 | 74,7 |
| Şubat | 77,3 | 78,0 | 60,9 | 67,8 | 73,0 | 72,9 |
| Mart | 80,3 | 76,9 | 58,7 | 67,3 | 73,2 | 73,1 |
| Nisan | 80,5 | 78,6 | 59,7 | 72,7 | 74,9 | 74,7 |
| Mayıs | 80,8 | 79,2 | 64,0 | 73,3 | 75,2 | 74,7 |
| Haziran | 81,7 | 80,3 | 67,5 | 73,3 | 76,7 | 74,6 |
| Temmuz | 82,0 | 79,8 | 67,9 | 74,4 | 75,4 | 74,8 |
| Ağustos | 79,6 | 80,0 | 68,9 | 73,0 | 76,1 | |
| Eylül | 80,8 | 77,3 | 68,0 | 73,5 | 76,2 | |
| Ekim | 81,6 | 75,8 | 68,2 | 75,3 | 77,0 | |
| Kasım | 80,8 | 71,8 | 69,8 | 75,9 | 76,9 | |
| Aralık | 79,2 | 64,9 | 67,7 | 75,6 | 75,5 |
Otomotivde ciddi daralma var: İmalat sanayii alt sektörlerinin önemli bir bölümünde kapasite kullanımı geçen yıla göre düştü ya da yavaş arttı. Alt sektörlere göre kapasite kullanımında en hızlı düşüş, motorlu taşıtlar imalatında yaşandı. Sektörün kapasite kullanımı temmuzda geçen yılın aynı ayına göre 8.1 puan düşerek yüzde 70’e indi.
İmalatçı sektörler içinde eczacılık 7.3 puan, tütün 6.9 puan, mobilya ve kauçuk-plastik 3.5 puanla kapasite kullanımının en hızlı düştüğü sektörler arasında yer aldı. Kapasite kullanım oranındaki düşüşte bunları 2.2 puanla ağaç ve mantar ürünleri, 2 puanla diğer ulaşım araçları, 1.9 puanla bilgisayar, 1.2 puanla ana metal sanayii, 1 puanla diğer metalik olmayan mineraller, 0.2 puanla fabrikasyon metal ürünleri izledi. Geçen yılın aynı ayına göre kapasite kullanımını en fazla artıranlar ise 5.9 puanla tekstil, 5 puanla kimya, 3.2 puanla giyim, 2.9 puanla petrol ürünleri oldu. Kapasite kullanım oranı geçen yılın aynı ayına göre elektrikli teçhizatta 2.1 puan, içeceklerde 1.9 puan, deride 1.8 puan, kağıtta 1.7 puan, gıdada 1.4 puan, makine ve ekipman imalatında 1 puan, kayıtlı medyanın basımı ve çoğaltımında 0.7 puan arttı. Kapasite kullanımı diğer imalat alt sektörlerinde yüzde 15.5 ile daha hızlı bir düşüş gösterirken, imalatçı olmayan makine ve ekipmanların kurulum ve onarımında ise 6.6 puan artış gösterdi.
İmalat sanayi kapasite kullanım oranı (Temmuz; %)
| 2011 | 2012 | |
| TOPLAM İMALAT | 75,4 | 74,8 |
| Gıda ürünlerinin imalatı | 69,9 | 71,3 |
| İçeceklerin imalatı | 72,1 | 74,0 |
| Tütün ürünleri imalatı | 69,8 | 62,9 |
| Tekstil ürünlerinin imalatı | 73,8 | 79,7 |
| Giyim eşyalarının imalatı | 76,0 | 79,2 |
| Deri ve ilgili ürünlerin imalatı | 67,8 | 69,5 |
| Ağaç ve mantar ürünleri | 79,4 | 77,2 |
| Kağıt | 76,8 | 78,5 |
| Kayıtlı medyanın bas.ve çoğaltımı | 71,9 | 72,6 |
| Kok kömürü, rafine petrol ürünleri | 77,5 | 80,3 |
| Kimya | 75,1 | 80,1 |
| Temel eczacılık | 78,1 | 70,8 |
| Kauçuk ve plastik | 76,1 | 72,6 |
| Diğer metalik olmayan mineraller | 80,9 | 79,9 |
| Ana metal sanayii | 78,2 | 77,0 |
| Fabrikasyon metal ürünleri | 72,0 | 71,8 |
| Bilgisayarlar, elektronik ve optik ür. | 73,5 | 71,5 |
| Elektrikli teçhizat imalatı | 76,6 | 78,7 |
| Makine ve ekipman imalatı | 74,6 | 75,5 |
| Motorlu kara taşıtları | 78,1 | 70,0 |
| Diğer ulaşım araçları | 74,7 | 72,7 |
| Mobilya imalatı | 75,3 | 71,8 |
| Diğer imalatlar | 71,3 | 55,8 |
| Makine ve ekipm. kur.ve onarımı | 74,5 | 81,1 |
VI. TURİZM İLK YARIDA KAN KAYBETTİ
Türkiye’ye yılın ilk yarısında gelen yabancı turist sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,33 oranında azalarak 12 milyon 723 bin 978’e geriledi.
Fransa, İngiltere, Avusturya ve İtalya’dan gelenlerin sayısında önemli oranda azalma olurken Alman turist sayısının geçen yılı yakalaması turizmcileri biraz rahatlattı. Arap ülkelerinin hemen hepsinden gelen turist sayısı artarken, Suriye ve İran’dan gelenlerin sayısı büyük oranda düştü. Suriye’deki çatışmaların etkisiyle Türkiye’ye gelenlerin sayısı yüzde 35.2 azalarak, 439 binden 284 bine geriledi. İran’dan gelenlerin sayısında adeta şok bir düşüş oldu. İranlı turist sayısı yüzde 39.6 azaldı. Geçen yılın ilk yarısında 915 bin İranlı gelirken, bu yıl ilk altı ayda İranlı turist sayısı 362 bin kişi azalarak 552 bin oldu.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yayınladığı verilere göre, Ocak-Haziran döneminde Türkiye’yi ziyaret eden yabancı ziyaretçilerin 633 bin 25’i (yüzde 4,98) günübirlikçilerden oluştu. Altı aylık dönemde Türkiye’ye en fazla ziyaretçi gönderen ülkeler arasında Almanya yüzde 15,12 ile birinci, Rusya yüzde 11,24 ile ikinci, İngiltere yüzde 7,04 ile üçüncü sırada yer aldı. İngiltere’yi Bulgaristan, Gürcistan, İran, Hollanda, Fransa, ABD ve Yunanistan izledi. Aynı dönemde Almanya’dan 1 milyon 924 bin 108, Rusya’dan 1 milyon 429 bin 959, İngiltere’den 895 bin 358 turist geldi. Yılın ilk yarısında Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçilerin en çok giriş yaptıkları sınır kapılarının bağlı olduğu iller sıralamasında, İstanbul yüzde 33,26 ile birinci, Antalya yüzde 30,59 ile ikinci, Edirne yüzde 8,67 ile üçüncü sırada yer aldı.
VII. TÜRKİYE’DE TOPLU SÖZLEŞME SÜRECİ FİİLEN DURDU
Türkiye, toplu pazarlık sistemi kurulduğundan bu yana ilk kez fiili olarak toplu sözleşmelerin durduğu bir dönemi yaşıyor. Temmuz ayı itibariyle 904 işyerinde 200 binden fazla işçiyi ilgilendiren toplu sözleşmeler başlatılamadı. Kasım ayına kadar 500 binden fazla işçinin çalıştığı işyerinde toplu sözleşmenin başlatılamayacağı belirtiliyor.
Bu durumun doğmasının nedeni ise hükümetin riskli bir adımla başlattığı yeni yasal düzenleme çalışmasını TBMM kapanmadan önce tamamlayamaması… Hükümet, Toplu İş İlişkileri Kanun Tasarısı’nı TBMM gündemine alarak, 2009 yılı verilerine dayanarak verdiği toplu sözleşme yetkilerini 2012 için uzatmayacağını ilan etti. Bu durum, daha önce yapılan yasa değişikliğiyle istatistiklerin SGK kayıtlarına dayanarak hesaplanması anlamına geliyor. Öyle olunca da yüzde 10 işkolu barajı nedeniyle hemen hemen bütün sendikaların yetkilerini kaybetmesi sonucunu doğuruyor. Hükümet, bu durumu da gözeterek, sosyal tarafların uzlaşamaması durumunda Hükümetin iradesini kullanıp yasaya son şeklinin verilmesi kararını açıkladı. Çalışma Bakanı Faruk Çelik de sosyal taraflara bu güvenceyi vererek ilk taslağı hazırladı. Hükümetin TBMM’ye sunduğu tasarı, parti gruplarının da katılımıyla Çalışma Komisyonunda son şeklini aldı. TBMM genel kuruluna en çok tartışılan toplu sözleşme imzalama yetkisi maddesi, işkolu barajında yüzde 1, işletmede yüzde 40, işyerinde ise yarısından bir fazla sayıda işçinin örgütlü olduğu sendikaların yetki alabilmesi şeklinde düzenlendi. Beş yıl süreyle, Ekonomik Sosyal Konseye üye konfederasyonlar dışındaki sendikalara yüzde 3 işkolu barajı getirildi. İşkolu barajını Bakanlar Kurulu’nun beş yıl süre ile binde beş ile yüzde 3 arasında değiştirme yetkisi tanındı. Ancak, sosyal taraf olarak çalışmalara katılan TİSK dışındaki işveren kesimlerinin Başbakan Recep Tayyip Erdoğan üzerinde kurduğu baskı sonuç verdi ve hükümetin girişimiyle son şeklini alan yasa TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmedi. Yeni düzenlemenin çıkmaması üzerine Hükümet, sendikalara yasal olarak yetki kaybettirecek istatistikleri açıklamak yerine “hiçbir şey yapmayarak toplu sözleşmeleri fiilen durdurma”yı tercih etti.
Raporun son bölümünü Ekonomi Raporu : Borsa 2.000 Yabancının Kontrolünde – 5 başlığını tıklayarak okuyabilirsiniz.
Kaynak : 