Görme özürlülerin de bilgisayar ve internet kullanabildiklerini biliyor muydunuz? Bunun pratikte nasıl gerçekleştiğini ve görme özürlülerin daha çok hangi uygulamalardan faydalandıklarını sorduk.
Bugünlerde insanlara [email protected] adındaki görme engellilere ait elektronik posta grubuna davet mektupları ulaşıyor. Merak edip, bu grubun moderatörü olan Koray Çetinol’a ulaştık. Çetinol ile görme özürlü Savaş Avcı konu ile ilgili sorularımıza şu cevapları verdiler;
turk-internet.com : Görme özürlüler bilgisayarı, interneti nasıl kullanıyor?
Koray Çetinol; Jaws ekran okuyucu program, mikrosoftla işbirliği halinde geliştirdiği kendine ait script dosyaları ile explorer’ı destekliyor. Web sayfalarında klavyenin hemen hemen tüm yazı ve fonksiyon tuşlarını kullanarak sayfa içeriğine kolayca ulaşılabiliyor. Form ve yazma alanlarında ise enter kullanılarak, klavye yazı moduna geçiriliyor. Ekran okuyucu yazılım bilgisayara yüklendiği andan ihtibaren ekranda olup biteni görmeyen kullanıcıya konuşarak bildirmektedir. Klavyeyi iyi bilen kullanıcı rahatça işini görebilmektedir.
turk-internet.com : Türkiye’de görme özürlü kaç kişi var?
Savaş Avcı; Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı’nın, 2002 yılı ileri analiz raporuna göre Türkiye genelinde 412.313 görme özürlü insan var.
Görme özürlüler internet üzerinden daha çok ne tür uygulamaları kullanıyorlar?
Koray Çetinol; Haber ve bilgi siteleri ağırlıkta denebilir. Mail haberleşme grupları, edebiyat siteleri, araştırma ve program siteleri başta geliyor. Benim gibi radyocu olanlar müzik radyo ses ve diğer müzikal konulara ağırlık verebiliyor. Kişisel
sosyo-kültürel tercihlere göre de sörf yapılabiliyor. Sesli chat sitelerinin çoğu java tabanlı. Bu yüzden erişim zor. Ama uygun düzenlenmiş siteler yada programlar kullanılarak chat yapılıyor. Ağırlıkta skype, msn gibi programlar tercih ediliyor.
Türkiye’de görme özürlülere hitap eden yeterince içerik var mı? Daha çok ne tür içerik beklentileri hakim?
Savaş Avcı; Hayır, içerikler yetersiz. Hangi konuda olduğunun bir önemi yok. Genel internet eğiliminin görme engelliye uygun kullanımla düzenlenmesi kodlanması ve tasarlanması asıl beklentimiz.
Görme özürlülerin internet konusundaki dilek ve şikayetleri nelerdir?
Koray Çetinol; Benim tek şikayetim site içeriklerine erişim. Sitelerin görüntüye verdikleri tasarım ağırlığı sebebiyle klavye kısa yollarıyla dolaşımı sağlayamadığımız bir çok site var. Java grafik içerikler flaş tabanlı yazılımların kullanıldığı sitelerde güvenlik kodları resim içine gizlenmiş. Bence, devletimiz bir yasayla sitelerin görme engelli kullanıcılarına uygun düzenlenmesi amacıyla bir yaptırım uygulamalıdır.
Bu arada bazı şirketlerin sosyal sorumluluk çerçevesinde bu konuya destek verdikleri görülüyor. HP Türkiye, geçtiğimiz aylarda Altı Nokta Körler Derneği ile yaptığı bir işbirliği ile görme engellilerin bilgisayar okuryazarlığı oranının artırılması konusunda katkıda bulunmuştu. Görme engellilere yönelik bilgisayar eğitiminin başlatılmasına öncülük eden kuruluş, ayrıca dernek şubelerinin bilgisayar ihtiyacının karşılanmasında da katkı sağlamıştı.
Kaynak : 