H.323’ü Anlamak – 1. Bölüm : Geçmişi ve Mimarisi
Günümüzde uygulanan iki önemli VoIP mimarisi var: H.323, International Telecommunications Union—Telecommunications Standard Sector (ITU-T) tarafından geliştirilmiş. Diğeri ise Session Initiation Protocol (SIP), Internet Engineering Task Force (IETF) tarafından tasarlanmış. Bu makalede H.323’ü incelemeye başlayacağız. İlk önce gelişim tarihi ve bu protokolün mimarisini inceleyeceğiz.
İlk makalemizde, ITU-T ve IETF arasındaki felsefi ve tarihsel farkları ele almıştık ve ITU-T’nin telefon ve devre değişimden türetildiğini, IETF’nin ise veri ve paket değiştirme üzerine tasarlandığını söylemiştik. (Bu iki disiplin günümüzde birbirine çok yaklaştı ve aralarındaki farkı görmek, entegre ses/video/veri ağları nedeni ile zorlaştı. Fakat tarihsel arka plan incelenmeye değer.)
Telefonun geçmişini H.323 mimarisi içinde fark etmek gerçekten kolay çünkü bu teknoloji bir çok devre-değişim yapısına dayanıyor ve bunlar uzun yıllar boyunca telefon ağlarının ana dayanak noktası olmuştu.
Bu telefon geçmişi aynı zamanda H-Serisi standartlara uygun diğer ITU-T standartları için de geçerli. Bunlar genel olarak Audiovisual ve Multimedia Sistemleri olarak biliniyor ve aşağıdakileri kapsıyor:
- H.320: Dar-bant görüntülü telefon sistemleri ve terminal ekipmanı (Integrated Services Digital Network (ISDN) ve Public Switched Telephone Network (PSTN) sistemleri ile kullanılmak üzere tasarlanmış ve 64 ila 1,920 Kbps veri hızlarında çalışıyor.)
- H.321: H.320 görüntülü telefon terminallerinin B-ISDN ortamlarına adaptasyonu (Asynchronous Transfer Mode (ATM) terminalleri gibi genişbant
- H.322: Kalite garantili hizmet sağlayan yerel alan ağları için görüntülü telefon sistemleri ve terminal ekipmanı (IEEE 802.9 standartları ile uyumlu LAN’lar ile kullanılmak üzere tasarlanmış.)
- H.323: Paket-tabanlı multimedya iletişim sistemleri (Şu an kullanılmakta olan çoğu LAN gibi, kalite garantisi sunmayan LAN’larda kullanılmak üzere tasarlanmış)
- H.324: Düşük bit hızlı multimedya iletişimi için terminal (General Switched Telephone Network (GSTN) veya PSTN üzerinden faaliyet gösteren V.34 modemler ile kullanım için tasarlanmış.)
Bu nedenle, telefon teması açık olarak yukarıdaki listeden türüyor. Ve arama ayarları, bağlantı kopukluğu, fatura konuları ve bunun gibi karmaşık durumlar da buradan kaynaklanıyor.
Eğer özellikle H.323 standardına odaklanacak olursak görürüz ki, bu konunun multimedya kısmı, gerçek zamanlı ses, video ve/veya veri iletişimi gibi uygulamalar ile geniş bir kapsam sunuyor. Ses uygulamaları için destek olmazsa olmaz bir şarttır. Video ve veri kısımları opsiyoneldir. Bu nedenle, birlikte çalışma konusunda karşımıza çıkan ilk zorluk, bir sistemin sadece ses desteği vermesi ve diğerinin ses, video ve veri desteği vermesidir. Bu ikisi de H.323 uyumlu olabilir. Fakat, bunların birbirleri ile uyumlu olması zorunlu değil.
Bu geniş çeşitlilikteki medya tiplerini desteklemek maksadı ile bir H.323 sistemi bazı değişik parçalar içerebilir:
- Terminaller: Diğer bir H.323 terminali ile sadece ses, ses ve video, ses ve veri, veya ses, video ve veri iletişimi sağlayan bir ağ terminali.
- Ağ geçitleri: Bir devre değişim ağında (PSTN gibi) veya başka bir H.323 ağındaki terminallere erişim sunan bir ağ fonksiyonu.
- Geçit görevlileri (Gatekeepers): Ağ için adres yorumlama, erişim kontrolü, bantgenişliği yönetimi ve muhtemelen diğer yönetim operasyonları sağlayan bir ağ fonksiyonu.
- Çok Noktalı Kontrol Üniteleri: Üç veya daha fazla terminalin bir çoklu nokta konferansına katılabilmelerine olanak veren bir ağ fonksiyonu.
Bu parçalar tek tek kurulabilir veya tek bir ürün altında toplu olarak uygulanabilir. Mesela, Microsoft NetMeeting gibi bir H.323 uygulaması çalıştıran bir bilgisayar bir terminal olarak tanımlanabilir. Diğer bir aygıt, mesela bir video konferans sistemi, Terminal, Ağ geçidi, Gatekeeper ve Çok Noktalı Kontrol Ünitesi gibi fonksiyonları tek bir çözüm altında sunabilir. Bu doğal olarak daha karmaşık bir sistemdir.
Ve H.323 geniş bir yelpazedeki iletişim türlerini desteklemeye çalıştığından bu yana, bütün muhtemel ses, video ve veri kombinasyonlarını desteklemek için gereken bir dizi protokol ortaya çıktı. Bu bağlamda, H.323 bir şemsiye standardı olarak tanımlanıyor. Bunun altında, arama ayarları ve bağlantı kopması, ses kodlanması ve çözümlemesi, video kodlanması ve çözümlemesi gibi uygulamaları destekleyen bir dizi protokol var. Bu protokollerin arasında ITU-T H.225, H.245 protokolleri mevcut, bunlara ilave olarak IEFT’nin Real-Time Transport Protokolü (RTP) ve diğerleri var.
Bu protokollerin detaylarını bir sonraki makalemizde inceleyeceğiz.
Kaynak : 