Çağımız, mobil iletişim çağı ve hemen hemen her konuda yazılan uygulamalar hem insan hayatını kolaylaştırmaya hem de konforu artırmaya yönelik. Ancak, mobil uygulama yazan kişilerin dikkat etmeleri gereken en önemli konulardan birisi telif hakları. İngiltere’de 3 doktor, bu konuya yeterli özeni göstermeyip önemli bir yayından intihal yapınca lisanlarının iptal edilmesi riskiyle karşı karşıya kaldılar.
Dr. Afroze Khan, Dr. Zishan Sheikh ve Dr. Shahnawaz Khan 2010 yılında Critical APPraisal adlı mobil uygulamayı geliştirmeye başlamışlar ve Temmuz 2011’de bu uygulamayı Apple’ın uygulama mağazası App Store’da ücretli bir uygulama olarak yayınlatmayı başarmışlar. Bu uygulama, klinik tedavi uzmanlarının belli bir araştırmayı metodolojisi açısından incelemelerini ve değerlendirmelerini kolaylaştıran, bu bakımdan da hekimlere karar alma aşamasında önemli bir yardımcı araç olarak değerlendirilen bir uygulama. Ancak söz konusu uygulamada, İngiltere’deki doktorların meslek kuruluşu olan Britanya Tıp Derneği tarafından ödüle layık görülen “The Doctor’s Guide to Critical Appraisal” adlı kitaptan intihal yapıldığı söyleniyor.
Bu konuyu incelemek için toplanan bir heyet, intihal iddialarını incelemekte ve inceleme sonucunda eğer doktorların App Store üzerinde ücretli olarak sattıkları bu uygulamada intihal yaptıkları kararına varılırsa 3 doktor da tıp lisanslarını kaybedebilirler. Ayrıca, söz konusu doktorlardan birisinin bu projede çalıştığını gizleyerek, doktor kimliğiyle bu uygulamayı öven bir inceleme yazısı yazdığı tespit edilmiş. Kullanıcıları yanlış yönlendirme suçlamasıyla karşı karşıya olan bu doktor ayrıca ceza alabilir.
Critical Appraisal, bir bilimsel çalışmanın geçerliliğini test etmek için önemli bir yöntem olarak görülüyor. Örnek vermek gerekirse, cildi gençleştirdiği iddia edilen bir krem hakkında 2 farklı yöntemle test yapılabilir. Birisinde bu kremi satın almış olan bir test grubuna kremin işe yarayıp yaramadığı sorulurken diğerinde ise ücretsiz olarak krem dağıtılan bir gruba aynı soru yöneltilebilir. Sonuçta, para veren kesim zaten bir psikolojik şartlanmaya sahip olacaklarından (etkisine inanmış olmalı ki para vermeyi göze almış) bu 2 test arasındaki sonuçlar muazzam bir fark gösterecektir. İşte critical appraisal yöntemi burada devreye girerek bir bilimsel çalışmanın güvenilirliğini test etmeye yardımcı oluyor.
Kaynak : 