Internet’e Reklam Veren Markaları Satın Al!

İnternet’in çok eklektik bir yapısı var ve her tür mecranın ana unsurunu kapsayabiliyor. İnternet’te Türkiye için henüz veri transfer hızı sorunu çözülemediği için bu ses-görüntü ve text unsurlarını etkili biçimde kullanamiyoruz. Tüm bunların, hakkını vererek kullanmaya başladığımızda, işte fark o zaman görülecek diye düşünüyorum.

turk-internet.com : İçeriğinizi kimler okuyor?

Basım : Nethaber.com, daha çok işyerlerinden, ofislerden okunuyor. Bizim trafiğimiz, ofis çalışanlarından geliyor. Ev kullanıcısı, haber ihtiyacını karşılamak için şimdilik pek İnternet’i kullanmıyor. Ama, bilgisayarları zaten internet’e bağlı ofis çalışanları, günde birkaç kez bizim gibi siteleri ziyaret ederek, haber ihtiyacını karşılıyor. Ev kullanıcılarının bu farklılığı ve asıl İnternet nüfusunun işyerlerinden bağlananlardan oluşması nedeniyle, Cumartesi Pazar günleri trafiğimiz azalıyor.

Ben, bu ofis çalışanlarını çok önemsiyorum. Çünkü, bildiğimiz gazete okurundan farklı bir kitle bu. Gerçek bir haber kompetanı. Çünkü, sabah gazete okuyorlar, akşam tv’de haberleri izliyorlar, gün içerisinde de İnternet üzerinden haber takibi yapıyorlar. Hani bir kitle var; hala haber’i kutsallaştıran, bir kutsallık, bir ideolojinin aracı olarak haberi tarif eden kitle. İnternet’ten haber okuyanlar bu kitleye hiç benzemiyor. Haber onlar için bir ihtiyaç ve bu ihtiyacı karşılayacak biçimde sunulması çok önemli.

Yani biz İnternet habercileri, daha profesyonel, daha derin bilgi ve ilgisi olan bir kitleye haber sunmak durumundayiz; bu yüzden de gazetelere göre işimiz daha zor.

turk-internet.com : İçerik işi tüm Dünya’da ve Türkiye’de hangi safhalardan geçti ve geçiyor

Basım : Türkiye ile dünya bu konuda benzer evrelerden geçiyor. 1997 yılında, İnternet önemli bir yol ayrımına girdi. O yıl yoğun biçimde şu tartışıldı: İnternet’te içerik, tıpkı tv’lerde olduğu gibi ücretsiz mi sunulacak, ücretli mi? Ücretsiz diyen, böyle öngören kitle kazandı ve İnternet yayınları ücretsiz içerik, reklama dayalı gelir modeli ile kendilerini yaşatacak bir yapı kurma yoluna gitti.

Başlangıçta, derhal reklam gelmeyeceğini herkes biliyordu. Bir süre dayanmak gerekiyordu. Türkiye koşullarında şöyle bir deneyim yaşandı: ISP’ler internet erişim hizmeti alan abonelerinin sayısını artırarak gelirlerini de artırmayı hedefliyorlardı. Ama Türkleri internete çekmek için Türkçe içeriğin sayısını artırmak gerekiyordu. Bu dönemde ISP’ler, içeriğe destek oldular. Fakat örneğin Superonline, içerik için 120 kişi istihdam edince birden kendine geldi. İçerik, farklı bir process’ti ve hazırlık sürecinin maliyetleri yüksekti. Gazeteler bile içerik hazırlamak için, bu kadar fazla istihdamda bulunmuyor, telif müessesini işletiyorlardı. O noktada, İnternet yayınları için telif müessesesi işletilmeye başlandı.

İçerik, maliyeti yüksek bir ürün. Büyük medya, işin teknolojisini bilmiyor. Onlar da, hani bir gün olur da tüm yayıncılık faaliyetleri İnternet’e transfer olursa diye, o güne hazırlık kabilinden, know how sahibi olmak için bu işe girdi. Önceleri, birkaç operatör, basılı gazeteyi aynen web’e aktarıyordu. Sonra sonra, sadece web versiyonu için ‘editör’ tanımı içerisinde istihdam yoluna gittiler. Fakat, bu iş henüz giderini karşılayacak düzeye gelmediği için, hiç kimse daha ötesine gitmedi; daha ötesine yatırım yapmadı.

turk-internet.com : İyi bir içerik oluşturmanın şartları nelerdir?

Basım : İnternet’te içerik oluşturmanın raconu, gazetelerden çok farklı. Bu konuda en temel çıkarsama, bugün için, şu olabilir:

İnternet kullanıcısının konsontrasyon sorunu devam ediyor. İnternet nüfusu giderek artarken, yeni gelenler daha çok sörf yapıyor ve İnternet’i tanıyor. Eski İnternet ahalisi ise, giderek kendine hergün ya da belirli periyotlarda ziyaret ettiği siteler belirliyor ve buralarda dolaşıyor. Ancak kimse, İnternet’ten upuzun, pilav gibi tabir edilen türden bir metin okumak istemiyor. Bu tür metinler, ya kağıda basılıyor, sonra okunuyor; ya da bilgisayara kopyalanıyor ve uygun bir zamanda okunuyor. Bu yüzden de, özellikle haber içeriğinin, kısa ve öz olarak ziyaretçiye derdini anlatması gerekiyor. Şimdilik durum bu.

Giderek, İnternet’e erişmek için başka cihazlar çıkarsa, örneğin katlanabilir, yatağa götürülüp kucakta yatarak okunabilir cihazlar üretilir, bunlar da İnternet üzerinden güncellenirse, içerikte yukarıda tarif ettiğimiz durum, değişir. Zaten o zaman, şimdi kullandığımız yayıncılık mecraları da ortadan kalkar. Bu noktada şunu da vurgulamak isterim. 1997’de İnternet’in diğer mecraların yerini alacağı sanılıyordu. Şimdi, birliktelik halinden, birlikte varolma durumundan sözediliyor.

turk-internet.com : İçerik nereden para kazanır?

Basım : İçerik, para kazanmak için bir modeli hayata geçirmeye çalıştı hep: Reklamı. Reklam, ana gelir kalemi olacak, İnternet yayınları ücretsiz içerik sunup, kendilerini reklam yoluyla finanse edecekler diye varsayıldı. Ama bu varsayım, güçlü argümanlarına rağmen, hayata geçemedi. Bunda bir sürü etkenin yanısıra ben şu etkenleri çok önemsiyorum:

• Reklam ajansları, İnternet’i geç tanıdı. Üstelik hepsi gazete ve televizyonlardan para kazanmak üzere yapılanmışlardı. Bu mecralarda yayınlanan reklamdan hem prodüksiyon bedeli olarak, hem yayın komisyonu olarak çok büyük paralar kazanabiliyorlardı. Ama İnternet’te hem reklamin prodüksiyon maliyetleri düşüktü, hem de komisyonları düşüktü. Çünkü çok ucuza reklam yapılabiliyordu. Reklam ajansları, bu durum karşısında, İnternet’in lehine hantal vücutlarını kıpırdatmak istemediler. Önce onların dönüşmesi, biz İnternetçiler tarafından dönüştürülmeleri gerekiyordu; olmadı.
• Konvansiyonel medya, İnternet’i görür görmez, savaş silahlarını kuşandı. İnternet reel ölçümleme imkanı getiriyordu; ziyaretçinin özelliklerine göre reklam gösterebiliyordu; reklam dünyasının bir dönem fantezi saydığı her şeyi İnternet üzerinden hayata geçirmek mümkündü. Bu durum farkedildiği anda, konvansiyonel medya savaş silahı kuşandı. Bu silahlardan biri de şu oldu: Bizim tv’miz var, gazetemiz var, İnternet’imize de reklam ver. Üç mecrayı birden pazarlayarak, sadece İnternet yayıncılığı yapanların önünü kestiler. İnternet’e akması muhtemel küçücük bütçeleri bile, kendileri aldılar. İnternet’i besleyecek tüm kaynakları, kendilerine yönlendirdiler ve bu grupların dışında kalanları, kendi başlarının çaresine bakmak zorunda bıraktılar.

turk-internet.com : Türkiye’de içerik nereden para kazanıyor?

Basım : Türkiye’de biz Reklamveren’den gerçek anlamda şikayetçiyiz. Reklam işine girdikçe, tıpkı askerlik gibi, bu işin bir mantığı olmadığını görmeye başladık desek, inanın abartılı olmaz. Hani derler ya, mantık biter askerlik başlar, burada itaat esastır. Reklamda da sanki farklı bir mantık var. Reklam planlaması yapanlarla gerçekten ne olduğunu çözemediğimiz bir ilişki geliştirirseniz, reklam alıyorsunuz. Sadece akla seslenen verilerle, işte bizim trafiğimiz bu kadar, bize şunlar şunlar geliyor gibi verilerle, reklam planlaması, reklam satın alması yapanları ikna etmeniz mumkun degil.

Kabul etmek gerekir ki, İnternetçilerin reklamverenlerle bu anlamda ilişkileri yeni. İnternet’in reklamveren dünyasında ‘kabul’ görmesi, belki biraz önce tarif ettiğimiz türden ilişkileri de sona erdirir diye umuyoruz.

turk-internet.com : Reklamverenler internete neden reklam vermiyor?

Basım : Bu sorunuzu bir anekdotla yanıtlamak istiyorum. Türkiye’de internet üzerinden bankacılığın öncülerinden bir grubun, otomotiv şirketine gittik. Sitemizi anlattık; internet reklamlarının reklamverene düşük maliyet, yüksek ve etkili sonuç olarak geri döneceği iddiasını dillendirdik. Sayın pazarlama müdürü bize, gazetelerin sayfalarının okunurluklarına ilişkin bir araştırma çıkardı ve bu araştırmanın bir yerinde zikredilen, İnternet kullanıcılarının etkili tüketiciler olmadıklarına ilişkin iddiayı gösterdi. Onlar da buna inanıyorlardı. Örneğin, bilmem ne gazetesinin bilmem kaçıncı sayfasının ne kadar okunduğunu biliyorlardı; kimlerin okuduğunu biliyorlardı. Halbuki aynı durum İnternet için geçerli değildi.

Bu noktada, sinirlendiğimi hatırlıyorum. Gazetelerin bu konuda söz seylemesi mümkün mü? Gösterilen araştırma, birkaç yüz gazete okuruyla, o gazetenin tüm okurlarına ilişkin örnekleme oluşturacağı iddiasıyla yapılmış bir araştırma. Halbuki İnternet’te biz bunu gerçek zamanlı olarak ve tümüyle yapabiliyoruz. Kim geliyor, o sayfayı ne kadar okuyor. Gerçek zamanlı olarak ve eksiksiz bilebiliyoruz. Bence, onca yılın alışkanlığı var ortada ve bizim bunu yıkmamız gerekiyor. Bir yıl önce, üç yıl önce kendimize ‘sabır’ tavsiye ediyorduk. Ama artık edemiyoruz. Çünkü sabrın sonu geldi. Çünkü reklamveren, en kısa süre içerisinde İnternet’i keşfetmezse, hepimiz birer birer döküleceğiz. Türkiye, kendisine olağanüstü bir rekabet üstünlüğü sağlayacak bu mecrayı, sırf reklamveren’in ‘bilgisizligi’ ve sorumsuzluğu nedeniyle kaybedecek.

Modern çağda devlet, bir çok kamusal alandan çekilip, buradaki görevlerini özel sektöre devrediyor. Durum bu iken, reklamveren’in gücünü ve önemini görmemesinin, sorumluluğunu bilmemesinin maliyeti bence çok yüksek olacak.

Bu noktada, aslında, çok da soğukkanlı olamıyorum. Televizyon dünyasında, kalitesizliğin birinci dereceden sorumlusu AGB ve onun ratinglerini, reklam vermekte ölçü olarak kullanan Reklamverendir. Sizin ve bizim hiç izlemediğimiz programların, bugün en çok reklam alan, dolayısıyla ‘trend belirleyen’ hale gelmesinin biricik sorumlusu, Reklamverendir. Bugün, aynı durum İnternet için de yaşanıyor. Reklamveren, ya hiç İnternet’i kullanmıyor ya da ‘yalanlara’ inanıp, ‘değersiz – çöp’ internet sitelerine reklam akıtarak, ‘parasını’ yanlış yerde kullanıyor.

turk-internet.com : O zaman internet okuyucularının ne yapması lazım?

Basım : Valla, bu noktada biraz duygusal davranmamızın sakıncası yok bence.
Eğer İnternet kullanıcısı, içeriği bedava tüketmek istiyorsa, bedava habercilik hizmeti istiyorsa, hep birlikte Reklamveren’i ikna etmemiz gerekiyor. Belki, internet kullanıcısı tarafından örgütlü protesto ve çağrı kampanyaları olabilir. Gerçekten İnternet kullanıcısı, yakında hiçbir içeriği ‘bedava’ alamaz hale gelince, yapacak fazla bir şeyi kalmayacak. Bence, biraz abartılı gibi görünüyor ama şu bile yapılabilir: İnternet’e reklam vermeyenlerin ürününü almayacağız.

Ben hem İnternet yayıncılığı yapıyorum, hem de iyi bir İnternet kullanıcısıyım….

Ve böyle bir kampanyanın, Reklamverenleri uyarmak adına ciddi bir işlev taşıyacağına inanıyorum. Hatta sizinle söyleşirken pişen bu fikri, kendi kendime hayata geçirebilirim. Ne olursa olsun, İnternet’i reklam mecrası olarak kullanmayan markaları, bundan sonra satın almayacağım. Ben, bugünden itibaren, bu protestoya başlıyorum.

Turk-internet.com ; Sevgili İnternetçiler, bu yazının paralelinde Ceyhun Cambazoğlu’nun Internet’te Reklamı Olan Ürünleri Tüketelim! yazısını okuyun.

İnternet’te türkçe içerik istiyorsanız, o zaman siz de birşeyler yapın. Mesela satın alacağınız mallarda “İnternet’e Reklam Veren” Firmaları tercih edin

İnternet’in gelişmesine yardım etmek istiyorsanız, alışverişinizi internet üzerinden yapın

İnternet toplumunun hiç de sanıldığı kadar küçük bir topluluk olmadığını hem politikacılara hem de iş dünyasına gösterin

Hadi Bakalım Sıra Sizde !!

Birşeyler yapmadan, tepkinizi (RTÜK olayında olduğu gibi) sadece mail listelerinde maillerde şikayetler göndermek yerine gelin siz de aktif birşeyler yapın. Hem site sahipleri hem de kullanıcıları olarak düşüncelerinizi bize yazın.. Fikirlerinizi de bekliyoruz. [email protected]