Geçen ay en çok internet fiyatlarını konuştuk. Çünkü herkes şikayetçi. Birden bire fahiş fiyatlarla karşılaşmış durumdayız. Tüketiciler Birliği 1 ay kadar önce yaptığı açıklamanın başlığı “Tüketici Mecburiyetini Kötüye Kullanmak Kabul Edilemez” şeklindeydi. Ne kadar haklı bir başlık.
İletişim hizmetlerine yapılan zammı değerlendiren Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz şöyle diyordu :
“iletişim firmalarının hizmet bedellerine yaptıkları zam; İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, T.C. Anayasası, 5369 sayılı Evrensel Hizmet Yasası, TÜİK verileri ve Orta Vadeli Programı yok sayıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2024 Eylül dönemi için 12 aylık ortalama enflasyon yüzde 64,91 olarak açıklanmıştır. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından 5 Eylül 2024’de açıklanan Orta Vadeli Program (2024-2027) belgesinde de enflasyonun 2024 yılı için yüzde 41,50, 2025 yılı için yüzde 17,50 olarak öngörülmektedir.
Bayiler Yanıltıcı Beyanlarla ve RoboCall’larla Satış Yapıyor
Zaten telekom bayileri bir facia. Yüzbin defa “robocall” aramaları yaptığı yetmiyormuş gibi, daha kontratınızın bitmesine 3 ay varken, sizi acele ettirmeye, yeni kontrat bağlamaya (böylece 3 ay önceden pahalı tarifeye geçirtmeye) uğraşıyorlar. Bir yandan da alabildiğine yüksek fiyat söylüyorlar. Yeni fiyatlar hepimizi fazlasıyla şaşırtıyor ama bayilerin söyledikleri fiyatlar, bazen o hattı alabileceğiniz fiyatın 50-100 TL kadar üstü bile olabiliyor. Bana ulaşan son bir şikayette 70 TL’ye kadar fark olduğunu gördüm. Tüketiciyi koruyan bir mekanizma yok.
Güya BTK tüketici lehine bir sektör oluşturmak için kuruldu ama istihbaratla uğraşmaktan telekom işi ile ilgilenemiyorlar anlaşılan. Geçen hafta arayan bir okuyucum, kendisini arayan bayinin mevcut 100 Gbps olan hattını 500 Gbps’e çıkarmayı önerdiğini ve işi nedeniyle kabul ettiğini ama geçiş yaptıktan sonra bırak 500’ü, hattın hala 100 Gbps altında (60-70 civarı) kaldığını şikayet ediyordu.
30 Ayda 4 Katına Çıkan Kullanıcı Başına Gelir
10 aydır internet hızlarını raporluyoruz. Bu 10 ay içinde, Türkiye’nin internet hızlarının, dünya ülkeleri sıralamasındaki yeri, mobilde 50-60cı sıralarda, sabitte ise 100-110cu sıralar arasında değişti. Peki bu süreçte acaba fiyatlar nasıl oldu? Buna da ARPU (Average Revenue Per User) denilen kullanıcı başına gelir rakamı ile bakalım.
3 operatörün –birbirinlerine paralel bir artışla– bugün kullanıcı başına 172 – 179 ve 197 TL gelir elde ettikleri görülüyor. Hızda artış olmadı ama 2022 İlk Çeyrek, 2024 İkinci Çeyrek arasındaki (30 ayda) kullanıcı başına artışı % 400’lerde (ya da 4 kat diyebiliriz).
30 Ayda € Bazında % 72 Artan Kullanıcı Başına Gelir
Eylül 2024’de internet hızlarımız yine dünya sıralamasında sonlarda kalmaya devam ediyor. Dünyanın en yüksek mobil hızının ancak % 11,6’sına ve en hızlı sabit hızının ancak % 15,1’ine sahibiz. Durum o kadar kötü ki hem mobilde, hem de sabitte bırakın dünyanın en hızlıları ile kıyaslamayı, dünya ortalamalarını bile tutturamıyoruz. Mobilde dünya ortalamasının % 15 altında, sabitte ortalamanın yarısından bile altında bulunuyoruz.
Ama yukarıdaki tabloda ARPU’nun sadece TL değil, € bazında da hem de 30 ayda 2 katına doğru hareket ettiğini (%72) görüyoruz.
Enflasyonun Üzerinde Artışa Karşın, Yatırım Yapılmış mı?
Tabii ki çok kârlı bilançolar açıklayan firmaların, “yatırım yoğun” bir sektör olan Telekom altyapısına ne kadar yatırım yapmış acaba diye de baktık. Aşağıda 2022-2024 ikinci çeyrek arasındaki 30 ayda firmaların gelirleri ve yatırımları, milyon $ bazında görülüyor. Üstteki doğrusal çizgiler gelirler, alttaki nokta nokta çizgiler yatırımlar:
Burada gördüğümüz şey şu, 2023’ün ikinci çeyreğinden itibaren, $ bazında dik bir şekilde yükselen gelirlere karşın, yatırımlarda hareket yok. Aynı düzeyde devam ediyor. Tabii ki bunun peşine düşmesi gereken kişiler, tüketicilerin (kendi haklarına sahip çıkarak) ta kendisi.
Çünkü bu olayın sorumlusu olan BTK, onun üzerindeki Ulaştırma Bakanlığı ve onun üzerindeki Cumhurbaşkanlığı Sistemi bu konuyu görmezden geliyor. İlgilenmiyor.
24 yıllık BTK dönemi, 20 yıllık serbestleşme ve 19 yıllık özelleştirme döneminin sonuçlarına bakarsak, telekom sektörü açısından sonuç berbat. Tüketiciler Birliği’nin açıklamasındaki gibi rekabetin sıfırlandığı, 3 operatörden 2sinin devlet olduğu, tüketicinin “Mecburi Operatör seçimi”ne matruz bırakıldığı, fiyatların uçtuğu, yatırım yapılmayan, tüketicilerin ödediği fahiş fiyatların nereye gittiği belli olmayan bir telekom sektörü var. Teknoloji çağında, ülkeye yapılan pek çok kötülükten birisi de budur.
Kaynak : 