Birleşmiş Milletler ve diğer bazı dernek ve yetkili kurumların “Fikir ve İfade Özgürlüğü” konusundaki çalışmalarını önemli gördüğümüz için yayınlıyoruz.
Fikir ve ifade özgürlüğünün önemi, demokrasinin ana elemanlarından birisi olmasında yatıyor.
İnternetin dönüştürücü tabiatı ise, dünyanın her tarafındaki milyarlarca insana seslerini, düşüncelerini duyurma, kendilerini ifade edebilme imkanı veriyor. Tabi tersine bilgiye erişme imkanı da.
Ama internet kullanımındaki müthiş büyümeye karşın, hala internete doğrudan erişim sağlayamayan milyarlarca insan var. Oysa internet sadece bilgiye değil, yanısıra mal ve hizmete erişimi de kolaylaştırıyor.
Birleşmiş Milletler, suçun önlenmesi ya da çocuklar başta olmak üzere insanların temel haklarının korunmasına yönelik sınırlamaları makul bulmakla birlikte, hükümetlerin internet konusunda uluslararası kanunlara uygun sınırlamalar getirmesini, bu konuda dengeli olmasını ve fikir ve ifade özgürlüğünü engellememesi gerektiğini belirtiyor.
Birleşmiş Milletlerin yayınladığı “İnternet ve İfade Özgürlüğü Bildirgesi” Şu Şekilde :
- Genel Kurallar
- a.İletişimin diğer türlerinde olduğu gibi ifade özgürlüğünün internete uygulanması. İnternette ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar ancak yasa tarafından sağlanan ve uluslararası yasa tarafından tanımlanmış her hangi bir menfaatin korunması için gereklilik arz eden uluslararası standartlara dayalıysa kabul edilebilir.
b.İnternette ifade özgürlüğü kısıtlamalarının boyutunu tayin ederken, internetin olumlu ifade özgürlüğünün neticelerine erişimi sağlamaktaki yetkinliğine etkisinin diğer menfaatleri koruyan koşulların yararlarıyla tartılması gerekir.
c.İletişimin diğer türleri için geliştirilmiş düzenlemelere olan yakınlığı – telefon veya radyo gibi – kolayca internete uyarlanamaz ancak onun için özel olarak tasarlanması gerekir.
d.İnternetin eşsiz karakteristik özelliklerine uyumlanabilecek, yasadışı içeriğe karşılık verebilirken internet üzerinden yayılan materyale içerik kısıtlaması getirmemeyi tanımlayabilecek alternatif, amaca uygun yaklaşımlar geliştirmeye daha büyük önem verilmelidir.
e.Kişisel düzenlemeler zararlı söylemleri düzeltmede etkili bir araçtır ve teşvik edilmesi gerekir.
f.Farkındalığın artması ve eğitimsel çabaların herkesin özerk, otomatik ve sorumluluk sahibi internet kullanımı doğrultusunda birleşmesine teşvik edilmesi beslenmelidir. (internet okur yazarlığı)
- Aracı Sorumluluğu
- a.Erişim sağlayan, arama yapan, önbellek bilgisini nakleden hiçbir teknik internet servisi sağlayıcısı kimse, özellikle içeriğe müdahale etmediği veya mahkeme tarafından içeriğin kaldırılmasına yönelik bir karara kapasitesi olduğu halde uymayı reddetmediği sürece başkaları tarafından üretilmiş içerikten sorumlu değildir.
b.Başlangıçta sözü edilen paragraf 2(a)’daki aynı koşullar altında başkalarının ürettiği içerikten sorumlu olanları da kapsayan bütünüyle diğer aracıları tecrit etmek göz önüne alınmalıdır.
- Filtreleme ve Engelleme
- a.Tüm web sitelerinin, ip adreslerinin, network protokollerinin veya benzer kullanımların (sosyal paylaşım gibi) zorunlu olarak engellenmesi uçdeğer bir ölçüdür – bir gazeteyi veya radyoyu engellemeye benzer – yalnızca uluslararası standartlara bağlı olarak makul karşılanabilir, mesela çocukları cinsel istismardan korumak için gerekliği olduğunda.
b.Hükümet veya ticari servis sağlayıcıları tarafından dayatılan, kullanıcı kontrolünde olmayan içerik filtreleme sistemleri sansürün önceki formudur ve ifade özgürlüğüne bir kısıtlama olarak haklı kabul edilemez.
c. Son kullanıcıya yardımcı olmak için tasarlanmış filtrelerde son kullanıcıya nasıl çalıştığının ve herşeyi kapsayan filtrelemedeki koşulların potansiyel tuzaklarını açıklayan net bilgisinin verilmesi gereklidir.
- Suç ve Sivil Sorumluluk
- a.İnternet içeriği ile ilgili hukuki davalarda yargı yetkisi, o davaların gerçek ve dayanıklı bir bağlantısı olduğu, normalde müellif orada yerleşik olduğu, içerik orada yüklendiği ve/veya içerik belirli bir biçimde o eyalette yönetildiği için o eyalet ile kısıtlanmalıdır. Özel partiler yalnızca yargı yetkisinin kayda değer zararından mustarip olduklarında yargı yetkisi verilerek davayı mahkemeye sunabilir. ( ‘kötüleyici turizm’ kuralına karşı )
b.Sivil davalardaki savunmaları içeren sorumluluk standartları, ifadeyi ve yapıldığı forumu (örn. İnternetin “toplum meydanı” durumunu koruma ihtiyacı) koruyan genel toplum yaklaşımını hesaba katmalıdır.
c.Kayda değer biçimde aynı formda ve aynı yere yüklenmiş olan içerik için, hukuki davaları mahkemeye taşıma periyodu sınırlamaları, hukuki davalar yargı hükmünün tüm hasarından mustarip olanların bir kerede düzeltilmesine izin verecek uygunlukta olduğu, içeriğin ilk yüklendiği zamandan başlanması ve hasar için yalnızca tek bir eylemin o içeriğin uygulanmasına izin verilmesidir.
- Network Tarafsızlığı
- a.Cihaza, içeriğe, müellife, kökene ve/veya içeriğin uzaklığına, servise veya uygulamaya dayalı internet data ve trafiğine olan davranışta hiçbir ayrım yapılmamalıdır.
b.İnternet aracılarının çalıştıkları trafik ve bilgi yönetimi konusunda şeffaf olmalı ve her paydaşın erişimine uygun formda ilgili bilginin üretilmesi gereklidir.
- İnternet Erişimi
- a.İfade özgürlüğünü hakkının yürürlülüğe girmesi eyaletlere evrensel internet erişimini desteklemek üzere bir mecburiyet dayatır. İnternete erişim aynı zamanda diğer haklara saygıyı teşvik etmek için gereklidir, eğitim hakkı, sağlık ve iş hakkı, kurum ve kuruluş açma hakkı ve özgür seçim hakkı gibi.
- Mali usulleri, evrensel servis gereklilikleri ve lisans anlaşmalarını içeren mekanik düzenlemeyi devreye sokmak, bu sayede internete fakir ve kırsal alanlar dahil daha iyi erişim sağlamayı teşvik etmek.
- Toplum tabanlı ICT merkezleri ve diğer toplu erişim noktaları kurmak dahil yasallaştırılmış erişime tam destek sağlamak
- Özellikle fakirlere, çocuklara, yaşlılara ve izole edilmiş kırsal nüfusa internetin nasıl kullanacağı ve sağlayacağı yararlar konusunda yeterli farkındalığın oluşmasında destek sağlamak
- Engelli ve olanak sahibi olmayan insanlara adil internet erişiminin sağlanması için özel tedbirler devreye sokmak
- Yukarıdakileri yerine getirmek için Eyaletler, net ve belirlenmiş hedefleri içeren internet erişiminin artmasına ve şeffaflık ilkelerine, toplumsal bildirme ve izleme sistemlerine yönelik çok yıllık eylem planları ortaya koymalıdır.
b.İnternete veya internetin belli bölümlerine erişimi toplumun tümü veya toplumun belli kesimleri için kesmek, toplum emri veya milli emniyet tabanlı olsa dahi asla haklı görülemez. Aynısı internetin veya bölümlerinin kasti olarak yavaşlatılması için de geçerlidir.
c.Bireylerin internet erişimine izin vermemekle cezalandırmak çok uçdeğer bir ölçüdür, ancak daha az kısıtlamaların olmadığı ve mahkeme tarafından kararın verildiği, bu ölçünün insan haklarının tasarruf hakkına dayatacakları hesaba katıldığı durumlarda haklı görülebilir.
d.Servis sağlayıcılara tescili veya diğer zorunlulukları dayatmak gibi internet erişimini sınırlandıran diğer ölçüler uluslararası yasanın ifade özgürlüğü kısıtlamaları testine uymadığı sürece yasallaştırılamaz.
e.Eyaletler evrensel internet erişimini sağlamayı yasallaştırmak için olumlu bir yükümlülük altındadır. En azından eyaletler;
Kaynak : 