İşbankası, 1998 yılında İtalyan ortağı TİM Mobile ile girdiği mobil telefon işine son verecek gibi gözüküyor. 6 aylık mali tabloların değerlendirildiği toplantıda konuşan Genel Müdür Adnan Bali, finansal olmayan iştiraklerinden çıkabileceklerini ve buna Avea’nın dahil olduğunu şu sözlerle ifade etti:
“İştiraklerimizle ilgili somutlaşmış bir durum yok ama bizim bütündiğer iştiraklerimizle ilgili söylediğimiz şey burada da geçerli. Doğrudan faaliyet alanımıza girmeyen, finansal olmayan iştiraklerimizle ilgili sermayemizi daha optimum kullanmaya dair, piyasa fırsatları da buna imkan verirse bunun gereklerini yapmak durumundayız, Avea da buna dahildir.”
Daha önce tespit edilmiş politikaları paralelinde Avea’nın sermaye artırım sürecine katılmadıklarını ve paylarının gerilediğini belirten Bali,
“Avea’da bu anlamda payımızın tamamen azaltılması ve çıkılması suretiyle karara varma konusu ayrı bir inisiyatiftir”
Sermaye artışı öncesi % 81,37 Türk Telekom’a, % 18,63 İşbankasına aitken, sermaye artışı sonrası Avea’nın % 89,9’u Türk Telekom’a ve % 10.01’i İşbankasına ait.
İşbankası Neden Çıkıyor
Tabi buradaki en önemli soru, “İşbankası neden şimdi çıkıyor?”
İşbankası bu konuyu “Avea’ya özel değil” daha doğrusu “Avea da dahil” sözleriyle “finansal olmayan iştiraklardan çıkılacak” şeklinde stratejik bir karar halinde belirtiyor.
Ancak İşbankasının 1998 yılında girdiği bu iş alanında bugüne kadar beklediği kar’ı edemediği de sır değil. Hatta muhtemelen bugüne kadar yatırdıklarını da geri alamamış olabilir. Bunu açıklasalar da biz de öğrensek.
İşBankası ve Telecom Italia Mobile, 3.GSM Lisansına 2,5 Milyar $ Ödemişti
Turkcell ve Telsim’in 1995’lerde girdiği GSM sektörü beklenenin üstünde gelişince, dikkatleri çekmiş ve Enis Öksüz’ün zamanında Ulaştırma Bakanlığı tarafından 2000 yılında 3 yeni lisans için daha ihale açılmıştı.
GSM firmaları Turkcell ve Telsim’den 1998 yılında 500’er milyon $ lisans ücreti alınması önceleri yüksekliği nedeniyle şaşkınlıkla karşılanmışsa da, 2000 yılındaki ihalede daha yüksek rakamların oluşacağı düşünülüyordu. Gerçekten de meraklısı çok olunca, rakam 2,525 milyar $’a fırladı. Sabancı ve Koç grupları hevesli olmalarına karşın, İŞTİM’in teklifi olan bu rakam nedeniyle ihaleden çekildiler. Sonuçta elde kalan lisanslardan 4cüsü de Türk Telekom’a verildi.
İŞTİM ortaklığı olarak anılan İş Bankası – TIM, şirketlerine Aria ismini verdiler[1]. Türk Telekom ise mobil şirketini Aycell[2] olarak adlandırdı.
Ancak her 2 şirket de uzunca bir süre gelişemediler. Bunun bir nedeni; BTK tarafından kendilerine “baz istasyonu paylaşım” sözü verilmişti ama daha önce pazara girmiş olan Turkcell ve Telsim’in lisanslarında böyle bir madde yoktu. Dolayısıyla paylaşmadılar. Arada karşılıklı davalar açıldı. Bu kadar yüksek lisans parası ödeyen İŞTİM ise yatırımda zorlandı. Zaten o dönemde konuşulan konulardan birisi de, TİM’in nakit para yerine, başka lokasyonlarda kullandığı ve çıkardığı telekom cihazlarını Türkiye’ye getirerek kendi payını ödemeye çalıştığı şeklindeydi. Yani ortalıkta bu 2,5 milyar $ dışında para bulmak zordu.
Sonuçta Aria uzunca bir süre yatırım yapmadan sürdürülmeye çalışıldı. Aycell ise, Türk Telekom şirketi olmasının avantajlarını kullanmaya çalıştı. O dönemde kamuya yönelik çok indirimli tarifeleri ile tanındı[3].
Aria’da özellikle İtalyan’lar tarafında dediğimiz gibi epeyce sorun çıktı. Bu sorunların çözümü için Aria ile Aycell birleştirildi ve her 2’sinin A ile başlayan harfleri birleştirilerek “A ve A” anlamına gelen Avea ismi seçildi[4]. Ancak bu birleşme ve birleşme sırasında ödenen paralar, özellikle Türk Telekom’un ödedikleri epeyce tartışıldı[5].
Yeni şirketin % 40’ı Türk Telekom’a, % 40’ı TİM’e ve % 20’si İşbankasına aitti.
Türk Telekom özelleştirmesinde ise, TIM durumunu kullanarak ihalede avantaj elde etmeye çalıştı[6]. Bu durum epeyce tartışmalara neden oldu[7]. Sonuçta Türk Telekom ihalesine Oger Telecom ve TIM birlikte girdiler. Ancak TIM 2006 yılında 500 milyon $ alarak Avea’daki hisselerini sattı[7]. Böylece Avea’nın hissedarları Türk Telekom ve İşbankası olarak bugüne kadar geldi.
[1] Yeni GSM 1800’ün Adı Açıklandı: Aria
[2] Aycell 22 Ağustos’a Hazırlanıyor
[3] Polisler de AveA’dan Şikayetçi
[4] Aycell-Aria, Avea Olarak Yeniden Doğdu
[5] Aria-Aycell Birleşmesinde Cevap Bekleyen Sorular
[6] TT Özelleştirmesinde ‘AVEA’ Kilit Hale Geldi
Kaynak : 