Kalkınma Bakanlığı’nın 2015-2018 Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet Hedefleri

Geçen hafta Kalkınma Bakanlığı’nın Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı tarafından 2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı yayınlandı (1). Bu Eylem Planı’nın değindiği birçok konu başlığı var. Ama özetle sıralamak gerekirse Bilgi Teknolojileri (BT) Sektörü, Genişbant Altyapısı, Nitelikli İnsan Kaynağı ve İstihdam, Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin Topluma Nüfuzu, Bilgi Güvenliği, BT İçin Yenilikçi Çözümler, İnternet Girişimciliği ve e-Ticaret, Kamu Hizmetlerinde Kullanıcı Odaklılık.

Daha önce 2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı’nın oyun sektörü için uygulayacağı politikaları yazmıştık (2). Bu yazının konusu ise, Kalkınma Bakanlığı’nın Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet için atacağı adımlar ve bunların gerekçeleri olacak.

Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet Eylem Listesi

2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı’nda Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet için eylem listesi şöyle :

• Bölgesel Bazda Düzenleme Yaklaşımına Geçilmesi
• Fiber Erişim Destekleme Programı Oluşturulması
• Düzenleyici Çerçevenin Gözden Geçirilmesi
• Öncül Düzenleyici Etki Analizinin Benimsenmesi
• Ulusal Genişbant Stratejisinin Hazırlanması
• Spektrum Kaynaklarının Tahsis Edilmesi
• 4N Mobil Genişbant İnternete Geçilmesi
• Yerli 4N Elektronik Haberleşme Ekipmanlarının Teşvik Edilmesi
• 5N Ar-Ge ve Standart Çalışmalarına Başlanması
• Bina İçi İnternet Altyapısı Kurulumunun Zorunlu Hale Getirilmesi
• İnternet Değişim Noktası Kurulumunun Desteklenmesi
  

Tablo 1. Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet İçin Eylem Listesi

Bölgesel Bazda Düzenleme Yaklaşımına Geçilmesi

Fiber erişim altyapısını yaygınlaştırmak ve sayısal bölünmeyi azaltmak için, altyapı çeşitliliği, hız, kalite, sosyo-ekonomik durum, etkin rekabet ortamı ve kullanım oranları açısından farklılık gösteren yerlerde bölgesel bazlı düzenleme yaklaşımı ve yatırım modelleri benimsenecektir.

Fiber Erişim Destekleme Programı Oluşturulması

Yeni nesil erişim şebekelerinde yaygınlığı artırmak üzere işletmeciler tarafından üstlenilen yatırım kısmi devlet yardımlarıyla desteklenecektir. Genişbant altyapısının götürülmesinin işletmeciler açısından kârlı olmadığı bölgelere yatırım yapılması evrensel hizmet gelirleri ile teşvik edilecektir. Söz konusu gelirlerin amacına uygun ve etkin kullanımı temin edilecektir.

Düzenleyici Çerçevenin Gözden Geçirilmesi

Elektronik haberleşme sektöründe uygulanmakta olan düzenleyici çerçeve gözden geçirilecek, ilgili tarafların katılımıyla ortaya konacak yeni düzenlemeler hayata geçirilecektir.

Öncül Düzenleyici Etki Analizinin Benimsenmesi

Elektronik haberleşme sektörüne ait düzenlemelerde, sektörde oluşturacağı etkileri daha iyi değerlendirmek için, düzenleme öncesi ve sonrası etki değerlendirmesi çalışmaları yapılacak; bu amaçla katılımcı mekanizmalar geliştirilecektir.

Ulusal Genişbant Stratejisinin Hazırlanması

Bilgi Toplumu Stratejisi ile uyumlu ulusal genişbant stratejisi hazırlanacaktır. Bu Stratejide 2018 yılı için genişbant hedefleri belirlenecek ve bu hedeflerin nasıl hayata geçirileceği detaylandırılacaktır.

Spektrum Kaynaklarının Tahsis Edilmesi

Spektrum politikası adil paylaşım, etkin rekabet, erişim maliyetleri, teknolojik gelişmeler, hız ve kalite unsurları değerlendirilerek gözden geçirilecektir. Bu kapsamda kullanılmayan kaynakların teknoloji tarafsız olarak işletmecilere 015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı – Aralık 2014 104 tahsisi sağlanacaktır.

4N Mobil Genişbant İnternete Geçilmesi

2N ve 3N teknolojisine geçişte edinilen deneyimlerden hareketle 4N teknolojisinin ülkeye ve sektöre getireceği katma değerin maksimum olması için gerekli hukuki, idari ve teknik çalışmalar tamamlanacak ve 4N yetkilendirme süreci başlatılacaktır.

Yerli 4N Elektronik Haberleşme Ekipmanlarının Teşvik Edilmesi

Yeni nesil erişim şebekelerine ait haberleşme ekipmanlarının yurtiçinde üretilmesine yönelik gerekli adımlar atılacaktır. Bu kapsamda, yerli üretime dönük teşvikler verilecektir.

5N Ar-Ge ve Standart Çalışmalarına Başlanması

5N mobil genişbant internet için kullanılacak elektronik haberleşme ekipmanlarının Ar-Ge çalışmalarına başlanacak ve 5N için uygulanacak standartların gelişmesi sürecine katılım sağlanacaktır.

Bina İçi İnternet Altyapısı Kurulumunun Zorunlu Hale Getirilmesi

Fiber erişim altyapısı maliyetlerinin düşmesi ve yatırımların artmasına katkı sağlamak üzere bina içi iletişim altyapısına ait standartlar belirlenecek, söz konusu altyapının paylaşımına ve bina sahiplerinin sorumluluklarına yönelik gerekli düzenlemeler yapılacak ve bunların uygulanması sağlanacaktır.

İnternet Değişim Noktası Kurulumunun Desteklenmesi

Türkiye’nin uluslararası bir veri iletim merkezi olmasına yönelik tedbirler alınacaktır. Bu kapsamda, internet değişim noktalarının oluşturulmasına yönelik ihtiyaç duyulan mevzuat çalışmaları tamamlanacak; bu alana uluslararası yatırımı çekmek için vergi muafiyeti, yer tahsisi ve enerji desteği gibi teşvikler verilecektir

Tablo 2. Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet Hedefleri

Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet İçin Atılacak Adımların Gerekçeleri

2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı’nda Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet için atılacak adımların gerekçeleri şöyle sıralanmaktadır.

Bölgesel Bazda Düzenleme Yaklaşımına Geçilmesi

2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı’nda Türkiye’de genişbant internet erişiminde, gelişmiş bölgelerde altyapı rekabeti yoğun olarak yaşanırken, düşük ve ortadüşük gelir düzeyli bölgelerde altyapı çeşitliliğinin ve etkin rekabetin olmaması nedeniyle bu bölgelerdeki genişbant kullanım oranlarının düşük olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle yeni nesil erişim altyapısını yaygınlaştırmak ve sayısal bölünmeyi azaltmak için beölgesel bazda yeni düzenlemeler gerekmektedir.

Fiber Erişim Destekleme Programı Oluşturulması

Kullanıcılara yüksek hız ve kalitede internet erişim imkânı sunan yeni nesil erişim altyapılarının kurulumu için gereken yatırım, nüfus yoğunluğu düşük yerleşim yerlerinde, bu yatırımla elde edilecek ilave gelire kıyasla yüksek olduğundan, söz konusu yatırımlar belirli bölgeler/şehirlerle sınırlı kalmaktadır. Altyapıya dayalı rekabetin sağlanamadığı yerlerde yeni nesil erişim şebekelerinin yaygınlığını artırmak ve bilgi toplumuna dönüşüm sürecini hızlandırmak amacıyla işletmecilerin yüksek maliyetli altyapıya yatırımı için ilave teşvikler sağlanması gerekmektedir. Bunun en etkin yöntemi ise kurulum maliyetlerinin bir kısmının kamu tarafından karşılanmasıdır.

Düzenleyici Çerçevenin Gözden Geçirilmesi

Düzenleyici çerçevenin gözden geçirilmesi suretiyle, başta genişbant internet piyasasına yönelik düzenlemeler, yetkilendirme ve sabit-mobil ikamesi olmak üzere 2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı düzenlemelerin elektronik haberleşme sektöründe ortaya çıkardığı olumlu ve olumsuz sonuçların tespit edilmesi, olası mevcut aksaklıkların düzeltilmesi ve gelecekte hayata geçirilecek yeni düzenlemelerin daha etkili olması ihtiyacı karşılanabilecektir.

Öncül Düzenleyici Etki Analizinin Benimsenmesi

Elektronik haberleşme sektöründe yaşanan hızlı gelişmeler karşısında alınan düzenleyici kararlar kısa vadede istenilen yönde etki gösterse de uzun vadede bir takım olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Sektördeki düzenlemelerin etkisinin düzenleme yapılmadan önce etki analizi yapılmak suretiyle anlaşılması ve veriye dayalı olarak sunulması önem arz etmektedir. Düzenleyici tedbirler alınmadan önce, orta ve uzun vadeli bir perspektifle gerçekleştirilecek öncül etki analizi çalışmaları rekabet ortamının geliştirilmesine katkı sağlayacaktır

Ulusal Genişbant Stratejisinin Hazırlanması

Ülkemizin resmi bir genişbant internet stratejisine sahip olması bu kapsamda yürütülen çalışmaların ortaya konan hedefler doğrultusunda ve bir bütünlük içerisinde yürütülmesini sağlayacaktır. Ayrıca, bu sayede, yürütülen çalışmalara ilişkin izleme ve değerlendirme faaliyetleri yapılabilecektir.

Spektrum Kaynaklarının Tahsis Edilmesi

Hâlihazırda kullanılmayan spektrum kaynaklarının adil şekilde dağıtılması ve tahsis edilen kaynakların 3N ve 4N teknolojileri için kullanılabilmesiyle işletmecilerin mobil genişbant internet hizmetlerini daha uygun şartlarda sunabilmesi mümkün olacaktır.

4N Mobil Genişbant İnternete Geçilmesi

3N teknolojisini ülke olarak geç kullanmaya başlamamız yeni teknolojiler kullanma ve kısa sürede yaygınlaşma gibi avantajlar gösterse de bu, teknolojiye ve bu teknoloji üzerinden sunulan yenilikçi hizmetlere geç ulaşılması sonucunu beraberinde getirmiştir. Bu tecrübeden hareketle teknolojiyi ve hizmetleri sadece kullanan değil aynı zamanda geliştiren ülke olmak hedefinden hareketle, yüksek hızlı mobil erişimi sağlayan 4N teknolojilerinin ülkemizde başlatılmasına ve yaygınlaştırılmasına yönelik belirlenecek hazırlık çalışmalarının vakit kaybetmeksizin başlatılması gerekmektedir

Yerli 4N Elektronik Haberleşme Ekipmanlarının Teşvik Edilmesi

3N ihalesinde takip edilen yaklaşımdan farklı olarak 4N elektronik haberleşme hizmetlerine geçişte, bu teknolojilerin ihtiyaç duyacağı ürünlerin yurtiçinde üretilmesine ve bu alanda çalışacak uzman personel yetiştirilmesine imkân verecek şekilde düzenlemelerin yapılması faydalı olacaktır. 2N ve 3N elektronik haberleşme hizmetlerinde kullanılan ürünlerin ağırlıklı olarak yabancı kaynaklı olması tecrübesinden de hareketle 4N için ihtiyaç duyulacak ürünlerin vakit kaybedilmeden yurtiçinde üretilmesine yönelik gerekli hazırlıkların başlatılması gerekmektedir.

5N Ar-Ge ve Standart Çalışmalarına Başlanması

5N teknolojilerinin gündeme geleceği düşünülen 2020 tarihi de göz önünde bulundurularak bu teknolojilerin dünya genelindeki üretiminden yerli sanayinin pay alabilmesi için şimdiden Ar-Ge çalışmaları konusunda planlamaların yapılması ve girişimlerin başlatılması gerekmektedir.

Bina İçi İnternet Altyapısı Kurulumunun Zorunlu Hale Getirilmesi

Bina içi internet altyapısının (fiber, ethernet, kablo TV vb.) tesisi, önceden planlanmadığı takdirde zor ve maliyetli olmaktadır. Bu sebeple yapım aşamasındayken önceden belirlenecek olan yapı standartlarına göre binaya sabit internet altyapısının getirilmesi sağlanarak inşaat maliyetleri azaltılacak ve bina içi fiber döşeme maliyeti düşecektir. Fiber altyapı maliyetlerinin düşmesi ile yatırımların artmasına katkı sağlanacak ve kendi bina içi altyapısına sahip olan kullanıcılar farklı işletmeciler arasında kolayca geçiş yapabilecektir

İnternet Değişim Noktası (IDN) Kurulumunun Desteklenmesi

Dünya veri trafiğinin önemli bir kısmını elinde tutan büyük internet şirketlerinin Türkiye’de kurulu olmaması ve bu hizmetlerin kullanımından kaynaklanan bazı hukuki problemler de Türkiye açısından sorun teşkil etmektedir. İDN’lerin kurulmasıyla internet servis sağlayıcılarının bağlantı maliyetleri azalacak, trafiğin dolaşımından kaynaklanan gecikmeler azalarak hizmet kalitesi artacak, büyük internet oyuncularının ülkemize gelmesi, rekabetin gelişmesi ve bu veri trafiğinin önemli bir kısmının yurtiçinde kalması sağlanacaktır. Dolayısıyla İDN’lerle beraber uluslararası veri taşımacılığı, veri merkezi, bulut bilişim hizmetlerinin sağlanması ve sayısal içeriğin zenginleşmesi, bilgi güvenliği ve kişisel verilerin korunması gibi konularda büyük faydalar sağlanabilecektir.

[1] Kalkınma Bakanlığı – 2015-2018 BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI

[2] Kalkınma Bakanlığı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planında Digital Oyun Sektörü Öncelikli Alınıyor