Bugünlerde doların dalgalı ve ani yükselişi, döviz borçlusu şirketleri zor durumda bırakıyor. Malum kurda yükseliş olduğunda, TL bilançolara tüm borçların kur farkı kadar artan miktarı “gider” yazılır. Bu ise zaten ekonomik kriz içinde sıkışan şirketlerin zararlarının daha yukarıya çıkmasına ve giderek de, sermayelerinin erimesine ve hatta teknik iflas düzeyine gelmesine neden oluyor.
Bu nedenle de, şirketler bilançolara kur farkının, sadece ödenen borç miktarından kaynaklanan fark kadarının yazılmasını istiyor.
Halen, şirketlerin yurtdışına olan kredi borçları 221 milyar doları uzun, 19 milyar doları kısa vadeli vadeli olmak üzere toplam 240 milyar dolar civarında. Döviz kurundaki her artış döviz cinsinden olan bu borçların Türk Lirası karşılığını artırıyor. Örneğin kurdaki % 10’luk artış, borcu yaklaşık 140 milyar TL artırıyor. Eğer bu artış bir bilanço döneminde meydana gelmişse şirketler bu 140 milyar liralık tutarın tümünü o bilanço döneminde gider olarak yazmak zorunda.
Türk şirketlerinin yurtdışına olan 240 milyar dolarlık borcunun eylül ayında vadesi gelen tutarı sadece 6,8 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. Oysa şirketler tüm anapara borçları üzerinden kendilerine yansıyan miktarı gider yazmak zorunda kalıyor. Böylece bilançolarında aslında var olmadığı belirtilen bir zarar meydana geliyor. Bugünlerde olduğu gibi kurda büyük oynamalar olunca bu zarar o kadar büyüyor ki şirketlerin sermayelerini eritiyor. Bir çok şirket teknik iflas ile karşı karşıya kalabiliyor.
Teknik iflas durumunda da sermayedar ya malvarlıklarını değerleyerek iflasta olmadığını kanıtlamaya çalışıyor ya şirkete sermaye koymak zorunda kalıyor veya kötü niyetli bir harekette mesela bir alacaklısının icraya gitmesi halinde gerçekten iflas edebiliyor. Ekonomide soğuk rüzgarların estiği dönemlerde bir kaç şirkette yaşanması olası teknik iflas durumları da sistematik yani ekonominin tümüne yönelik risk yaratabiliyor. Kurdaki son zıplama ile teknik iflasa girebilecek şirketlerin sayısının da oldukça fazla olduğu tahmin ediliyor.
İşte yukarıdaki bu durumun yaşanmaması için şirketlerin döviz borcu ödemesini yaptığı anda yani sadece taksitini ödediği borcunun kur farkını gider yazması yolu kurtarıcı olabilecek. Şirketlerin çatı kuruluşlarının da şimdi Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan bu yönde istekte bulunduğu söyleniyor.
Şirketlerin talebine göre, tüm borç toplamından kaynaklı kur farkını bir fonda toplayıp sadece ödeme dönemi gelen borcunun kur farkını gider yazabilecek. Bu da tüm farkın bilançoya gider olarak yansımasını önleyecek. Böylece şirketler de döviz kurları yoluyla yapılan bu saldırıyı daha hafif atlatabilecek. Uzmanlar şirketlerin bu yola başvurması için bir tebliğin yeterli olduğunu söylüyor. Hatta bazı uzmanlar tebliğe bile gerek olmadığını şirketlerin bunu şimdi de yapabileceğini yalnızca Maliye’nin inceleme elemanlarına bu durumu izah edip şirketlere ceza yazmamalarının sağlanmasını yeterli görüyor.
İşin bir de vergi boyutu var. Şirketlerin Maliye’ye verilen bilançolarında ise kur farkının tamamının yansıtılması gerekecek. Çünkü eğer Maliye’ye verilen vergi bilançolarında kur farkı gideri yansıtılamaz ise şirketler daha fazla karlı görünecek ve böylece olmayan karlarının vergisini de ödemiş olacak.
Kaynak : 