Denge ve Denetleme Ağı, mecliste.org Programı Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin son bir yılını incelediği ‘TBMM 27. Dönem 5. Yasama Yılı Performans Değerlendirme Raporu’nu yayımladı. Nicel verilere dayalı rapor, “4. yasama yılında neler kanunlaştı, kaç soru önergesi cevaplandı, torba yasalar neleri değiştirdi, dünya parlamentolarıyla karşılaştırıldığında tablo nasıl” gibi sorularının yanıtlarına odaklandı.
5. yasama yılının geniş kapsamlı bir değerlendirmesini yapan raporda, kamuoyunda ses getiren yasalar içerik analizi yöntemiyle irdelendi, verilerle ve uzman görüşleriyle yasama ve denetim işlevleri ortaya konuldu.
Raporda özetle şu verilere yer verildi:
27. dönemde 4534 Kanun Teklifinden 263’ü kanunlaştı, tümü Ak Parti’nin
Rapora göre 1 Ekim 2021’de başlayan ve 1 Temmuz 2022’de sona eren 27. dönem, 5. yasama yılında Toplam 111 Genel Kurul birleşimi ile gerçekleştirildi. 27. Yasama döneminin tamamında 4534 Kanun Teklifi sunuldu. Ak Parti tarafından sunulan tekliflerin 263’ü kabul edilerek kanunlaştı. Ak Parti dışında, Milliyetçi Hareket Partisi dahil olmak üzere, hiçbir siyasi partinin Kanun Teklifi kabul edilmedi.
En çok Kanun Teklifini CHP verdi
Rapora göre 5. yasama yılında ise iktidar ve muhalefet partilerinin vermiş olduğu tüm kanun tekliflerinin sayısı 789’u buldu. En çok kanun teklifi veren ilk üç parti ise sırasıyla 431 ile Cumhuriyet Halk Partisi, 155 ile Halkların Demokratik Partisi ve 71 ile Ak Parti oldu.
Siyasi partilere göre verilen kanun teklifi sayıları aşağıdaki grafikte incelenebilir:
18 torba kanun 199 kanunu etkiledi
Geçtiğimiz yıl boyunca her biri tartışma yaratan torba yasalar da mecliste.org’un merceğindeydi. Rapora göre. 5. yasama yılında Meclis’te 83 Kanun kabul edildi. Bu kanunların 18’i torba kanun olarak geçti ve bu torba kanunlar en az 199 kanunu etkileyerek birçok kanun maddesinde değişiklik yapılmasına neden oldu. Böylelikle geçtiğimiz yasama yılında değişikliğe uğramış toplam kanun sayısı 282’yi bulmuş oldu.
En çok kanunda değişiklik öngören torba Kanun ise 38 farklı Kanunu etkilemesiyle 7417 sayılı ‘Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ oldu. Etkilediği kanun sayıları ve isimlerine göre, torba kanunlar aşağıdaki grafikte ve tabloda incelenebilir:
256 fezlekenin 214’ü HDP’nin
Yasama dokunulmazlığı ile ilgili gelişmeleri de mercek altına alan rapora göre 5. yasama yılında dokunulmazlıkların kaldırılmasına yönelik toplam 256 fezleke verildi. Bu fezlekelerin 214’ü HDP’ye, 18’i DBP’ye, 10’u CHP’ye, 7’si TİP’e, 1’i AKP’ye, 1’i İyi Partiye ve 5’i bağımsız milletvekillerine ait.
Bir kanunun kabul süresi Türkiye’de 2; Fransa’da 305 gün
Raporun tespit ettiği dikkat çekici verilerden birisi de kanun tekliflerinin yasalaşma süresi oldu. Rapora göre Türkiye Büyük Millet Meclisinde, 5. yasama yılında bir kanunun ortalama kabul süresi 20,6 takvim günü olarak tespit edildi. Bu süreyi Fransa, Belçika, Birleşik Krallık, Avustralya ve Güney Kore parlamentolarındaki son bir yıldaki ortalama kanun kabul süreleriyle kıyaslayan rapora göre Fransa’da ortalama kanun geçiş süresi 305 gün, Birleşik Krallık’ta 294,5 gün olarak tespit edildi.
Sürelerin kıyaslandığı detaylı grafik, aşağıda görülebilir:
Soru Önergeleri
Rapora göre 5. yasama yılı boyunca milletvekilleri tarafından yönlendirilen toplam yazılı soru önergesi sayısı 15.969. Bu yazılı soru önergelerinin yalnızca 1422’si zamanında cevaplanmış, 4715’i ise süresi geçtikten sonra cevaplanmıştır. Cevaplanmadığı gelen kağıtlarda ilan edilen önerge sayısı ise 7334’ü bulmuş durumda.
Araştırma Önergeleri ve Komisyonları
Bu yasama yılı boyunca milletvekilleri başkanlığa toplam 1476 meclis araştırması önergesi verildiği belirtilen rapora göre bu önergelerin 1453’ü ‘gündemde’ olarak görünmektedir. Geri kalan 23 önergenin ise açılması kabul edilmiştir. Açılan meclis araştırması komisyonu ‘Yaşlıların Hayatın Çeşitli Alanlarında Yaşadıkları Sorunların Araştırılarak Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu’dur.
Kaynak : 