Bu yazıda ise daha ileride bir projeyi aktarmak istiyoruz. 5G temelli bir ağ yapısı. Şubat ayında Savunma Sanayi Müsteşarlığı (SSM) ile atılan imzalarla başlatılan [1] bu projeyi ARGELA ARGE ve Teknoloji ve İnovasyon Merkezi Başkanı Metin Balcı’ya sorduk.
turk-internet.com: Metin Bey, merhaba! Kamu Bilişimcileri Zirvesi’nde karşılaştık. Sizin burada bir sunumunuz oldu: Milat. Çok da ilginç geldi bize ama önce ARGELA’yı ve kendinizi tanıtır mısınız?
Metin Balcı : ARGELA, Türk Telekom’un bir şirketi; yüzde 100 Türk Telekom sahipliğinde bir ARGE şirketi. ARGELA, ARGE ve labaratuar kelimelerinin birleşmesinden oluşan bir isim.
Neler ile uğraşıyoruz? ARGELA, esasında tam anlamıyla telekomünikasyon alanında inovasyon şirketi. ARGE’sini yapıyor ve bu ARGE ile kalmayıp bunu da bir kullanım alanına yönelik bir ürüne dönüştüren bir inovasyon şirketi. IPR’ıyla, ,patent alınma süreçleriyle, bu süreçleri benimsemiş, kendi bünyesinde yerleştirmiş süreçleri olan tam anlamıyla bir ARGE şirketi. Şu andaki en büyük çalışma alanımız ise 5G diyebilirim.
ben ARGELA’da ARGE ve Teknoloji ve İnovasyon Merkezi Başkanı olarak görev yapıyorum.
turk-internet.com: Öncesinde “Ulak Projesi”ni soralım. Yani adı ULAK konulan 4G baz istasyonunu Argela’dan geldi değil mi?
Metin Balcı : ARGELA’nın geçmişine baktığımızda, iletişim teknolojilerinde çok yoğun bir bilgi birikimimiz var. Bunlar 3G ufak, smallcell’ler ile başlamış, daha sonra burada edindiği bilgileri 4G baz istasyonu, işte bahsettiğiniz ULAK Projesi’ne yönlendirmiş ve orada etkin olarak sonuçlarını alıyoruz; şu anda saha testlerimiz devam ediyor çok şükür o proje kapsamında. Fakat bu proje daha sonlanmadan hemen vizyonunu bir adım öteye götürmüş ve 5G projelerine, 5G’ye yönelik çalışmalara yönelik atılımda bulunmuş olan bir firma.
turk-internet.com: Siz Avrupa’daki 5G geliştirme çalışmalara da katılıyorsunuz, değil mi?
Metin Balcı : Bir ofisimiz Amerika’da zaten, Silikon Vadisi’nde. Dolayısıyla Amerika’da olan bütün çalışmalara katılıyoruz, oralarda katkı veriyoruz, yani sadece izleyici modunda değil, aynı zamanda oralara katkı veren bir ekibimiz var, ARGE ekibimiz var. Bu tür çalışmalara çok gönülden, içten ve usulüne uygun şekilde katkıda bulunuyoruz. Ben 5G çalışmalarında sunumda da bahsettim, bunu buradan da paylaşmak istiyorum, biz Cumhurbaşkanımız 5G konusunda açılım yapmadan yaklaşık 2-3 hafta kadar önce 5G konusunda İstanbul’da uluslar arası bir event düzenledik ve işte 5G PPP dediğimiz Public Private Partnership organizasyonunun başkanını buraya davet ettik, Türk hocalarımızı, Amerika’daki Türk hocalarımızı da davet ettik ve 5G konusunda neler yapılabilir diye bir toplantı düzenledik. Ondan 2-3 hafta sonra da Cumhurbaşkanımız 5G diye bir çalışma konusunda yönlendirme yaptı. Burada ilginç olan şey şudur: Neredeyse sadece ARGELA bu konuşmadan, Cumhurbaşkanımızın konuşmasından önce 5G’nin varlığını dile getirmeye çalışan, ne bileyim 5G konusunda bir şeyler yapalım diye memlekette çırpınan bir konumdaydı; fakat çok şükür buna da şükür diyelim, Cumhurbaşkanımızın da bu şekilde bir yol yönlendirmesi ile şu anda ülkemize 5G görünürlüğü, farkındalığı oldukça artmış ve çalışmalar da yoğunlaşmış durumda. Biz de bu kapsamdaki çalışmalarımıza devam ediyoruz.
turk-internet.com: Peki, Metin Bey, MİLAT nedir?
Metin Balcı : MİLAT efendim, Milli Ağ Teknolojileri isminin kısaltması. Savunma Sanayi Müsteşarlığımızın desteklediği bir proje. SDN dediğimiz yazılım tanımlı ağlar ve network fonksiyonlarının sanallaştırması denilen NFV olarak kısaltılan; bu iki teknolojiyi “ SDN” ve “NFV” teknolojilerini kullanarak, milli ağ teknolojilerinin geliştirilmesi projesidir.
turk-internet.com: SDN’i açalım?
Metin Balcı : Şöyle: Software Defined Network. Yazılım Tanımlı Ağlar. Burada konsept şu: Şu anki mevcut ağ alt yapılarında kullandığımız elemanlarda bu isterseniz telekomünikasyon sektöründe olsun, isterseniz mevcut ağlarımızda olsun, bildiğimiz bilgisayar ağlarında kullanılan routerlar, anahtarlayıcılar genellikle donanım ve yazılım birlikte geliyor. Şimdi bu konsept, yeni konsept donanımı mümkün olduğu kadar sadeleştiriliyor, aklı yazılımsal olarak merkezi bir noktaya taşınıyor. Dolayısıyla, siz orda yazılımı ne kadar akıllı bir şekilde yazabilirseniz, networkünüze daha iyi kumanda edebiliyorsunuz, o kadar daha iyi kontrol edebiliyorsunuz ve gözlemleyebiliyorsunuz. Böylelikle networkte, ağ alt yapılarında yeni bir çığır açılıyor. Şu anda kullandığımız teknolojilerin hepsi yaklaşık 20 yılık teknolojiler ve bir değişiklik ihtiyacı var. Şu anda biz treni tam uygun yerinden yakalamış durumdayız.
turk-internet.com: Yani, Metin Bey, şunu mu diyorsunuz; siz şu anda gelmekte olan bir trendi network teknolojilerinde önceden yakalamış durumdasınız?
Metin Balcı : Evet, yeni bir teknoloji. Ağ teknolojilerinde bir geçiş dönemi yaşanıyor. Bunun uygulamalarını hem veri merkezlerinde, hem telekomünikasyon alt yapısında, hem de kurumsal çözümlerde görüyoruz, göreceğiz çok yakında daha da artarak gelecek bu. biz esasında çalışmalarımıza çok önceden başladık yani 4-5 yıl öncesinden ARGELA’nın başlattığı çalışmalar var bu konuda. Fakat bu son 2 yılda daha da hızlanmış vaziyette bir ivme kazandı ve şu anda geldiğimiz noktada çok şükür çok geç olmadan en azından diyelim, bu süreci, bu projeyi başlatma imkânı bulduk ve bu teknolojileri yakalamayı ümit ediyoruz.
turk-internet.com: Peki, MİLAT’ı kim kullanacak? Hangi kurumlar kullanacak?
Metin Balcı : Şimdi, MİLAT’ın birinci önceliği, Savunma Sanayi Müsteşarlığımızın bu konuya verdiği destek çerçevesinde kamu güvenliği ve acil durum haberleşme ağlarında bir alt yapı oluştursun diye gerçekleştirdiğimiz bir proje. Buradaki amaç, biliyorsunuz haberleşmede özellikle herhangi bir noktada bir sıkıntı olduğu zaman, bir zincirin bir baklası gibi düşünebilirsiniz, bu zincirin baklalarından herhangi bir tanesinde zafiyet olduğunda, o zincir o zafiyeti olan bakla kadar güçlü oluyor. Burada da bizim haberleşme alt yapılarına yönelik olarak gerek siber güvenlik açısından olsun, gerek o teknolojilere hâkimiyet açısından olsun, şu anda kullandığımız sistemlerin hepsi firma bağımlı; özellikle yurt dışı firma bağımlı. Hangi yurt dışı firma olursa olsun fakat bu yurt dışı firma bağımlı olan sistemler. Biz burada bunları yazılımsal olarak geliştirip bir milli network, bir milli ağ alt yapısı oluşturmaya çalışıyoruz. Bunu biraz önce söylediğim gibi, başlangıçta kamu güvenliği ve acil durum haberleşme ağında kullanılması, daha sonra bunların milli veri merkezlerinde alt yapı olarak kullanılması, Silahlı Kuvvetlerimizin olacak olası ihtiyaçlarına cevap vermeleri açısından son derece etkin bir şekilde kullanacağımızı düşünüyoruz. Ayrıca telekomünikasyon alt yapısında da biz bunları etkin olarak kullanacağız diye ümit ediyoruz; beklentimiz bu şekilde.
turk-internet.com: Peki, Metin bey süreç nasıl ilerleyecek? Zamanlamalar nasıl?
Metin Balcı : Şimdi projenin önemine ve tabiri caiz ise pazarı kaçırmamak adına biz projeyi elimizden geldiği kadar kısa bir sürede yaptık. Savunma Sanayi Müsteşarlığımızın proje geliştirme isterleri son derece kuvvetli, son derece zorlayıcıdır. Bu nedenle 3 yıldan daha az bir sürede proje yapılması pek kolay olarak addedilmez. Biz buna rağmen gece gündüz çalışarak da 2 yıl içerisinde projeyi tamamlamayı hedefliyoruz; planlarımızı bu şekilde yaptık.
turk-internet.com: Bu 5G ile ilişkisini biraz açalım projenin!
Metin Balcı : Şöyle söyleyeyim: 5G’nin, – hani bunu biz söylemiyoruz. 5G’nin vizyon dokümanına baktığımızda, 5G’yi yönlendiren ekiplerin vizyon dokümanına baktığımızda- SDN ve NFV, enabling (etkinleştirici) teknolojiler olarak geçen teknolojilerin ilk ikisi olarak sıralanıyor. Yani, yazılım tanımlı ağlar ve network fonksiyonlarının sanallaştırılması. Bunun sebebi şu esasında: Artan band genişliği ihtiyaçları, artan mobil cihazların sayısı, artan esneklik ihtiyaçları, mobilitenin artması. Siz artık eski teknolojiler ile bunlarla baş edemiyorsunuz. Bir şekilde esnekliğe ihtiyacınız var. Bir şekilde süratli karar verip ağı çok etkin bir şekilde kontrol etmeye ihtiyacınız var. İşte bunu sağlayan mekanizmalar da yazılım tanımlı ağlar ve network fonksiyonlarının sanallaştırılması konseptleri ki, bu ikisi birleştiğinde biz onları şey diye ifade ediyoruz: Bu ikisi birleştiğinde artık yazılım… Yani şöyle: ağların yazılımsallaştırılması, softwarization diye isimlendirdiğimiz bir teknoloji oluşuyor ikisi bir araya geldiğinde.
turk-internet.com: Evet. Metin Bey, bu ağ geliştikten sonra yabancı ülkelere satma olanağımız olabilecek mi bu teknolojiyi?
Metin Balcı : Bu konuda esasında çalışmalarımıza şimdiden başladık. Yani, gerek askeri alanda NATO’da bu tür çalışmalar var; bunları başından itibaren takip etmek istiyoruz. Çalışma gruplarımız bu konularda yeni oluşuyor; biz de dediğim gibi avantajlı bir durumdayız yani nispeten diğer konulardaki durumlarımıza baktığımızda bu teknolojiyi bir parçacık daha yakından ve zamanında yakalamış durumdayız. Özellikle bizim ARGELA olarak kendi bağlantılı olduğumuz ülkeler başta olmak üzere buralarda da bu teknolojileri yaygınlaştırmaya yönelik çalışmalarımıza devam edeceğiz; buna yönelik çalışmalarımızın, şu anda koordinasyonları devam ediyor.
turk-internet.com: Benim sorularım bu kadar. Sizin eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Metin Balcı : Efendim, öncelikle ben tabii bu fırsattan istifadeyle, Savunma Sanayi Müsteşarlığı’na bir kez daha teşekkür etmek istiyorum. Oldukça uzun süreç oldu projelendirmek; 2 yıl kadar sürdü ama sonunda projelendirme başarısı gösterdik; birlikte bir ekip çalışması ile başarı sağlandı. İnşallah bunu biz bizim tarafımıza düşen kısmı ile, ne diyelim, alnımız açık başarı ile tamamlarız.
Ama beklentimiz, kamunun tüm birimlerinin bu projeden istifade etmeleri, kamu ağında, kamu acil durum haberleşme ağında, telekomünikasyon alt yapılarımızda bu teknolojileri kullanmamız, özellikle yabancı venderlara bağlı olan sistemlerden bir an önce kurtulmamız, kendi geliştirdiğimiz sistemlerimiz ile bir ekosistem oluşturarak, kendi ağımızı idame etmemiz, onun üzerine siber güvenlik tedbirlerimizi almamız. Bakın, son bir kez olarak şunu da ifade etmek istiyorum: Siber güvenlik, bugünkü toplantının da ana konularından bir tanesi. Siber güvenlik dediğimizde ilk akla gelen durum millilik olması gerekir esasında. Bu milli alt yapı da, MİLAT’ın sağlayacağı alt yapı da milli bir alt yapı vererek, siber güvenlik konusunda kendi ağımızın güvenliğini sağlamada büyük katkı sağlayacak diye değerlendiriyoruz. Çok teşekkür ediyorum!
turk-internet.com: Ben de teşekkür ediyorum.
Metin Balcı : Sağ olun!
[1] Güvenli ve Milli 5G Ağ Altyapısı Hedefiyle Başlatılan MİLAT Projesi’nde İmzalar Atıldı
Kaynak : 