Yazılarımızda ekolojiye, çevreye karşı hassasiyetlerin biraz daha arttığını ifade etmeye çalışıyoruz. Öyle ki, bu alanda varlığından haberdar olmadığımız kurum ve şirketlerin faaliyet gösterdiklerine tanıklık ediyoruz. 1999 yılında Almanya’nın Hannover şehrinde kurulan Exitcom Recycling gibi. 2003 yılından bu yana Türkiye’de de faaliyet gösteren şirket, atık elektrikli ve elektronik ekipmanların (WEEE) geri dönüşümü konusunda hizmet veriyor. Exitcom Recycling Genel Müdürü Murat Ilgar ile e-atıkların geri kazanımında gelinen noktayı konuşuyoruz.
turk-internet.com: Yeni yasal düzenlemelerle e-atıkların belli bir standart çerçevesinde toplanması, ayrıştırılmaları ve ekonomiye kazandırılmaları gerekiyor. Rica etsek bize kısaca bu sistemin öncesini ve bugününü kısaca anlatabilir misiniz?
Murat Ilgar: Önceden atıkların toplanması ile üreticiler isteğe bağlı olarak ilgileniyorlardı. Bu onların sorumluluğunda değildi. Sadece global firmalar atıkları ile ilgileniyorlardı. Yani e-atıkların toplanması ve geri kazanımı üreticinin insiyatifindeydi. Çevreci olan şirketler atıklarını toplayıp geri kazandırırken, diğerleri satıyorlardı. Fakat yönetmelik sonrası atıkların toplanması üreticiler için zorunlu hale geldi. Belediye, üreticiler ve geri kazanım şirketlerinin ortak çalışması ve sorumluluk dağılımı yönetmelikte belirtildi. Herkes üzerine düşeni gerek yönetmelikten, gerekse bizim yönetmelik sonrası değişecek standartlar hakkında verdiğimiz brifinglerden ve çalıştığımız global firmalara yaptığımız danışmanlıklardan öğrendi. Bizde merakla uygulamaları beklemekteyiz.
turk-internet.com: Siz, geri dönüşüm şirketi olarak ne gibi zorluklarla karşılaşıyorsunuz?
Murat Ilgar: Elektronik atıkların geri dönüşümü aslında geri dönüşümün en zor olanı. Çünkü toplama sorunu var. Toplanması gereken miktar ile toplanan miktar arasında oluşan fark, Türkiye’deki hurdacılık kültüründen kaynaklı. E-atık değerli olduğundan dolayı; evsel e-atıkların bir çoğu ya hurdacılar tarafından ufak ücretlerle toplanıyor, ya da bizim toplama noktalarımızda bulunan konteynırlardan çalınıyor. Bu durumda geri kazanım oranları e-atık için düşüyor. Yönetmelikle bununda önüne geçileceği inancındayız.
turk-internet.com: Daha çok ne gibi atıkları topluyorsunuz?
Murat Ilgar: Daha çok çalıştığımız global firmalardan gelen atıkları tesisimize toplayabiliyoruz. Bunun nedeni de az önce belirttiğimiz gibi hurdacılık ve yönetmelik eksikliği.
Şimdi önümüzde olan projelerde halkı e-atık konusunda bilinçlendirme eğitimleri ve seminerleri yapmayı, eğitici broşür veya kitapçık dağıtıp evsel atıkları da geri dönüşüme kazandırmayı amaçlamaktayız.
Bu toplanan atıkların ülke ekonomisine sağladığı katkı yadsınamaz ve hammadde ihtiyaçlarımızın geri dönüşüm ile yeniden üretilerek sağlanması gerçekten ekonomiye olumlu ivmeler kazandırmıştır. Hammaddeye olan dış ülke bağımlılığımızın azaltılmasını sağlayarak nadir toprak elementlerinin ihtiyaç yüzdesini kısıtlamıştır. Bağıl olarak geliştirilen geri dönüştürülmüş ürünlerden elde edilen plastik ve metal türevlerinin yeni bir endüstride kullanılması ve bu değer ile gelir elde edilmesi de ayrı bir artı ekonomi yaratmıştır.
turk-internet.com: E-atıkların ihraç edilmeleri ya da bir başka ülkeden ithal edilip ekonomiye(üretime) sunulmaları gibi bir şey söz konusu mu?
Murat Ilgar: E–atıkların ihraç edilmeleri bazı parçalar için Türkiye’de geri dönüşmesi mümkün olmadığından zorunlu. Burada fraksiyonunu yaptığımız e-atıkların bazı parçalarını bertaraf edilmesi veya geri kazanılması için yurt dışında anlaşmamız olan partner firmalara göndermekteyiz. Bu firmalar geri kazanım oranları ve geri kazandırdıkları miktarlar ile ilgili bize bilgi vermektedirler.
Bu geri dönüşüm yapan şirketlerde, şirketlerin misyonunun asıl amacın hammadde korunumu ve enerji tasarrufu olmasından yola çıkarak bu misyonlarına uygun stratejilerde ilerlemeleri ile ilgili aldığı kararlara bağlı. Fakat ithal etmek şuan içinde bulunduğumuz durumda pek mantıklı değil. Çünkü e-atık yönetmeliği bir çok ülkede uygulanmakta ve e-atıklar oradaki yetkili kuruluşlar tarafından toplanıp geri kazanılmaktadır. Diğer ülkelerde ise yeterli bilincin oluşması gerekmektedir. Ayrıca Türkiye’de çıkması beklenen e-atık miktarı, var olan e-atık geri dönüşüm şirketlerinin kapasitesine uygundur.
turk-internet.com: Gelir modeliniz nedir?
Murat Ilgar: Bir geri dönüşüm firması olarak yola çıkan Exitcom Recycling para kazanmak üzerine kurulmamıştır. Asıl amaç çevre politikasını benimseyerek, çevre yararına çalışmaktır. Tabii bu işten kazanılan belli bir miktar vardır. Çünkü emek veren Exitcom çalışanları emeklerinin karşılığını almaktadırlar. Exitcom Recycling olarak bizler kendimizi yenilemeyi , gelişmeyi ve yaptığımız işin sürekliliğini sağlamayı ilke edinmiş bir şirketiz. Bu yüzden tehlikeli atıkların atmosfere zarar vermeyecek olanlarını, uygun proseslerle, çevreci, doğaya ve insan sağlığını zarar vermeyecek tesislerde geri kazandırılabilir olması sağlanabilir, ayrıca tehlikeli kimyasallar ise Bakanlık uygun gördüğü ve lisans verdiği tesislerde çevreci yöntemlerle bertaraf edilmelidir.
turk-internet.com: Gelecek için ne gibi hedefleriniz var?
Murat Ilgar: Gelecek için hedeflerimiz arasında Türkiye’de bir çok ilki daha gerçekleştirmek diğer hedeflerimizden bir tık önde. Tıpkı daha önceki hedeflerimiz olan fluoresan geri dönüşüm tesisi, kartuş toner geri kazanımı gibi hedeflerimizi gerçekleştirdiğimiz gibi geri dönüşümünde ilkleri yaşamayı ve Türkiye’ye yaşatmayı amaçlamaktayız.
Bazı atıkların hammadde değeri taşımasına rağmen tehlikeli oldukları için bertaraf edilmesi bizim çözmemiz gereken bir konudur. Bunun için gerekli prosesleri kurmaya da devam edeceğiz.
Tabii bu hedeflerimizi gerçekleştirirken asıl misyonumuz olan çevreci politikamızdan, çevre duyarlılığımızdan asla ödün vermemeye devam edeceğiz. Bunun dışında bilgilendirmeler, eğitimler ile halkta bilinçlendirmeyi sağlayıp daha temiz bir çevre için çalışmalarımızı ve gerek global şirketler, gerek belediyeler, gerek elektronik marketler gerekse AVM’ler ile yaptığımız projelerle hem yönetmelikte belirlenen hem de bizim şirket için belirlediğimiz hedef kotaları aşıp daha çok atık toplamayı amaçlamaktayız.
Kaynak : 