ABD’li bir antropolog, teknolojik gelişmelerden yararlanarak Papua Yeni Gine’de yok olmak üzere olan bir dili yeniden canlandırıyor. Lise Dobrin adlı antropoloğun Facebook, Skype ve mobil uygulamalardan yararlanarak bir dijital arşiv topladığı ve kısa bir süre öncesine dek 25.000 kişinin konuştuğu ancak şimdi unutulmaya yüz tutmuş olan Arapesh diline yeniden hayat verdiği söylenmekte.
İnsanların kendilerini ifade etmek için kullandıkları dil aslında yaşayan, değişen ve dönüşen bir şey. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü ya da daha çok bilinen adıyla UNESCO, şu anda tüm dünyada konuşulan 6000’in üzerinde dil olduğunu ancak bu dillerin yarısına yakınının tehdit altında olduğunu açıklamakta. Özellikle kapalı ve nüfus yoğunluğu düşük olan toplumlardaki diller hızla yok oluyorlar. Ancak neyse ki antropologlar ve dil bilimciler gelişen teknoloji sayesinde bu soruna daha etkin çareler geliştirebilmekteler.
Papua Yeni Gine’de araştırmalar yapan antropolog Lise Dobrin, ülkenin Doğu Sepik Bölgesi’nde yaşayan Arapesh halkıyla tanışmış. Arapesh halkı dil bilimciler için oldukça özel bir yere sahip zira bu dilin kendisine has ve sıradışı bir gramer karakteri var. Örneğin Arapesh dilinde bir kelimenin çoğul mu yoksa tekil mi olduğunu kelime yapıları ve ön ek/son eklerden ziyade, o kelimenin sesi yani söyleniş tarzı belirliyor. Ancak Arapesh yaşlılarının ölmeleri, gençlerin ilgisizliği ve küreselleşen dünya nedeniyle Arapesh dili artık konuşulmuyor. Bölgede yaşayan halktan orta yaşını geçmiş olanlar, bu dili anlıyor fakat konuşamıyorlar.
Söz konusu bölgede antropolojik çalışmalar yürüten Lise Dobrin, oluşturduğu dijital kaydı bölgedeki halka paylaşınca dillerini yeniden öğrenmek isteyen kişilerle tanışmış. Bunun üzerine Dobrin kapsamlı bir arşiv çalışması gerçekleştirmeye başlamış. Eğitim projesinin önündeki en büyük engelin ise Papua Yeni Gine’de sabit genişbant penetrasyonun çok düşük olması oluşturuyor. Dobrin’in arşivi baz alınarak oluşturulan eğitim programının bu nedenle mobile yöneldiği ve cep telefonu uygulamaları sayesinde söz konusu dili yeniden canlandırmaya çalıştıkları açıklanmakta.
Kaynak : 