Sosyal medyada AKP’ye muhalif politik mesajlar atanların, toplu hakaret mesajlarıyla karşılaşması, uzun zamandır AKP’nin maaşlı troll’leri[1] olduğu iddiasına yol açıyordu ki, geçtiğimiz günlerde, Beşir Atalay’ın “Yeni Türkiye Digital Ofisi” adıyla açılışını yaptığı bölüm bunu resmileştirdi[2]. Ama “siyasal troll”lüğün var olduğunun ilk resmi işareti Rusya’da, Lyudmilla Savchuk isimli bir gazetecinin St.Petersburg’da açtığı dava ile ortaya kondu.
Lyudmila Savchuk, internet üzerinden politik yorumlar gönderen insanlara para ödeyen gizli bir şirketteki eski işverenine St.Petersburg mahkemesinde dava açtı. Savchuk kendisinin ülkedeki “bilgi savaşı” içinde Kremlin çizgisindeki politik mesajları yaymak için işe alındığını iddia ediyor. Savchuk’un dava açmasına neden olarak işverenin sözleşme yapmadığı gösteriliyor. Bu şekilde, pek çok kişinin gizli bir şekilde işe alındığı, çalıştırıldığı, belki işten atıldığı (çünkü çalıştırılanların bazılarının aynı görüşlerde olmadığı anlaşılıyor) ama buna ait bir resmi iz kalmadığı belirtiliyor.
Savchuk, geçen aralık ayında bir iş ilanına yaptığı başvuru sonucunda işe alınmış. 2000 TL civarı (41.000 ruble) bir maaş karşılığında, 12 saatlik vardiyalarda çalışması ve çeşitli web siteleri üzerinden politik mesajlar yayınlaması istenmiş. Bunun karşılığında ise, “işi hakkında konuşmamak” şeklinde bir gizlilik sözleşmesi imzalamış. Savchuk’a bir iş sözleşmesi imzalatılmamış. Maaşı elden ve vergi ve diğer resmi kesintiler olmadan ödeniyormuş.
Ama 34 yaşındaki Savchuk aslında bir gazeteciymiş ve aslında bu yapıyı incelemek için ekim ayında bazı aktiivistler ve avukatı ile birlikte harekete geçmiş.
Yapılan işin, Facebook, Twitter, YouTube, Livejournal.com, VK.com ve Odnoklassniki üzerinden mesajlar atmak olduğunu belirtiyor. Ama çeşitli kişiler farklı konular ve şehirlerdeki forumlar üzerinde çalışıyorlarmış. Savchuk yüzlerce öğrencinin böyle çalıştığını söylüyor.
Ancak Savchuk, sadece mesaj atanlar olmadığını, bazılarının da sahte haber siteleri için içerik yarattıklarını söylüyor. mesela Ukrayna sitesi görünümünde siteler olduğunu, bunların “Kharkov – News” gibi isimler taşıdığını belirtiyor. Ayrıca bazı blogger’ların da Rusya karşıtı gibi gözüken bir şema çizdiğini belirtiyor.
Savchuk St.Petersburg dışında, Moskova’da da troll merkezi olduğunu söylüyor. Şirketin patronunun ise, St.Petersburg’da otel ve restorantlar işleten ve Putin’e yakın olan Yevgeny Prigoschin isimli bir işadamı olduğu belirtiliyor.
Savchuk’un işten atılmasına ise, medyaya verdiği bir yorumda, işvereni olan İnternet Research isimli firmanın bir “troll fabrikası” olduğuna dair sözleri neden olmuş. Bu şirket, Internet Research Agency isimli başka bir şirketin altında yer alıyormuş. Şirketin resmi kayıtlara göre inşaat şirketi olduğuna dair iddialar da var.
Savchuk işten atıldıktan sonra, online troll’lüğe karşı, “Bilgi Dünyası (Informatsionny Mir)” adında bir protesto hareketi başlatılmış. Bu hareket içinde hükümete karşı olanlar olduğu kadar, hükümet yanlıları da bulunuyormuş ama Savchuk’a göre, hareket içindeki herkes bu tür bir bilgi savaşına karşı çıkıyormuş. Savchuk açtığı dava ile de bu tür gizli yapılanmaları konusunda halkın farkındalığını arttırmayı hedefliyor.
Savchuk’ın açıkladığı bir diğer not ise, çalışanlarla ilgili. Trollerin genellikle öğrenci olduğunu ve bazılarının görüşlerinin Kremlin görüşlerinin tam tersi olduğunu belirten Savchuk, görüşlerinin tam tersini postalamalarının bu çocukların hayatlarında yol açacağı travmalara da işaret ediyor.
Troll de Nesi?
Bu bir Internet deyimidir. İnternet üzerinde tartışmalar başlatan kişilere “troll” denir. Bunlar kasıtlı olarak, konuşmaları bölecek konu dışı mesajlar atarlar. Ya da tartışmaya yol açacak, duygusal, kızdıracak, hakaret içeren mesajlar gönderebilirler.
Bazen de ülkemizde olduğu gibi “filanca öldü” mesajları bu kapsama girer.
“Troll” kelimesinin internet camiasında 1980’lerden, 1990’lardan beri kullanıldığı ama orjinalinin 1610’lardan ve İskandinav tarihinden geldiği biliniyor. Çocuk masallarındaki çirkin cüce ya da dev’lere verilen isim olarak geçiyor.
[1] Internet troll
[2] AKP Maslak’ta Yeni Türkiye Digital Ofisi Adıyla Sosyal Medya Ofisi Açtı
Kaynak : 