Effie Awards Türkiye 2020 Televizyon Reklamlarının Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Araştırması’nın sonuçları açıklandı. Reklamverenler Derneği’nin öncülüğünde Bahçeşehir Üniversitesi Reklamcılık Bölümü iş birliğiyle yürütülen araştırmanın sonuçları, reklamverenlerin toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki taahhütlerini gerçekleştirmeye başladığını ve toplumsal cinsiyet rolleri konusundaki dönüşümün hızlandığını ortaya koydu.
282 reklam filmi analiz edildi
Effie Awards Türkiye 2020 Ödüllü Televizyon Reklamlarının Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Araştırması kapsamında, 124 Effie ödüllü ve 158 finale kalan, toplam 282 TV reklamı analiz edildi. Analiz edilen her bir reklam filminde, ana karakterin cinsiyeti, ürün kategorisi bazında ana karakterin cinsiyeti, baskın rolü, medeni durumu, yaşı, asgari giyiniklik derecesi, fiziği, baskın ortamı, çocuklarla etkileşimi, çalışan rolü, evi çekip çeviren rolü ve yansıttığı baskın cinsiyet rolü, yardımcı karakterlerin cinsiyeti, dış sesin cinsiyeti ve reklam müziğinde kullanılan sesin cinsiyeti incelendi. Bu yıl ilk defa reklamda ünlülerin kullanımı da değerlendirmeye dahil edildi. Sonuçlara göre ünlü erkek %46 ünlü kadın %54 oranında reklamlarda rol aldı.
Kadınların reklamlardaki görünürlüğü farkedilir derecede artıyor. Bu görünürlüğün sürekli kılınması ve belirli kadın segmentlerinin de temsiliyetinin yükselmesi gerekiyor.
Türkiye reklam sektörü için çok önemli bir karşılaştırma ölçütü haline gelen Effie araştırmaları, reklamların nasıl daha eşitlikçi bir hale geleceği ile ilgili de kılavuz niteliği taşıyor. 2020 araştırmasının en çarpıcı sonuçlarından biri, 2020 Effie ödüllü TV reklamlarında kadın ana karakter oranının %40 iken %48’e yükselmesi. Effie 2020 reklamlarının genelinde ise kadın ana karakter kullanımı %53 gibi yüksek bir oranda gerçekleşti. Reklamlardaki kadın-erkek ana karakterlerdeki bu eşitlikçi tablonun sürdürülebilir kılınması önem taşıyor. Yine de 50 yaş üzeri ya da farklı beden ölçülerine sahip kadınların reklamlardaki görünürlüğü hala çok kısıtlı.
Kadın karakterlerin cinsiyet rolleri çeşitleniyor, erkeklerin ise geleneksel rollere sıkıştırıldığı görülüyor
Effie 2020 TV reklamlarında daha fazla çeşitlilik barındıran kadın karakterlere rastlıyoruz. En fazla otorite figürü (%18) ve komik kadınlar (%18) kullanılmış. Ayrıca, 2019 Effie sonuçlarıyla karşılaştırıldığında kariyer kadını oranında iki kattan fazla bir artış var. Erkek karakterler ise ağırlıklı biçimde geleneksel rolleri olan otoritenin sesi olmaya, komik adam ve çapkın/maço tiplemeleriyle yansıtılmaya devam ediyor. Kalıp yargılar içeren temsiller kadınları olduğu kadar erkekleri de sınırlıyor.
Kadının sesi hala istenen düzeyde değil
Effie Awards Türkiye 2020 Ödüllü Televizyon Reklamlarının Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Araştırması kadının dışses olarak hala hedeflenenden çok daha az kullanıldığını ortaya koydu. Bu yönüyle dışsesin, değişime en fazla direnen reklam unsuru olduğu bilgisi paylaşıldı. Raporun ilk fazında, geçmiş 10 yılda ödül almış reklamlardaki dışsesin %89’unun erkek olduğunu görmüştük. 2019 yılında %12 olan kadın dışses oranı ise 2020’de %16 olarak gerçekleşti. 2019 ve 2020 Effie TV reklamları karşılaştırıldığında 4 reklamdan 3’ünde erkek dışses kullanımının sürdüğü görülüyor.
Ahmet Pura: “Sağlıklı bir dönüşüm gerçekleşiyor”
Effie Awards Türkiye 2020 Ödüllü Televizyon Reklamlarının Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Araştırması ile ilgili açıklama yapan Reklamverenler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Pura, ortaya konan gelişimin umut verici olduğunu söyledi. Pura, açıklamasında, şunları söyledi;
“Reklamda Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu’nun çabaları ile gerçekleşen Effie Awards araştırma bulguları ve sonuçları, toplumsal cinsiyet eşitliği alanında Türkiye reklam sektörü için kapsamlı bir yol haritası görevini üstlendi. Reklam ve veri birbirinden ayrılamaz iki kavramdır ve sektöre yönelik doğru veri akışını sağlamak konusunda son derece önemsediğimiz bir sorumluluğumuz var. Şimdi yarınlar için sektör olarak kendimize meydan okumanın tam zamanı, hem yatırımların artması hem de dönüşümün devam etmesi için çabalarımızı sürdürmeliyiz”
Volkan İkiler: “Kadın temsiliyetindeki artış sevindirici”
Araştırmadan elde edilen öğretilerin, tüm reklam sektörüne yayılmasında destek veren Reklamcılar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Volkan İkiler de şunları söyledi;
“Reklam, toplumsal değerlerin hem tekrar tekrar hem de yeniden üretildiği en önemli alanlardan biri. Toplumun normlarının reklamlara yansıması kadar, reklamlarda yer verilen değerler de topluma etki ediyor. Bu noktada reklam ve pazarlama sektörü olarak bizim en büyük görevimiz, ürettiğimiz içeriklerin toplumun üzerindeki etkisini bilerek hareket etmek. Kadın temsiliyetindeki artış sevindirici, daha gidecek yolumuz var, enerjimiz bol. Çalışmaya devam edeceğiz”
Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından bazıları:
- 2019’da Effie ödüllü TV reklamlarındaki ana karakterlerin %40’ı kadın iken, bu oran 2020’de %48 olarak gerçekleşti. 2020 Effie TV reklamlarının geneline bakıldığında ise kadın ana karakter kullanımı ilk defa erkeğin önüne geçmiş durumda (%53).
- 2020 Effie TV reklamlarında otomotiv, banka ve finans, telekomünikasyon, online/offline perakende ve pazar yeri kategorilerinde kadınların sınırlı görünürlüğü devam ediyor. Ancak 2019 Effie TV reklamlarıyla karşılaştırıldığında temsiliyet oranlarında az da olsa artış mevcut. 2019 Effie’deki banka ve finans TV reklamlarında %27 olan kadın ana karakter oranı 2020’de %29’a, telekomünikasyon markalarının reklamlarında %25’ten %29’a, perakende kategorisinde ise %32’den %35’e yükselmiş durumda.
- Benzer bir trend geleneksel olarak kadınlarla özdeşleştirilen ürün kategorileri için de geçerli. Örneğin ev temizlik ve bakım kategorisindeki markalar 2019’da %8 oranında erkek ana karakter kullanırken 2020 Effie TV reklamlarında bu oran %29’a çıkmış.
- 2019 Effie TV reklamlarındaki jingleların yarısından fazlasını kadınların seslendirdiği görülüyordu (%53). Bu durum 2020 Effie TV reklamlarında da artarak devam ediyor (%58).
- Çalışan rolündeki kadınlar ve kadının işyerinde gösterilmesi konuları odaklanılması gereken alanlar olmaya devam ediyor. 2020 Effie TV reklamlarında çalışan rolündeki kadın ana karakter oranı %24, işyerinde gösterilen kadın oranı %16.
Kaynak : 