Morgıç krizi derken dünya krizi, dünya ekonomik bunalımı oluveren şu krize ben de bir el atayım dedim. Baktım ki Ahmet amcadan Ayşe teyzeye herkes konuyla ilgili konuşuyor, ne olacak bu krizin hali diyor ben de birşeyler söyleyeyim de eksik kalmasın dedim.
Geçtiğimiz aylarda bir kitap okumuştum. Adı “Gümüş Kurşun”. ENRON’un nasıl büyüdüğünü ve sonra nasıl iflas ettiğini anlatıyor. Ben müthiş bir ilgiyle okudum kitabı. Meğerse süslü püslü, bi sürü laf kalabalığının arkasında sadece basit, adi bir dolandırıcılık hikayesi varmış.
Örneğin ENRON doğal gaz alım satımına ilişkin kontratların alınıp satıldığı bir piyasa yaratarak kazanç elde ederken, zararlarını da bazı karmaşık görünen muhasebe hileleriyle gizliyormuş.
Morgıç krizi denilen krizi biraz araştırdım. Enron vakasının arka planıyla da karşılaştırdım. Meğerse durum şuymuş:
- A, B’ye su satıyor : Gerçekten bir iş yapılıyor
- A, sattığı suyun suyunu satıyor: Hisse senedi çıkarıyor insanlara para kazandırmayı vaadediyor
- A’nın suyun suyunu satması yetmiyor, suyunun suyunun suyunu satıyor. B ile yaptığı uzun vadeli kontrattan elde etmeyi umduğu karını satıyor.
- A, böylece aslında gerçekten su satarak kazanacağı paranın yerine mark to market, piyasa değerine göre güncelleme yöntemiyle suyunun suyunun suyunu bilançosunun kar hanesine yazıyor.
- Bilançosunu bu şekilde şişirmiş olan A bu durumu açıklıyor. Hisse senetleri değer kazanıyor.
Bu kadar basit bir muhasebe el çabukluğu da anlı şanlı uzmanlarca milyonlarca genç insanın beynine öğrendikleri ve yaptıkları olağanüstü zekice şeylermiş gibi sokuluyor ve bu gençler “serbest piyasa ekonomisi”nin içine bırakılıyor, televizyonlardan veya birebir “portföylerini” yönetmeye talip bu genç insanlardan feyz alan vatandaşlar da hisse senetlerine hücum ediveriyor.
Suyunun suyunun suyundan bir damla bile bunlara düşmüyor. Bir gün bakılıyor ki suyu taşıyan balon patlayıvermiş.
Türev piyasaları denilen piyasaları daha yakından inceliyorum şimdi. Türev piyasaların suyunun suyunun suyu çıkacak mı bakalım, yoksa başka birşeyler mi çıkacak heyecanla bekliyorum.
Peki ne olacak bu kriz onu söyle bakalım derseniz de ne olacağını biliyorum gerçekten. Ne kapitalizmin sonu gelecek ne sosyalizme geçeceğiz, dünya üzerinde birleşme ve devralmalar hızlanacak, kapitalizm üst evresi olan tekelci kapitalizm evresinde hızla ilerlemeye devam edecek, daha büyük dünya şirketleri ortaya çıkacak, savaşlar, bölgesel ve iç çatışmalar hızlanacak, milyonlarca bebek ve çocuk ya yaşama şansı bulamayacak ya da her türlü insani ihtiyaçları karşılanamadan büyümeye çalışacak, tarımda ürün çeşitliliği azalacak, açlık çoğalacak, cinayet, gasp, hırsızlık, fuhuş artacak, ekolojik denge görülmedik bir hızla bozulmaya devam edecek ta ki… Orası da bende kalsın. Nostradamus’un tahtında gözüm yok.
Kaynak : 