Kuomintang’ın (KMT) üst düzey bir isminin Çin anakarasına yaptığı son ziyaret, Tayvan boğazındakş dinamikler hakkında yeni bir tartışma başlattı. Sembolik olarak önemli olsa da, Tayvan ve Çin’in birleşmeye yakın olduğu anlamına gelmiyor.
KMT, iktidardaki Demokratik İlerici Parti’nin (DPP) aksine, geleneksel olarak Çin ile diyalog ve ekonomik işbirliğini destekliyor; DPP ise egemenliği vurguluyor. Bu ziyaretler genellikle gerginliği azaltmak, iletişim kanallarını yeniden kurmak ve de ticaret ile turizmi kolaylaştırmak amaçları taşıyor. Kısacası: bu ziyaret yapısal bir değişim değil, siyasi bir sinyal.
Tayvan ve Çin Yakınlaşıyor mu?
Taktiksel olarak, Tayvan ile Çin yakınlaşıyor gibi gözüküyor. Daha fazla diyalog, ekonomik kısıtlamaların olası hafifletilmesi, acil askeri gerilimin azaltılması gibi amaçlar taşısa da, Tayvan kamuoyu hala statükoyu veya bağımsızlığı güçlü bir şekilde destekliyor. Çin’in birleşme konusundaki pozisyonu değişmedi ve ABD, Tayvan’ı dolaylı olarak desteklemeye devam ediyor. Yani birleşmeye yönelik gerçekçi bir kısa vadeli yol yok.
Çünkü, Tayvan’ın siyasi sistemi bölünmüş durumda, halkın direnci yüksek ve herhangi bir zorla birleşme küresel krizi tetikleyebilir. Ziyaret daha çok
“entegrasyon” değil, “çatışma yönetimi” şeklinde yorumlanıyor.
Çip Endüstrisi Üzerindeki Etki
Bu buluşma istikrar sinyali anlamına geliyor. Tayvanlı TSMC açısından bakarsak, azalan jeopolitik gerilim, yatırımcı güvenine artış ve tedarik zinciri endişelerini azaltmak anlamına geliyor. Piyasalar bu tür ziyaretleri risk azaltma sinyali olarak yorumluyor.
Ama Tayvan, gelişmiş çip üretiminin merkezi olmaya devam ediyor. Ziyarete rağmen, ABD, Çin’e çip ihracat kontrollerini sürdürecek. Çin, kendi kendine yeter hale gelmek için baskı yapmaya devam edecek.
Uzun vadede stratejik belirsizlik devam ediyor. Yarı iletken endüstrisi hala Tayvan’da yoğunlaşmış durumda. Bu nedenle de jeopolitik riskler yerli yerinde duruyor. ABD-Çin teknoloji rekabeti de öyle.
Bu yüzden, ABD üretimi ülkesine döndürmeye çalışırken, TSMC, ABD, Japonya ve Avrupa’da fabrikalar kuruyor. Tedarik zincirleri çeşitleniyor. Yani bu ziyaret temel denklemi Değiştirmiyor. Tayvan hala küresel çip merkezi, Çin hala stratejik rakip, ABD hala sistem dengeleyici gibi davranıyor.
Özetle bu, birleşmeye doğru bir adım değil, gerilimi düşürmeye yönelik bir diplomasi. Çip savaşı, ABD’nin ihracat kontrolleri devam ediyor.
Kaynak : 