ABD Başkanı Donald Trump’ın yeni imzaladığı başkanlık kararnamesi, eyalet yapay zekâ yasalarını geçersiz kılmayı ve yapay zekâ düzenlemesini federal düzeyde merkezileştirmeyi amaçlıyor. Trump, yapay zekâ düzenlemeleri aykırı olan eyaletleri, sağlanan farklı fonları kesmekle tehdit ediyor.
Başkanlık Kararnamesi, yapay zekâ düzenleme yetkisini federal düzeyde merkezileştiriyor, Trump yönetiminin kısıtlayıcı, tutarsız veya ulusal rekabet gücüne zararlı olarak değerlendirdiği eyalet yapay zekâ yasalarını geçersiz kılmak veya önlemek için federal hükümete, tasarlanmış eylemlerde bulunması talimatını veriyor. Beyaz Saray, 50 farklı düzenleyici rejim yerine, yapay zeka geliştirme ve dağıtımı için tek bir ulusal standartta ısrar ediyor.
Eyaletler Geniş Bant Fonlarının Kesilmesiyle Tehdit Ediliyor
Kaliforniya, Colorado, New York ve diğerleri de dahil olmak üzere birçok eyalet, algoritmik şeffaflıktan önyargı denetimlerine ve tüketici korumalarına kadar her şeyi düzenleyen yasalar çıkardı veya önerdi. Yönetim, bu karmaşık yapının şirketler için kafa karışıklığı yarattığını ve özellikle Çin’e karşı yapay zekada küresel olarak baskın kalma çabalarını yavaşlatabileceğini söylüyor.
Kararname, federal politikayla çelişen eyalet yapay zeka düzenlemelerine, yasal olarak meydan okumak için ABD başsavcısı altında bir “Yapay Zeka Davaları Görev Gücü” oluşturuyor. Ticaret Bakanlığı, Federal İletişim Komisyonu (FCC) ve Federal Ticaret Komisyonu (FTC), bu yasaları değerlendirmek ve eylem önerilerinde bulunmakla görevlendiriliyor.
Ayrıca Beyaz Saray, federal fonlamayı uyumluluğa bağlıyor. “Aşırı ağır” veya federal politikayla çelişkili olduğu düşünülen yasalara sahip eyaletler, özellikle geniş bant dağıtım programlarından federal hibelerin kesilmesiyle karşı karşıya kalabilir; bu da Trump yönetiminin dediklerini yaptırtmak için önemli bir aracı durumunda.
Beyaz Saray bu kararın düzenleyici parçalanmayı önlemek için gerekli olduğunu iddia ediyor. Başkan Trump ve danışmanları, şeffaflık, raporlama, algoritmik adalet, işe alım araçları vb. konularda farklı gereksinimlere sahip 50 farklı eyalet yapay zeka yasasının, yeni girişimleri zorlayan ve inovasyonu yavaşlatan bir düzenleyici labirent yaratacağını savunuyor. Yapay zeka geliştiricilerinin birçok onay kaynağı yerine tek bir “onay kaynağına” sahip olmasını istiyorlar.
Yönetim bu kararnameyi, özellikle merkezi, devlet liderliğindeki yapay zeka yönetimi ve endüstri politikasını izleyen Çin gibi stratejik rakiplere karşı ABD’nin yapay zekadaki liderliğini sürdürme stratejisinin bir parçası olarak tanımlıyor.
Kararnamenin Ardında Bazı Şirketler mi Var?
Kararname sadece tüm eyalet denetimini engellemekle ilgili değil; özellikle şu yasaları hedef alıyor:
- Bazı eyaletlerin, yapay zeka sistemlerinin belirli yasal standartlar altında çıktılarını değiştirmesini gerektiren (örneğin, ayrımcılığı önlemek için) yasaları,
- Federal tanımlarla çelişebilecek raporlama, etiketleme veya şeffaflık gereksinimleri getiren eyalet yasaları,
- Şirketlerin eyaletler arasında külfetli veya tutarsız olabileceğini savunduğu istihdam, gizlilik veya önyargı kontrolleri oluşturan yasalar.
Örnekler arasında Colorado’nun algoritmik ayrımcılık standartları ve Kaliforniya’nın açıklama gereksinimleri yer alıyor. Şirketler ve Beyaz Saray’ın karmaşıklık yarattığını düşündüğü başka yasalar da var. Teknoloji endüstrisi kararnameye destek açıkladı.
Büyük yapay zeka geliştiricileri (OpenAI, Google, Meta dahil) kamuoyunda federal standartları destekleyerek, tutarsız eyalet kurallarının inovasyonu ve rekabeti engelleyebileceğini savundu. Zaten muhtemelen bu kararname onların lobisi ile çıktı.
Eyaletler ve Sivil Haklar Grupları Eleştiriyor
Ama eyaletlerden ve sivil haklar gruplarından eleştiriler var. Özellikle Kaliforniya gibi güçlü teknoloji merkezlerine sahip eyaletlerdeki valiler ve yetkililer, bu kararın eyalet haklarını baltaladığını ve yerel yönetimlerin, algoritmik önyargı, gizlilik ihlali ve güvenli olmayan yapay zeka kullanımları gibi potansiyel zararlardan korunma çabalarını zayıflattığını savunuyor.
Bazı sivil özgürlük savunucuları, eyaletlerin koruma önlemleriyle deneme yapmasını engellemenin, hızla gelişen teknolojiler üzerindeki yerel denetimleri ortadan kaldırabileceği konusunda uyarıyor.
Hukuk uzmanları ise, federalizm ve anayasal yetki konusunda davalar olacağını öngörüyor. Çünkü ABD’de yürütme emirleri, kanun veya yargı yorumuyla desteklenmedikçe eyalet yasalarını doğrudan geçersiz kılamaz. Mahkemeler, federal hükümetin Kongre’den yeni bir yasa çıkarmaz ise, eyalet düzenlemelerini önlemek için fonlama kartı oynayıp oynayamayacağını veya dava açıp açamayacağını belirlemek zorunda kalabilir yorumu yapılıyor.
Bundan Sonrasında Neler var?
ABD Başsavcısının, eyalet yasalarını belirlemek ve bunlara itiraz etmek için birkaç hafta içinde Yapay Zekâ Davaları Görev Gücü’nü kurması bekleniyor. ABD Ticaret Bakanlığı, eyalet yapay zekâ yasalarının değerlendirmelerini yayınlayacak ve hangilerinin itiraz edilmesi veya “ağır” olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirleyecek.
ABD Federal kurumları, takdir yetkisine bağlı fonlamayı federal politikaya uyumluluğa bağlamaya başlayabilir. ABD Eyaletlerinin ve savunuculuk gruplarının hukuki itirazlar yapması muhtemel görülüyor. Bu da federalizm ve idari yetki konusunda mahkeme savaşlarına yol açabilir.
Özetle, Başkan Trump’ın yürütme emri, çeşitli düzenleyici ortamlar yaratan eyalet yasalarına meydan okuyarak veya onları etkisiz hale getirerek yapay zeka düzenlemesini federal düzeyde merkezileştirmeyi amaçlıyor. Bunu, yasalara itirazlar, fonlama koşulları ve kurum direktifleri yoluyla yapıyor. Bunların hepsi yapay zeka için birleşik bir politika çerçevesi oluşturmayı ve geliştiriciler için uyumluluk karmaşıklığını azaltmayı hedefliyor. Ancak bu durum, eyaletlerin hakları ve tüketici korumaları üzerindeki etkisi nedeniyle tartışmalara yol açıyor.
Sonuç mu? Hep birlikte göreceğiz. Bir tarafta parasal dolayısıyla da siyasal açıdan son derece güçlü şirketler ve onların yönlendirdiği Trump hükümeti, diğer tarafta yapay zekanın daha kontrollü olmasını isteyen halk. Bu savaş aynı zamanda dünyanın geleceğini belirlemeye de aday.
Kaynak : 