6 Ağustos 2025’te Trump, yurt dışında üretilen tüm çip ve yarı iletken ürünlerine %100 vergi (tariff) uygulanacağını açıkladı. Ancak, ABD’de üretim yapan ya da yapmayı taahhüt eden firmalara muafiyet sağlanacak. Takip eden günlerde, Trump tarifelerin zamanla %300’e kadar çıkabileceğini belirtti. Vergi oranlarına kademeli geçiş öngörülüyor: başlangıçta düşük, ardından hızlı yükseliş.
Trump, muafiyet uygulamasının kriterlerini netleştirmedi; bir şirketin ABD’de inşaat yapması veya yapmayı taahhüt etmesi durumunda “herhangi bir ücret alınmayacağını” söylerken, muafiyetten yararlanmak için ne kadar yerli üretim yapılması gerektiği konusunda ayrıntı vermedi. Dolayısıyla sadece “ABD’de yapılacak/taahhüt edilecek üretim” ifadesi, uygulama alanını belirsiz bırakıyor. Bu belirsizlik, özellikle yabancı firmaların ABD’de üretim taahhüdü verip vermediklerinin net olmaması, uygulamanın öngörülebilirliğini azaltıyor.
ABD’yi çip üretiminde dışa bağımlılıktan kurtarmayı ve yerel endüstriyi güçlendirmeyi hedefleyen Trump, çip ve yarı iletken ithalatlarına yönelik “tam ölçekli” tarifeleri devreye sokarak ABD üretimini yeniden yerelleştirmeyi istiyor. Yeni tarife, TSMC, Samsung gibi Asya merkezli büyük çip üreticilerini ABD’ye yatırım yapmaya zorlayarak yerli üretimi güçlendirme stratejisi olarak değerlendiriliyor.
Ancak belirsiz uygulanabilirlik, muafiyet kriterlerinin esnekliği ve olası hukuki itirazlar, bu politikanın sürdürülebilirliğini ve şirketlerin yönlendirilmesini zorlaştırıyor. Bu adım, küresel tedarik zincirleri üzerinde çalkantılı etkilere yol açabilir. Tüm firmalara muafiyet tanınması, ticari belirsizlik yaratıyor ve şirketlerin yatırım kararlarını karmaşıklaştırıyor.
Trump’ın daha önce “Liberation Day” gibi geniş kapsamlı tarife kararlarına mahkemeler tarafından “yasama yetkisi ihlali” nedeniyle karşı çıkılmıştı. Benzer bir yasal zorluk çip tarifesinde de söz konusu olabilir.
Güney Kore Muaf mı?
Güney Kore Ticaret Elçisi Yeo Han-koo, Reuters’a yaptığı açıklamada , Samsung Electronics ve SK Hynix’in önerilen yüzde 100 gümrük vergilerine tabi olmayacağını söyledi.
Samsung, ABD’nin Teksas eyaletinde çip üretim kapasitesini genişletmek için 4,6 milyar dolarlık hükümet desteğiyle 40 milyar dolardan fazla kaynak ayırırken , SK Hynix, Indiana eyaletinde planlanan 3,8 milyar dolarlık yatırıma ek olarak yapay zeka silikon tesisi için 950 milyon dolarlık sübvansiyon ve kredi aldı.
Apple ve Nvidia’nın sözleşmeli çip üreticisi ve önemli tedarikçisi olan Taiwan Semiconductor Manufacturing Company de ABD’ye büyük yatırımlar yaptığı için muaf tutulacak.
Renesas Electronics ve Sony’nin çip birimi de dahil olmak üzere daha küçük Japon çip üreticilerinin vergilerdeki herhangi bir artışa tabi tutulması muhtemel.
QF Research, X’te yayınladığı bir mesajda, muhtemel sonucun yarı iletkenlere belirli tarifeler uygulanması ve muhtemelen ödemesiz dönemler uygulanması olacağını, ancak “kritik bileşenler ve ülkeler için yüzde 100’e yakın bir oran olmayacağını” öne sürdü.
ABD, nisan ayında akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve bir dizi başka ürünü yeni karşılıklı tarifelerden muaf tuttu.
Tarifelerin Sonucu Ne Olur?
%100’lük (hatta %300’e kadar çıkabileceği söylenen) çip tarifesi, “ABD’de üret yoksa maliyetin katlanır” mesajı veriyor. “CHIPS ACT” de düşünülürse, tarifeler ABD içi döküm, bellek ve ileri paketleme yatırımlarını hızlandırabilir, küresel tedarik zincirini ABD merkezli/ABD’ye yakın (Arizona, New York, Teksas + ileri paketleme) bir omurga etrafında yeniden kurmaya iter ve üretimini başkasına yaptıran teknoloji firmalarını Intel/GlobalFoundries gibi ABD seçenekleriyle ikincil kaynak oluşturmaya zorlar. Ancak kapasite devreye girişleri yavaş ve pahalı; kısa vadede belirsizlik ve fiyat baskısı sürebilir. Firma bazında bakalım;
- TSMC & Apple ekosistemi Arizona’da derinleşiyor. TSMC Arizona’da üçüncü fabrika inşasına başladı; Apple ise Phoenix yakınındaki TSMC çıkışlı Apple Silicon’u Arizona’daki Amkor ileri paketleme tesisinde paketletecek. Paketleme adımının da ABD’ye taşınması, tedarik zincirini “tamamlamaya” yarıyor.
- Intel: en büyük potansiyel faydalanıcı ama takvim baskısı var. Ohio’daki iki fab 2030’a ötelenmiş durumda; tarifeler, Intel Foundry için müşteri kazanımını kolaylaştırsa da fiziksel kapasite hızla gelmiyor.
- Samsung Taylor (TX): Tesis, destek almasına rağmen müşteri tarafı netleşmediği için tamamlanma 2026’ya sarktı; tarifeler, burada “ABD içi üretim = muafiyet” mantığıyla talebi toparlayabilir.
- GlobalFoundries & Micron: GF New York/Vermont genişlemesi için CHIPS desteği aldı ve Apple’la ilişkisini derinleştiriyor; Micron Idaho ve New York’ta yeni hatlar için CHIPS fonu onayı aldı. Bunlar, ileri düğümler dışındaki (RF, bağlantı, güç yönetimi, bellek) kritik segmentlerde ABD kapasitesini artırır.
Zamansal olarak değerlendirmeler ise şu şekilde;
0–12 ay: İdari metinler, uygulama ayrıntıları ve firmalardan ABD yatırımlarına ilişkin bağlayıcı taahhütler; tedarik zinciri sözleşmeleri gözden geçirilir. Fiyatlar üzerinde sınırlı ama artan baskı; belirsizlik yüksek.
1–3 yıl: Arizona/Teksas/New York/Idaho hatları kademeli devreye girer; ileri paketleme kapasitesi hızlanır; ancak Intel/TSMC/Samsung takvimlerine bağlı olarak ileri düğümlerde arz sıkıntılı kalabilir.
Uzmanlara göre bu yeniden yapılanmanın meyvesi birkaç yılda alınır; kısa vadede belirsizlik ve maliyet baskısı kaçınılmaz. En akılcı strateji: ABD içi ikincil kaynak + ABD’de ileri paketleme zinciri kurup, Asya kapasitelerini tamamen terk etmeden coğrafi esneklik sağlamak olarak düşünülüyor.
Küresel tedarik zincirine etkisi
“ABD-merkezli + yakın kıyı” yeniden mimarisi. ASIC’ler ve yüksek hacimli bileşenler için wafer üretimi Arizona/Ohio/Texas eksenine; son adım olan ileri paketleme/test ise Arizona gibi merkezlere kayıyor. Bu, Asya’daki tek merkezlilik riskini azaltırken, kopyalanmış kapasite nedeniyle verimsizlik ve maliyet artışı doğurabilir. (Apple-Amkor örneği ABD paketleme kapasitesini somutlaştırıyor.)
Dış üretime yüksek tarife getirilse de, bazı ülkeler ve firmalar için istisna/indirim pazarlıkları gündemde; Güney Kore için “uygun oranlar” sinyali verildi. Bu, tedarik zincirinin tamamen kopmasını değil, ABD’de ayak izi olan aktörlerin korunmasını işaret ediyor.
Üretici fiyatlarındaki (PPI) tarife hassas kalemlerde artış sinyali görülse de, tüketici fiyatlarına geçiş şu an sınırlı; ancak çip/elektronik kalemlerde baskı sürebilir.
Nvidia, AMD, Qualcomm, Apple gibi firmalar, TSMC/Samsung dışına ABD içi ikincil kaynak (Intel Foundry, GF) açmak için uzun vadeli ön-siparişler, ön finansman, kapasite rezervasyonu gibi araçlara yönelecek.
Kaynak : 