ABD Başkanı Donald Trump’ın bugün (3 Nisan 2025’te) duyurduğu yeni gümrük vergileri, küresel piyasaları şok eden dramatik bir ekonomik hamle oldu. Trump, tüm ithalatlara %10’luk evrensel bir tarife getirdi ve ayrıca ABD’nin büyük ticaret açığı verdiği belirli ülkeleri hedefleyen ek tarifeler getirdi. Şöyle bakalım;
- Çin: Zaten %20 tarife vardı, Trump %34 daha ekleyerek toplamda %54’e çıkardı
- Avrupa Birliği: Ekstra %20 tarife ekledi
- Japonya: %24 tarifeyle vuruldu
- Türkiye : % 10 evrensel tarife uygulanıyor.
- Kanada ve Meksika (başlangıçta çelik/alüminyum tarifeleriyle karşı karşıya kaldı, daha sonra USMCA anlaşmasıyla kaldırıldı).
Aslında bu yeni tarifeler, ABD’nin en büyük ticaret ortaklarını yani Amerikan pazarına mal ihraç eden ülkeleri hedef aldı.
Trump bu tarifeleri neden uyguladı?
Trump’ın gerekçeleri şöyle sıralanıyor ;
- Ticaret Açığını Gidermek: Çin, AB ve Japonya gibi ülkelerin büyük ticaret fazlaları vererek ABD’den faydalandığını savundu. Gümrük tarifelerinin şirketleri üretimi ABD’ye geri taşımaya ve yabancı tedarik zincirlerine olan bağımlılığı azaltmaya teşvik edeceğini iddia etti. ABD, 2017 yılında Çin ile 375 milyar dolardan fazla ticaret açığına sahipti.
- “Önce Amerika” Politikasının Uygulaması : Bu hamle, Trump’ın 2016-2020 gündeminin yeniden canlandırılmasıdır ve ABD endüstrisini haksız yabancı rekabetten koruyarak yerli işçilere ve üreticilere hitap etmeyi amaçlıyor. Çin’in temel endüstrilerdeki ekonomik hakimiyetini zayıflatmak.
- Seçim Stratejisi: Analistler bunun aynı zamanda 2025 seçimleri öncesinde kendisini dış ticaret konusunda sert olarak sunarak tabanını harekete geçirmek için hesaplanmış bir siyasi hamle olduğuna inanıyor.
- Ulusal güvenlik iddiası: Trump, ucuz ithalatın ABD çelik/metal endüstrilerini tehdit ettiğini ileri sürdü.
- Adil olmayan ticaret uygulamaları: Çin’in teknoloji transferleri, fikri mülkiyet hırsızlığı ve devlet şirketlerine sübvansiyonlar iddiaları.
- Misilleme: AB, ABD otomobilleri ve tarım ürünlerine yüksek tarifeler uyguladı.
Kimler Etkilenecek?
Başkan Donald Trump tarafından duyurulan son tarifeler, çok sayıda şirket ve endüstriyi etkileyerek çeşitli sektörlerde önemli yankılar yarattı.
Etkilenen Şirketler ve Endüstriler:
Teknoloji Sektörü:
- Apple Inc.: Şirketin Çin üretimine bağımlılığı ve Çin ithalatlarına uygulanan artan tarifeler nedeniyle hisse senetleri %9,3 düştü.
- Nvidia: Tedarik zinciri kesintileri ve artan maliyetler konusundaki endişeleri yansıtan hisse senedi değerinde önemli bir düşüş yaşandı.
- Dell Technologies: Şirketin tarifeli bölgelerden gelen donanım bileşenlerine olan bağımlılığı nedeniyle hisse senetleri %18 kadar düştü.
Otomotiv Endüstrisi:
- Volkswagen: ABD fiyatlarına “ithalat ücreti” ekleme planlarını duyurdu ve otomobil ithalatına uygulanan %25’lik tarifeye yanıt olarak Meksika’dan teslimatları geçici olarak durdurdu.
- General Motors ve Ford: Artan üretim maliyetleri ve olası satış düşüşleri konusundaki endişeler nedeniyle anında hisse senedi düşüşleriyle karşı karşıya kaldı.
Perakende Sektörü:
- Nike Inc.: Tarifeli ülkelerde üretilen ürünler için artan maliyetler konusundaki endişeleri yansıtan hisse senetleri piyasa öncesi işlemlerde %13,4 düştü.
- Amazon: Muhtemelen ithal mallar için artan maliyetler ve tüketici harcamaları üzerindeki olası etkiler konusundaki endişeler nedeniyle hisse senedi değerinde %9 düşüş yaşandı.
Finansal Kuruluşlar:
- Bank of America: Ekonomik istikrar ve kredi riskleri konusundaki olası endişeleri gösteren önemli hisse senedi hareketleri yaşayan şirketler arasında yer aldı.
Tarifelerin çeşitli sektörlerde tüketici fiyatlarını artırması ve enflasyonun potansiyel olarak %3,5 ila %4’e yaklaşması bekleniyor. Ekonomistler, tarifelerin ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği konusunda uyarıyor; projeksiyonlar, önümüzdeki çeyreklerde asgari GSYİH büyümesi veya hatta daralma olduğunu gösteriyor. Piyasadaki gerileme, özellikle yatırım portföylerine güvenen yaşlı bireylerinemeklilik birikimleri açısından risk oluşturuyor.
Özetle, yeni utarifeler, çok çeşitli şirketleri ve endüstrileri etkileyen ve daha geniş ekonomik istikrar konusunda endişelere yol açan önemli bir piyasa oynaklığına yol açtı.
Amerikan Borsaları 20 dakikada 2 Trilyon $ Çöktü
ABD Başkanı Donald Trump’ın yabancı ithalatlara yönelik kapsamlı tarifeler duyurması nedeniyle kısa bir süre içinde piyasa değerinde yaklaşık 2 trilyon dolarlık dramatik bir kayıp yaşadı. Duyuru, finans piyasalarında anında ve sert tepkilere yol açtı:
S&P 500 Endeksi: Endeks yaklaşık %4 düştü ve yaklaşık 2 trilyon dolarlık değer kaybetti. Küresel tedarik zincirlerine büyük ölçüde bağımlı olan şirketler önemli düşüşlerle karşı karşıya kaldı. Bir kaç örnek verelim;
- Apple : Hisseler %9,3 düştü ve piyasa değerinde 300 milyar doları aşan bir kayba yol açtı.
- Nike : Hisse değerinde %13,4 düşüş yaşadı.
- Dell Technologies: Hisseler %18 düştü.
Keskin düşüş birkaç faktörden kaynaklandı:
- Enflasyon Endişeleri: Tarifeler nedeniyle artan ithalat maliyetlerinin tüketici fiyatlarını artırması ve enflasyonist baskılara yol açması bekleniyor.
- Tüketici Harcamaları: Daha yüksek fiyatlar tüketicinin satın alma gücünü azaltabilir ve potansiyel olarak ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.
- Küresel Ticaret Gerilimleri: Saldırgan tarife stratejisi, küresel bir ticaret savaşı riskini artırarak ekonomik belirsizliğe katkıda bulunuyor.
Bu olay, geçmişteki piyasa kesintilerini anımsatıyor: 2020 Borsa Çöküşü: COVID-19 salgını sırasında, S&P 500 küresel ekonomik kapanmalar nedeniyle önemli düşüşler yaşadı.
2010 Ani Çöküşü: Öncelikli olarak otomatik ticaret faaliyetleri nedeniyle dakikalar içinde hızlı, derin ve oynak bir piyasa düşüşü meydana geldi.
Özetle, 3 Nisan 2025’te S&P 500’ün piyasa değerindeki 2 trilyon dolarlık hızlı kayıp, ağırlıklı olarak Başkan Trump’ın önemli tarifeler duyurmasıyla tetiklendi ve bu da yatırımcıların potansiyel enflasyon, azalan tüketici harcamaları ve artan küresel ticaret gerilimleri konusunda yaygın endişe duymasına yol açtı.
Kaynak : 