Türk Telekom’un özelleştirilmesinden sonraki personel hareketlerini en yakından takip eden yayın olan turk-internet.com yöneticisi olarak, bu konudaki gelişmeleri ve tarafların görüşlerini okuyucularımızın dikkatlerine sunulmasına özen gösteriyorum.
Bu büyüklükteki bir şirketin (hem eleman sayısı, hem müşteri sayısı, hem de ciro olarak) özelleştirilmesi Türkiye açısından önemli bir ders. Çoğu kişi, — ki buna Türk Telekom yöneticileri, elemanları, danışmanlık firmaları, devlet yöneticileri, hükümet, alternatif telekom firmaları ve biz gazeteciler dahil– olayın bütününü önceden tahmin edemedik. Yaşandıkça, –demek ki böyle oluyormuş– dedik.
“Böyle oluyormuş” şeklinde yorum yaptığımız konuların en ağırlıklısı –etkilediği insan sayısı nedeniyle– personel hareketleri oldu. 54.000 personelle özelleştirmeye giren Türk Telekom, bugün grup olarak 35.000 kişiyiz dediği rakam ile hala da olması gerekenin üstünde personel sayısına sahip.
Bu benim yıllardır içinde yer aldığım (1997’den bu yana) telekom sektöründeki tecrübelerim ışığında oluşturulmuş kendi şahsi görüşümdür. Bunu bir önceki yazımda da belirtmiştim[1]. Bu görüşe geçtiğimiz haftalarda hem eski-yeni personelden hem de sendikadan telefonla ya da mail ile cevap da geldi. Bunları yayınlamadık çünkü ya sadece sözlü iletmek istediklerini açıkladılar, ya da yayınlanmasında anlam bulunmayacak bir içerik olduğu için yayınlamadık.
Ama mealen anlatayım, Türk Telekom’un yarattığı istihdamın, özellikle kriz dönemindeki Türkiye için kurtarıcı olduğu yorumları var. Bu kişilerin işsiz kalmasının yaratacağı toplumsal sorundan bahsediliyor. Devletin de payı hatırlatılarak, şirketin eleman sayısının daha yüksek olması gerektiği anlatılıyor.
Buraya ben de terazinin diğer kefesinde ne olduğunu hatırlatarak cevap vereyim; Türk Telekom ya da Turkcell ya da başka herhangi bir firma (Arçelik mesela), ne kadar çok personelle çalışırsa, maliyeti o kadar artar. Bu maliyeti kim öder? Müşteriler.
Eğer şirket, rekabet içeren bir pazardaki bir özel sektör firmasıysa ve personel sayısının da fazla olduğu gibi nedenlerle yüksek fiyatlar deklare ediyorsa, müşteri olarak almazsınız, size uygun fiyat veren firmadan alışveriş edersiniz.
Ama firma bir tekelse, o yüksek fiyatlı ürünü/servisi, kalitesi kötü bile olsa almak zorundasınız.
Zaten eski yıllarda (70’ler, 80’ler ya da 90’larda) olan da buydu. Partilerin oy sepeti olarak kullandığı KİT’lerden biri olan Türk Telekom’un diğer ülkelere nazaran 2 ya da 3 kat yüksek telefon ücretlerine bütün Türkiye olarak katlanmak zorundaydık.
2-3 kat pahalı konuşmalar ise, bireylerin ceplerine verdiği zarardan daha fazlasını Türk ihracatçısına, işadamına veriyordu. Onlar da pazardaki fiyatlarla rekabet etmek zorunda olduklarından örneğin Yunan’lı ihracatçıdan daha yüksek iletişim masraflarına ve daha az karlılığa katlanmak zorundaydı. Bu da tersine bakarsak, yatırımları yani Türkiye çapındaki istihdamı azaltan bir faktör. Yani Türk Telekom’un devlet tekeli olduğu yıllarda 10.000-20.000 gibi fazla personeli istihdam etmesinin, tersine Türkiye çapındaki istihdama verdiği zararı nasıl hesaplarız bilemiyorum (tabi ki Türk Telekom’un ülkeye sağladığı katma değer var ama bu değer daha verimli bir çalışma ile daha arttırılabilirdi). Bu Türkiye’nin kendi ayağına çelme takması gibi bir durum.
Bu yazımda size bir de ilginç gelişmeyi aktarmak istiyorum: O da son dönem Tip-2 personelin pasif direniş yaptığı şeklindeki şikayetler.
Türk Telekom’un devredilmesi sırasında Tip-2 olarak adlandırılan bir personel sınıfı oluştu. Bu sınıf, kendisi özelleştirilmiş Türk Telekom’dan ya da Türk Telekom yeni yönetimi kendisinden memnunsa bile, devlet memuru kalma kararını 5 yıl süreyle elinde tutan sınıftı.
Tip-2 personelin varlığı 2005’deki devirden beri çeşitli tartışmalara neden oluyor. Çünkü bu personel, devletin verdiği zamlardan yararlanabiliyor ve devlete dönme olasılığına karşı, devlete dönmeyeceğim kararı veren ve şirketin kendi personeli olmayı kabul eden personelin üstünde yönetici olabiliyor. İşte bunlar Tip-1 tarafından şikayet edilen hususlardı.
Tip 2 personel devlete hemen dönmüyor çünkü Türk Telekom elemanı olarak diğer devlet memurlarına nazaran çok yukarda olan maaşlarını mümkün olduğu kadar yükseltip, ondan sonra başka bir devlet kurumuna geçiş yapmayı düşünüyorlar. Mutlaka devlete geçiş yapma isteklerinin nedeni olarak; “iş güvencesi” gösteriliyor. Yani işini yapmasan bile işten atılmayacağın bir yerde çalışma isteği.
Ancak Tip-2 personele sorduğunuzda bunu böyle anlatmıyor. Türk Telekom’da atamaların şöyle ya da böyle yapıldığı, Tip-1 personele kendilerinden daha farklı bir şey verilmediği için şirkete güvenemedikleri vsvs gibi pek çok şey anlatılıyor.
Ama bu günlerde bu personelin son kalan kısmının da devlete geri döndürülmesi gündemde. Tip 2 ise direniyor. Bunun ilk nedeni; ocak ayının yaklaşması ve dolayısıyla yeni bir zammı daha almak istemeleri. Çünkü ocaktan önce başka bir devlet kurumuna gitmeleri durumunda yüksek olan maaşları, bulundukları kurumdaki eşdeğer personel kendisine yetişene kadar değişmeyecek. Bu da 5-6 yılı bulabilecek.
Bu arada son günlerde Türk Telekom servisleri konusunda şikayetler de ulaşıyor. Bu şikayetleri aldığımız zaman mutlaka ISS’lere de sorar ve feedback alırız ki, ne olup bittiğini daha net ve karşılaştırmalı görelim. Zaten bu nedenle turk-internet.com’un yazdıkları güvenilirdir. Bu sefer görüştüğümüz ISS yetkilileri çok ilginç bir yorum yaptılar;
Gidecekleri söylenen Tip-2 personel işleri geciktiriyor. Müşterilerimize yönelik başvuru yaptığımızda bize “ben gidiyorum kardeşim burdaki işler artık beni ilgilendirmiyor” diyen personelle karşılaşabiliyoruz.
Ancak hemen not edelim. Bu durum her yerde aynı değil, her Tip-2 için geçerli de değil, sadece bana ulaşan bazı noktalarda bunlardan bahsediliyor.
Bir başka not olarak da grev süresince Tip-2 personelin şirkete çok destek verdiğini ve bu sürecin iyi bir şekilde geçirilmesinden paylarının yüksek olduğunu da hatırlatmak isterim.
Bahsettiğim şikayete gelince, bu bir pasif direniş midir, bilmiyoruz. Ancak başka bir yorumu yine ISS’lerden duyuyoruz :
Şu bölgede internet yarım saat varsa, yarım saat yok. Aynı yerde 3 gündür telefon da çalışmıyor. Bu normal bir durum değil. Bunu çalışmayan personel mi yaratıyor, yoksa acaba 3G mi bu durumu yaratıyor.
deniliyor. Gerçi 3G’de henüz 100.000’e ulaşmayan kullanıcı sayısı ile bu tür kesintilerin olması pek mümkün de gözükmüyor.
Özetle son durum bu. Pazartesi günü, bölge müdürlüklerinin yeniden kurulması konusunda ulaşan bir cevap mailini yayınlayacağım. Bu mail eski 1.Bölge Müdürlerinden Oğuz Özelmas tarafından şahsıma yazılmış. Kendisi Türk Telekom’un geçmişte neler yaptığını anlatan bir yönetici. Geçmişteki bölge müdürlüklerinin nasıl çalıştığı anlatan bu maili pazartesi günü burayı tıklayarak okuyabileceksiniz.
Kaynak : 