Evvelki gün yayınladığımız “Saudi Oger İflasa Gidiyor” [1] ve arkasından gelen “Saudi Oger’i Suudi Arabistan Satın Alıyor”[2] haberleri siz okuyucularımızdan hayli ilgi çekti. Tabi arka planda herkes “şimdi ne olacak?” sorusunu soruyor.
Serbestleşme ilan edileli 11 yıl olduğu halde halen tekel durumunu koruyan Türk Telekom’un geldiği nokta bilançolardan ya da Türkiye’nin altyapısının halinden görülüyor [3][4]. Türk Telekom’un durumu sadece çoğunluk ya da azınlık ortaklarını değil, –Türkiye’nin altyapısını 2026’ya kadar yönetme imtiyazı verildiği için– hepimizi çok ilgilendiriyor.
Bu nedenle dolaylı da olsa büyük ortak durumundaki Saudi Oger’le ilgili gelişmeleri izliyoruz. Kamuoyuna ilk kez “Binlerce Hint’li işçi Suudi Arabistan’da açlığa mahkum oldu” [5] şeklinde yansıyan bu haber için Türk Telekom KAP’a evvelki gün ve dün açıklama yaptı ve “Dolaylı hissedarlarımızdan biri ile ilgili medyada yer alan iddiaların şirketimizin günlük faaliyetleri, taahhütleri veya yükümlülüklerine bir etkisi bulunmamaktadır.”” dedi [6].
Ancak telekom sektörü durumu pek de “etkisiz” görmüyor ve tartışıyor. Tartışmalar 2 düzeyde sürüyor.
- Saudi Oger İflası ya da Satın Alınması ile Türk Telekom’a ne olur?
- Bu durum, içinden çıkılmaz hale gelmiş olan ALTYAPI’yı kurtarmak için bir fırsat mıdır?
Şimdi bu tartışmaların şu andaki durumuna bir bakalım:
Saudi Oger Gelişmeleri Türk Telekom’a Nasıl Etki Yapar?
Türk Telekom’un en son Yönetim Kurulu ve yan taraftaki resimde göreceğiniz hisse dağılımına bakılırsa, iflas etmesi söz konusu olan şirket olan “Saudi Oger Limited” şirketi, Oger Telecom’un %50 hissesine sahip durumunda. Oger Telecom ise Türkiye’de Türk Telekom’un % 55 hissesini satın alan Ojer Telekomünikasyon şirketinin hisselerinin % 99’una sahip. Telekom sektörü uzmanların dan birisi ile görüştük. Bize şunu söyledi;
- Haberlerden anlaşıldığı kadarı ile şimdilik iki ihtimal bulunuyor;
- Saudi Telecom Limited hisselerinin tamamının Suudi hükümeti (ve dolayısıyla Saudi Telecom) tarafından satın alınması ve bu şirketin borçlarının ödenerek iflas etmesinin önlenmesi.
Bu durumda Saudi Telecom’un Türk Telekom’daki dolaylı hissesi yaklaşık %47’ye yükselir. İmtiyaz sözleşmelerinde yer alan hükümleri tam olarak bilemiyoruz ama büyük ihtimalle bu dolaylı hisse değişimi BTK onayına tabi olur. Bu durumda BTK’nın zorluk çıkarması beklenmez. Çünkü Saudi Telecom’un, Oger Telecom firmasının % 35’ini satın almasına da sorun çıkarmamışlardı [7].
- Oger ve Saudi Telecom’un anlaşamaması ve Saudi Oger Limited şirketinin iflas etmesi:
Bu durumda güven kaybı nedeniyle büyük sorun ortaya çıkar, Türk Telekom ve Oger Telecom büyük ihtimalle yeni kredi bulamayabilir, kullanmakta olduğu krediler geri çağırılabilir. Giderek imtiyaz sözleşmesindeki hükümler işletilebilir ve Türk Telekom’un T.C. devletine devredilmesi söz konusu olabilir.
Telekom sektörünün tahminleri bu şekilde.
Altyapı Kilitlenmesine Bir Çözüm Olabilir mi?
Ama konuya farklı bir yaklaşım da söz konusu olabilir. Bunu da bir başka telekom uzmanı özetliyor;
“Sonucun ne olacağını, bu noktaya nasıl getirildiğini aşağı yukarı hepimiz biliyoruz. Sonuçta bu gidişat sonrasında oluşacak bedel önce işletmecilere ve sonra dolaylı olarak halka ödettirilecektir. Bu süreçte devlette hiç kimsenin olay patlayana ve sebep olanlar ortadan kaybolana kadar insiyatif alacağı gözükmüyor. Oysa bu süreçte en az darbe meselesi kadar devletin insiyatif alması gerektiğine, hızla önlem almasının, gerekirse kısmi el koyarak bir fonksiyonel ayrıma gitmesinin, fonksiyonel ayrım ile oluşacak altyapı biriminden gelen varlık ile yine kısmi olarak Türk Telekom’u düze çıkarması gerektiğine inanıyoruz.
Bu tür bir senaryonun “Ortak Altyapı Şirketi” hedefine uygun bir tarafı da bulunuyor. Hatta bu konu Türk Telekom ve Oger Telecom açısından da bir çıkış noktası olabilir.
Ancak bu durum şirketinin çıkarlarını düşünme refleksi gösteren TT profesyonelleri tarafından çözüm olarak görülse bile dile getirilemeyeceği ama Oger Telecom açısından bir kurtuluş olabileceği gözüküyor. Ancak bu konuda kararları onlar değil hissedarlar yani hükümet vermek zorundadır.
Umarız hükümet, darbe girişimi ile bu derece meşgul iken bu önemli konuyu gözden kaçırmaz.”
Bu uzmanın bahsettiği konu aslında, Ecevit-Yılmaz-Bahçeli hükümeti döneminde ve Türk Telekom’un özelleştirilmesi öncesinde, zamanın danışmanlık kuruluşlarından olan Arthur Andersen’in yaptığı projede de yer alıyordu [8]. O zaman yapılan projede, Türk Telekom’un özelleştirilmesi öncesinde altyapının ayrılması sözkonusuydu.
Daha sonraki yıllarda dünyada ve Avrupa’da da altyapının ayrılması (fonksiyonel ayrım) hep gündemde oldu. Bu uzman da buna işaret ediyor ve diyor ki; Bu altyapı –gerekli işlemler çözümlenir ve para ödenir– Türk Telekom’dan ayrılırsa, hem Türk Telekom rahatlar, hem Oger Telecom rahatlar, hem de Türkiye rahatlar ve altyapı hızla geliştirilebilir.
Bildiğiniz gibi, Turkcell, Vodafone, Türksat ve Telkoder üyelerinin hepbirlikte oluşturdukları bir Ortak Altyapı Şirketi projesi var[9]. Bunun içinde bu olayı da düşünmenin tam zamanıdır.
[1] Türk Telekom’un % 55 Hissesine Sahip Saudi Oger İflasa Gidiyor
[2] Türk Telekom Arapların mı Oluyor? Suudi Arabistan Hükümeti Saudi Oger’i Almayı Düşünüyor
[3] Türk Telekom 2.Çeyrekte 3,9 Milyar TL Gelir, 248 Milyon TL Kar Elde Etti
[4] Türkiye İnternet Hızında Kenya’nın Arkasından 7,2 Mbps ile Dünya 64cüsü
[6] Türk Telekom Saudi Oger ile İlgili ‘İflas’ Haberleri için Açıklama Yayınladı
[7] Saudi Telecom, Oger Telecom Anlaşmasını İmzaladı
[8] Türk Telekom, Holding Senaryosu ile Zoru Seçti
[9] Ortak Altyapı Şirketi Ne Anlama Geliyor?
Kaynak : 