ABD’de İnsansız Hava Araçları (İHA – drone) için yapılan düzenlemenin [1] üzerinden 1 ay bile geçmeden, Türkiye’de de benzer bir uygulama yürürlülüğe girdi. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), uzun süredir beklenen İnsansız Hava Araçlarıyla ilgili yasal düzenlemeyi hayata geçirdi.
Yayımlanan talimat ile, İnsansız Hava Aracı (İHA) Sistemlerinin Ayrılmış Hava Sahalarındaki Operasyonlarının Usul Ve Esasları ile, ilgili sistemlerine, bunları işletecek olan işletmelere, bu işletmelerde görev alacak personele, İHA pilotlarına, İHA uçuş ekibine ve verilecek hava trafik hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar belirlendi [2].
İHA’ların yararları olduğu kadar tehlikeleri de mevcut. Bu nedenle düzenleme yapılması olumlu olarak değerlendiriliyor [3].
Azami kalkış kütlesi 4 kg’dan ve azami hızı ise saatte 50 km’den fazla olan, aynı zamanda azami irtifası da yer yüzeyinden 100 metreyi geçen İHA’lar bu talimata tabi olacaklardır. Model uçaklar ve kapalı mekânlarda kullanılmak üzere üretilmiş uçabilen oyuncak veya araçlar bu talimatın kapsamı dışında tutuldu.
Türkiye’de çoğunluğu 25 kilogramın altında 4 bine yakın İHA olduğu tahmin ediliyor.
Pilotsuz İHA uçuşu yapılamayacak
İHA uçuşları, SHGM’den alınan izin kapsamında ve sürekli bir pilot kontrolünde yapılacak. Pilot müdahalesi gerektirmeyen, sadece otonom operasyon kabiliyetine sahip İHA sistemleri sivil maksatla kullanılamayacak.
İHA pilotlarının ise; ilgili PPL teorik eğitiminin yanısıra İHA sistemlerinin kullanımına yönelik ilave eğitimi almış olması, işletici firmanın pilot uçuş eğitim programını başarı ile tamamlaması ve SHGM tarafından yapılacak yeterlilik kontrolünde başarı olması gerekiyor. İHA Pilot Lisansları 3 yıl süre ile verilecek ve bu süre sonunda yeniden yeterlilik kontrolüne tabi tutulacak pilotun başarılı olması halinde lisansı yenilenecek.
İHA uçuş ekibinde yer alan personelin kesintisiz uçuş görev süresi 4 saati geçmeyecek ve bir günde en fazla 6 saat, bir ayda ise en fazla 120 saat görev yapabilecek.
Uçuş için 30 gün öncesinden başvuru yapılacak…
İHA işletmecisi, uçuş düzenlemek için müsaade almak üzere uçuştan en az 30 gün önce SHGM’ye başvuruda bulunacak. İHA işletmecisi, uçuşun düzenleneceği sahanın koordinatlarını, uçuşun saatlerini, kalkış, tırmanış, alçalma, uçuş seviyesi ve iniş ve acil durum usulleri başvuru esnasında sunulacak. Ayrıca, İHA sisteminde kullanılacak frekanslar için Elektronik Haberleşme Kanunu çerçevesinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan kullanım izninin de alınması gerekiyor. Diğer taraftan, İHA operasyonları gerçekleştirilmeden en az 24 saat önce de ilgili Mülki İdare Amirliğine bilgi verilecek.
5 yıldan eski İHA’lar tescile giremeyecek..
İHA işleticilerinin, diğer sivil havacılık işletmelerinde olduğu gibi SHGM’den işletme ruhsatı alma gerekliliği bulunmuyor ancak otorite tarafından verilmiş tip sertifikası veya uygunluk belgesi veya eşdeğer belge ile teknik özelikleri açıklayan İHA ürün kataloğu ve Bakım Sorumluğuna dair belgeleri sunması gerekiyor. İHA işleticileri, 5 yıldan daha eski İHA’lar için ithalat uygunluk başvurusunda bulunamayacak.
İHA’lar tescil hususunda insanlı hava araçları ile aynı mevzuata tabi olacak ve işletmeler tescil başvurusu ile birlikte talimatta belirlenen kriterlere uygun olarak hazırlanan Uçuş Operasyon El Kitabı’nı SHGM’ye sunacak. İHA işleticisi hava aracının ve operasyonların yetkisiz erişim ve müdahalelere karşın korunmasına ilişkin bir taahhütname de vermek durumunda.
Habersiz denetim yapılabilecek…
SHGM tarafından İHA işleticisine haberli veya habersiz uçuş emniyet denetlemesi yapılabilecek ve uçuş emniyeti konusunda tehdit oluşması veya risk görülmesi durumunda söz konusu risk ortadan kaldırılana kadar İHA operasyonları durdurulabilecek.
[1] ABD’de İHA’lar (DHA) Artık Kayıt Altına Alınıyor
[3] THY Uçağı İnişe 600 m Kala İHA ile Karşılaştığını Raporladı
Kaynak : 