Haberleşme özgürlüğü, anayasamızda yer alan en önemli haklardan birisi durumunda. Devletin görevi de, halka kaliteli, ucuz ve erişilebilir haberleşme servisleri sunulmasını sağlamak. Ama Türkiye’de maalesef son 18 yılda bunu bulamıyoruz. İnternet, sabit ve mobil hizmetler hem pahalı, hem de zaman zaman erişilemez durumda. Kalitesi de bu erişilemez (yani kötü altyapı) nedeniyle hiç iyi durumda değil. Olması gereken hızların çok altında.
Geçen hafta Özel İletişim Vergisinde (ÖİV) yapılan % 2,5 zam ile, telefon konuşmamıza uygulanan verginin (ödemeye göre değişen) % 80-85 aralığında vergi oluşturduğunu yazmıştık[1].
Bu ülkemizin bir sorunu. Çünkü bu kadar yüksek vergi, ülkemizi diğer ülke vatandaş ve kurumlarından geri bırakıyor. Mesela bir Yunanlı ihracatçı, bir Türk ihracatçıya nazaran 2 kat ucuz haberleşme yapıyor. Bunun ülke ekonomisine ne yaptığını siz düşünün. Ya da bir Yunanlı öğrenci –ki Pandemi koşullarındayız– bir Türk öğrencinin yarısı kadar paraya uzaktan eğitim alabiliyor.
Bunu daha iyi anlatalım; Aşağıdaki tabloda sektörün gelirine oranla vergi oranlarını (2013-2015 aralığında) görüyorsunuz. GSMA tablolarından alınan bu rakamda gördüğünüz gibi birincilik Türkiye’de.
Yaklaşan vergi oranına sahip olduğu ülkeler bakalım; Jamaica, Nepal, Çad, Brezilya, Nijerya, Tanzania gibi ülkeler.
GSMA’in 2019’da yayınladığı ve 2017 verilerini kullandığı “mobil telekomünikasyon sektöründeki vergi ve mali yükümlülüklere ilişkin analizine” bakıldığında, sektöre özgü vergi ve mali yükümlülüklerin gelirlere oranına bakıldığında, Türkiye’nin %29 oranıyla Gine’den sonra 2’nci sırada yer aldığı görülmektedir. Bu analize % 15’lik Hazine Payının (2007’de faturalardan saklandığı için) dahil olmadığını yani aslında Türkiye’nin birinci olduğunu kaydedelim.
Mobil kullanımda sektöre özgü tüketici vergilerinde ise Türkiye %25 oranıyla yine 2’nci sırada yerini almıştır. (Ocak 2018’de Özel İletişim Vergisi mobil ve sabitte aynılaştırılmış ve %7,5 olarak belirlenmiş olup Ocak 2021 itibarıyla ise %10 olarak belirlenmiştir) Burada % 15’lik hazine payının yine gösterilmediğini, dolayısıyla burada da Türkiye’nin birinci olduğunu hatırlatalım.
Şimdi bir de cep telefonu cihazları tarafına bakalım; Mobil cihazlara uygulanan sektöre özgü tüketici vergilerinde ise Türkiye %35 oran ile bu alanda en yüksek oranda vergi uygulayan ülke olmuştur. (2017 sonuçlarından bu yana yeni vergiler geldiğini ve cihazlara uygulanan vergilerin çok daha yükseldiğini de hatırlatalım)
Kaynak : 