Türkiye’nin ekonomisi modern/çağdaş endüstri ve ticaretle birlikte istihdamın %35’den fazlasını içeren geleneksel tarım, balıkçılık ve çiftçilik sektörlerini içeren karmaşık ve dinamik bir ekonomidir. Türkiye ekonomisi kuvvetli ve çabuk gelişen özel sektöre sahipken, devlet/kamu kurumları hala temel endüstriler, bankalar, finans sektörü, ulaşım ve iletişimde önemli role sahiptir.
Ülkede en büyük endüstri tekstil ve konfeksiyon olup endüstriyel istihdamın üçte birine karşılık gelmektedir. Ancak bu alanlarda uluslar arası pazarda, küresel kota sistemi ile rekabet etmek zorundadır.
Diğer yandan Türkiye’nin ihracatında otomotiv ve elektronik sektörünün önemi her geçen gün artmaktadır. Türkiye’nin gerçek Gayri Safi Milli Hasılası (GSMH)’sı geçen birçok yılda %6’yı aşan büyüme gösterse de, bu hızlı büyüme 1994, 1999 ve 2001 yıllarında keskin düşüşlerle karşılaşmıştır. Ülkenin ekonomisi uygulanan ekonomik reform paketleriyle geriye döndürülmüştür.
2004’te GSMH büyüme hızı %9’a ulaşıp 2005-07 yılları arasında yaklaşık %5 olarak devam etmiştir. 2008’teki küresel küçülmeden dolayı yıllık büyüme %3.5 gerilemiştir. Enflasyon oranı 2005’te otuz yılın en düşük seviyesi %7.7’ye inmiş; fakat, 2007’de tekrar %8.5’a tırmanmıştır.
Gelişmekte olan pazarlarda yatırımcı faizlerinin yenilenmesi, IMF tarafından desteklenme ve sıkı finansal politikalar nedeniyle 2002-2007 yılları arasındaki güçlü ekonomik kazanımlara rağmen; Türkiye, yüksek cari açık ve özel sektörün dış borcu nedeniyle ekonomisi üzerinde yüksek baskıya sahiptir. Daha fazla ekonomik ve adli reformlar, muhtemel AB üyeliği direk yabancı yatırımlarını artırabilir.
Yabancı yatırım stoğu 85 milyar dolar civarındadır. Özelleştirme 21 milyar dolara yaklaşmıştır. Mayıs 2006’dan itibaren petrol ve doğal gaz Bakü-Ceyhan-Tiflis boru hattından akmaktadır. Bu boru hattı günde 1 milyon varil petrolü hazar denizinden pazara taşımaktadır.
2009 Türkiye ekonomik göstergeleri, Dünya küresel durgunluğuna paralel olarak, daha negatif olmuştur. Türkiye’nin yüksek ulusal cari işlem açığı ekonominin uluslar arası yatırımcılar için kırılgan olmasına neden olmaktadır. Çizelge 1, 2010 Yılı Türkiye güncel/gerçekleşen ve 2015 yılı tahmini/projeksiyon Ekonomik Göstergelerini özetlemektedir.
2010 yılında Türkiye’nin sabit fiatlarla GSMH’sı 104.721 milyar TL’dir. Bu değer güncel fiatlarla 1,109 milyar TL’dir. 2010 yılında GSMH’nın büyüme hızı %7.8 olmuştur. Türkiye’nin 2010 yılı GSMH’sı ABD doları olarak 729 milyar dolar oluştur.
Türkiye gelişmekte olan bir ülke konumundadır. Güncel fiatlarla kişi başına düşen milli gelir 15,534 TL/10,206 dolardan fazladır. Satınalma gücü paritesine göre Türkiye’de GSMH 956.6 milyar dolardır. Kişibaşına düşen milli gelir satın alma gücü paritesine göre 13,932 doları geçmektedir. Satınalma gücü paritesine göre Türkiye’nin GSMH’sı dünyanın GSMH’nın %1.274’ü kadardır.
Ortalama tüketici fiatlarının değişim yüzdesine göre 2010 yılı Türkiye enflasyonu % 8.68, 2000 yılı baz alındığında yıl sonu değişim yüzdesine göre enflasyon 2010 yılı için %7.61 bulunmuştur.
Çizelge 1: 2010 ve 2015 yılları Türkiye Ekonomik Göstergeleri
| 2010 Yılı Güncel | 2015 Yılı Tahmini | |
| GSMH (Güncel fiatlar ve ulusal para) | 1,109 milyar TL | 1,700 milyar TL |
| GSMH (Güncel fiatlar ve ABD doları) | 729 milyar $ | 1,033 milyar $ |
| GSMH (satınalma gücüne göre ABD $) | 956.6 milyar $ | 1,243 milyar $ |
| — | ||
| GSMH/GDP Büyümesi (sabit fiat ve ulusal para ile) | %7.8 | %4 |
| — | ||
| Kişibaşı milli gelir (sabit fiat ve ulusal para) | 15,534 TL | 10,207 TL |
| Kişibaşı milli gelir (sabit fiat ve ABD doları) | 10,207 $ | |
| Kişibaşı milli gelir (satınalma gücüne göre) | 13,392 $ | 13,586 $ |
| — | ||
| GSMH’nın dünyadaki payı | %1.27 | %1.23 |
| — | ||
| Enflasyon (ort. tüketici fiatları değişim %) | %8.68 | %4.01 |
| Enflasyon (yılsonu değişim, %) | %7.61 | %4.01 |
| — | ||
| İşsizlik oranı (işgücünün %’si) | %11 | %9.3 |
| Nüfus | 71.4 milyon | 76 milyon |
| — | ||
| Genel devlet kazancı (TL) | 357 milyar TL | 549 milyar TL |
| — | ||
| Genel devlet kazancının GSMH içindeki payı | %32.2 | %32.3 |
| — | ||
| Genel devlet toplam harcaması | 395.7 milyar TL | 574 milyar TL |
| — | ||
| Genel devlet harcamasının GSMH içindeki payı | %35.7 | %33.8 |
| — | ||
| Toplam devlet net borç verme/alma | -38.4 milyar TL | -24.7 milyar TL |
| — | ||
| Toplam devlet net borç verme/almanın GSMH içindeki payı | – % 4.46 | – %1.45 |
| — | ||
| Genel Devlet dengesi | 0.895 milyar TL | 25.1 milyar TL |
| — | ||
| Genel Devlet dengesinin GSMH içindeki payı | %0.081 | %1.48 |
| — | ||
| Toplam Devlet net borcu | 395.9 milyar TL | 514 milyar TL |
| — | ||
| Toplam Devlet net borcunun GSMH içindeki payı | %35.69 | %30.2 |
| — | ||
| Toplam Devlet brüt borcu | 481.3 milyar TL | 660 milyar TL |
| — | ||
| Toplam Devlet brüt borcunun GSMH içindeki payı | %43.38 | %38.8 |
| — | ||
| Güncel hesap dengesi/açığı | -38.02 milyar $ | -63.7 milyar $ |
| — | ||
| Güncel hesap açığının GSMH içindeki payı | -%5.21 | -%6.2 |
| — | ||
2010 yılında Türkiye’de devlet 357.36 milyar TL kazanmış ve 395.73 milyar TL harcamıştır.
Kazancın GSMH içindeki payı %32.2, harcamaların GSMH içindeki payı %35.7 olmuştur. 2010 yılında Türkiye’de net borç alma/vermenin oranı GSMH’nın -%4.46’sı kadar olmuştur. 2010 yılında Türkiye’nin net borcu GSMH’nın %35.7’si kadar olmuştur. Toplam devlet brüt borcu ise GSMH’nın %43.4 kadar olmuştur.
2010 yılı güncel cari açığı yaklaşık 38 milyar $ olmuştur. Bu da GSMH’nın %5.2’sine takabül etmektedir.
Raporun devamına burayı tıklayarak erişebilirsiniz.
Yararlanılan Kaynaklar: IMF, World Bank, UN, OECD, CIA World Factbook, EconomyWatch, Country Rankings
Kaynak : 