Türkiye Uzay Ajansı Kurulması ve Uzaya Yönelik Faaliyetlerin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı, bu yılın mart ayında TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edilmesinin ardından, TBMM Genel Kurulu gündemine geldi[1].
Bu yasama döneminde kanunlaştırılacağını açıklanan düzenlemeye göre, Başbakanlığa bağlı olarak kurulacak olan Ajans, Türkiye’nin uzay ve havacılık teknolojileri alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarını koordine edecek. Türkiye’nin uzaya yönelik hak ve menfaatlerinin korunmasını öngören düzenleme, uzay ve havacılık teknolojileri alanında faaliyette bulunan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri kapsıyor.
Ajans, okyanuslar ve kutuplarla ilgili araştırma yapabilecek, buralarda geçici veya daimi araştırma merkezleri, istasyonlar kurabilecek, deneysel amaçlı uydular, uzay ve hava araçları geliştirmek amacıyla yerli veya yabancı tüzel kişilerle anlaşmalar yapabilecek.
Kurum, kuruluşlar, gerçek ve tüzel kişiler, uzay ve havacılık araçları ve sistemleri geliştirebilecek, kurabilecek, uzaya yönelik faaliyetlerde bulunabilecek. Ajans, uzay ve havacılık alanlarında bilim insanları ile uzman ve araştırmacılar yetiştirilmesi amacıyla burs ve ödül verebilecek.
Uzay sistemleri, milli güvenlik için kullanılabilecek. Olağanüstü haller ile ülkenin güvenliğini ilgilendiren durumlarda, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde tüm uzay sistemleri, milli güvenlik ve milli savunma amaçları doğrultusunda kullanılacak ama Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından özel kanunlar uyarınca yürütülen faaliyetler, düzenleme kapsamı dışında olacak.
TSK, ihtiyaç duyduğu uydu ve uzay kabiliyetlerini kazanmaya yönelik Ar-Ge, projelendirme, üretim, entegrasyon ve tedarik faaliyetlerini yürütebilecek, uzay sistemlerine sahip olabilecek.
Uydular ve altyapısının işletilmesi ile ilgili hak, yetki ve yükümlülüklerin belirlenmesi amacıyla Ajans ile Türksat AŞ arasında bir görev sözleşmesi imzalanacak.
Muhalefet Şerh Koydu
38 ülkede Uzay Ajansı olduğunu ve G-20 ülkeleri arasında bu ajansın kurulması için çok geç kalınıldığını belirterek, yasa tasarısına olumlu anlamda katkıda bulunan muhalefet milletvekilleri ise bazı eksiklikler için şerh koydular. Şerh konulan konular arasında, “eğitimin eksik olduğu”, “beyin göçünün durdurulamadığı”, “özerk yapının sağlanamamış olması”, “devlet kurumlarında liyakat yerine partizanlık yapıldığı”, “kamu yatırımı sonucunda oluşacak olan telif/fikri hakların bedelsiz bazı firmalara bedelsiz devredilebileceğine dair belirsizlik” gibi maddelere şerh koymuş durumda.
Kaynak : 