Ukrayna, 1 haziranda Rusya’ya yaptığı saldırıda otonom drone’lar kullandığını açıkladı. Yapay zeka kullanarak otonom navigasyon yapabilen dronelar, Rusya’nın ortasında ve uçak üslerinin olduğu bir bölgeye “Örümcek Ağı Harekatı” adı verilen saldırıyı gerçekleştirdi. Drone’ların yapay zeka tabanlı yerleşik sistemler sayesinde, sinyal kaybından sonra bile uçmaya ve hedefleri vurmaya devam ettiği belirtiliyor. Açıklamayı Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) yaptı.
Rusya’nın gelişmiş GPS parazitleme ve sinyal parazit sistemleri vardır. Geleneksel dronelar kontrolü kaybettiklerinde düşer veya iptal olur. Yapay zeka, “ateşle ve unut” tarzı otonomluğu sağlayabiliyor. Doğrulanmamış olsa da, yapay zeka ayrıca gemideki nesne tanıma konusunda yardımcı olabilir ve insansız hava araçlarının çarpmadan önce hedef desenlerini doğrulamasına yardımcı olabilir. Bu teknolojinin çoğu, Tesla’da veya teslimat dronlarında kullanılanlar gibi ticari yapay zeka navigasyonuna dayanıyor.
“Örümcek Ağı Harekatı”, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) tarafından 2024’ün başlarında Rus petrol rafinerilerini, askeri üslerini ve Rus topraklarının derinliklerindeki lojistikleri hedef alan bir Ukrayna İHA saldırı kampanyasına verilen ad.
Operasyon, Ukraynalı operatörlerle bağlantılarını kaybettikten sonra bile görevlerine devam edebilen yapay zeka destekli İHA’ları içermesi ile bu alanda bir devrim yarattı. Çünkü Ukrayna’nın ön cephe bölgelerinin ötesine saldırabileceğini kanıtladı.
Ukrayna muhtemelen, geniş ve koordineli bir saldırı olduğu için yani bir örümcek ağı gibi, birden fazla Rus bölgesine yayıldığı için “Örümcek Ağı Harekatı” ismini kullandı. Bir örümcek ağının parçaları hasar görse bile çalışması gibi, İHA’lar otonom olarak uçmaya devam etti. Rusya’nın Ukrayna’nın stratejik saldırılarında “sıkışıp kaldığını” öne sürülüyor.
Örümcek Ağı Harekatında Hangi Drone’lar Kullanıldı
Ukrayna, AI özerkliğine sahip modifiye edilmiş ticari İHA’lar ve özel yapım İHA’ların bir karışımını konuşlandırdı. Belirlenen temel modeller şunlar :
1. Yapay Zeka Etkin Uzun Menzilli İHA’lar
- UJ-22 Havadan :
- Menzil: 800–1.000 km
- Yük: 20–30 kg patlayıcı
- Yapay Zeka Özelliği: Sıkıştırıldığında otonom GPS/arazi navigasyonu.
- Hedefler: Petrol rafinerileri (örn. Nizhnekamsk, Tataristan).
- R18 (AeroDrone)
- Menzil: 50–120 km (daha kısa saldırılar için kullanılır)
- Yapay Zeka Özelliği: Sürü koordinasyonu (deneysel).
- Hedefler: Rus sınır bölgelerine taktik saldırılar.
2. Modifiye Edilmiş Ticari İHA’lar
- DJI Matrice 300 + Auterion AI
- Mod: DJI’nin Rus coğrafi sınırlamasını aşan yapay zeka yol noktası sistemi.
- Kullanım : Keşif + Hafif Saldırılar
- Yapay Zeka Özelliği: Sıkıştırıldığında otonom GPS/arazi navigasyonu.
- Hedefler: Petrol rafinerileri (örn. Nizhnekamsk, Tataristan).
- FPV (Birinci Şahıs Görünümü) İHA’ları. Örnek: Makine öğrenimi hedef kilitleme özelliğine sahip “Köpekbalığı” FPV İHA’ları.
- Yapay Zeka Özelliği: Sinyal kaybolsa bile saldırıya devam eder.
3. Kamikaze İHA’ları (Tek Yönlü Saldırı)
- Beaver (Liutyi)
- Menzil: 500+ km
- Yapay Zeka : Radar izlerini otomatik olarak hedefler (örn. hava savunma sistemleri).
Yapay Zeka İHA’ların Sinyal Olmadan Uçmaya Devam Etmesini Nasıl Sağladı
Ukrayna İHA’ları (muhtemelen modifiye edilmiş ticari modeller veya özel yapım İHA’lar) Rus paraziti sinyallerini bozduğunda otonom navigasyon için yapay zekayı kullandı. Temel teknik hususlar:
1. Yapay zeka Ayarlamalarıyla Önceden Programlanmış Rotalar
İHA’lara hedefler için önceden ayarlanmış GPS koordinatları verildi. Yapay zeka engel kaçınma, Rus savunmalarının (örneğin, elektronik savaş) müdahalesi durumunda ayarlama yapmalarına yardımcı oldu. Normalde, Rus EW sistemleri (Pole-21 gibi) drone sinyallerini bozar. Ama yapay zeka droneların parazitlenmeyi atlatmasına izin vererek EW’nin etkisini azalttı. Rusya GPS sinyallerini engellediğinde, İHA’lar şunlara geçti:
- Eylemsiz navigasyon (jiroskoplar/ivmeölçerler)
- Yapay zeka aracılığıyla arazi tanıma (kamera beslemelerini haritalarla karşılaştırma)
- Bazı İHA’ların sıkışma kaynaklarını tespit etmiş ve onlara saldırmış olabileceği bildiriliyor.
Yapay zeka, birincil hedefe ulaşılamıyorsa ikincil hedeflere öncelik verebilir.
2. Sürü Koordinasyonu (Olası Gelecekteki Kullanım)
Gelecekteki yükseltmelerin, tekil dronelar bağlantıyı kaybetse bile İHA sürülerinin veri paylaşmasına izin verebileceğine işaret ediyor.
Geleceğe Etkisi?
Gelecekte daha Fazla yapay zeka kullanan Drone Savaşları bekleniyor. Ukrayna artık sürekli bağlantı gerektirmeden Rus topraklarının derinliklerine uzun menzilli saldırılar başlatabilir. NATO ve diğer orduların da araştırdığı yapay zeka destekli otonomluğun savaş alanı uygulamasını gösteriyor. Bu insansız hava araçları yüzlerce kilometre özerk olarak hareket edebilirse, gelecekteki savaşlarda neyin mümkün olduğu konusunda çıtayı yükseltir. Çünkü artık parazitlenme yapay zeka dronlarını durdurmayacak. Tabii ki Rusya kendi yapay zeka dronlarıyla misilleme yapabilir.
Ancak Yapay zeka güdümlü silahlarda hesap verebilirlik ve kontrol konusunda endişeleri artırıyor. Rusya, Çin ve ABD, yapay zeka-askeri entegrasyonunu ilerletiyor. Bu muhtemelen geliştirme ve karşı önlem stratejilerini yoğunlaştıracaktır.
Kaynak : 