Bugün 15.gün. Türkiye’nin internet ana omurgasının yurtdışı bağlantıları hala tam kapasitesine geri dönmedi. ilk 1 hafta % 17 olan yurtdışı kapsitesi, pazar gününden beri % 35 düzeyinde. Önceleri tamiratın bitiş tarihi 6 Haziran diye verilirken, bugün 9 Haziran diye veriliyor. Bazı yayınlar bunu müjde olarak yayınlayacak aymazlıkta ama biz hala korkuyla bakıyor ve buna karşı ileride de önlem alınması gerektiğini düşünüyoruz.
Bu arada, ne yazık ki, konu hala önemsiz bir şeymiş gibi sunuluyor. Bir yandan da yurtdışı çıkışta tekel olmadığı gibi kafa karıştırıcı beyanlarda bulunuluyor. Bu konuları sektörün önde gelen yetkililerinden birisi olan SuperOnline Genel Müdürü Savaş Ünsal’a sorduk.
turk-internet.com : Türk Telekom’un böyle bir olay yaşamasının ve bizlere yaşatmasının nedeni nedir? Yani Türk Telekom böyle bir olaydan kaçınabilir miydi? Nasıl?
Savaş Ünsal : TT’nin yurtdışı trafiğinin hemen hepsini SMW-3 Fiber kablosu üzerinden yönlendirmesi örnek bir “Single Point Of Failure” durumudur. olup, Sorunun yaşandığı günden bu yana geçen süre bir haftayı geçmiş olmasına rağmen, çözüm üretilememesi düşündürücüdür. Bu konuda üzerinde durulması gereken bir kaç çarpıcı nokta var..
Birincisi, TT’nin herhangi bir hattının arızada olmadığı durumda dahi, trafik akışında data kayıplarının (packet loss) olması söz konusudur. Bağlantı kapasitesi tamamıyla doluyken; herhangi bir arıza olması durumunda ise, tüm kullanıcıların yavaş hizmet alması kaçınılmazdır.
Bu tip bir sorunu; TTNET aboneleri, TTNET’den kapasite alan ISS veya Kurumsal müşterilerin tamamı yaşamaktadır.
Oysaki kurulması gereken; yedekli, kapasite olarak belli arızaları tolere edebilen ve farklı güzargahı kullanan bir yapı olmalıdır. Tüm bağlantıların bugün olduğu gibi aynı güzargahta , burada olduğu gibi Fiber üzerinden olmayacak biçimde planlanması ve Operasyonunun 7×24 olarak gözlemlenmesi şarttır. Aksi takdirde, kriz kaçınılmaz olmaktadır.
İkinci bir önemli nokta ise; yukarıda anlatıldığı gibi fazla bir kapasite tutulması maliyet yaratacağından tercih edilmemiş olabilir. Bu durumda ise bir Disaster Recovery Planı bulunması, olabilecek bu tipte arızalardan müşterilerin en az etkileneceği şekilde geçiş senaryolarının hazır bulundurulması gerekliliğidir. Basına herhangi bir bilgilendirici açıklamada bulunmamak, bunca zamandır bir iyileşme veya ilave kapasite yaratmamak bu konuda da başarısız olunduğunu düşündürmektedir bizlere.
turk-internet.com : Sizce telekom serbestleşmiş olsaydı şimdi durum aynı olmayacak mıydı?
Savaş Ünsal : Farklı olacaktı kesinlikle. Karasal kablo bağlantısını British Telecom veya Flag Telecom gibi operatörler yerli ortaklarıyla Avrupa dan Trakya üzerinden getirebilme olanağına sahip olacakladı. Alternatif bağlantı!
turk-internet.com : Bazı okuyucularımız soruyorlar. Superonline gibi bazı ISS’lerin kendi uydu hatları var. Öyleyse sorun nedir? Neden Türk Telekom kabahatli?
Savaş Ünsal : Superonline kendi Avrupa ve Amerika Uydu bağlantıları ile TT ‘nin bu kesintilerinden etkilenmeden yoluna devam edebilmektedir. Ancak Internet tüm dünyayı kapsayan büyük bir network. Belli network ve içeriklere hangi bağlantılardan erişildiği, bu içerik veya networklerin Türkiye ile hangi bağlantılardan görülebildiği önem kazanıyor. Kendi alternatif bağlantıları olmayan ya da Türkiye’ye sadece TT bağlantılarından erişilebilecek şekilde yapılanmış bağlantılar, Internet’in tüm kullanıcılarını etkileyebilmektedir. Canlı bir örnek, bugün yurtdışından Internet kullanıp Superonline gibi kendi uydu bağlantıları olmayan Data Center’lar da veya ISS’lerde colocate edilen içeriklere erişim yapılamamaktadır. Yurtdışı siparişlerini almak amacıyla kurulmuş ve sadece TTNet ile bağlantısı olan e-ticaret siteleri bugün çalışamamakta, sipariş alamamaktadır. Özellikle geçirmekte olduğumuz ekonomik süreçte bu sıkıntı, turizm sektörü için de milli gelir kaybıdır. Ayrıca,bilgiye erişimin kolay sağlanamaması nedeniyle de sonuçta reklam kaybıdır. Belki de daha da kötüsü imaj kaybıdır. Bunlar TT ‘nin kabahatli olduğu, sebep olduğu birkaç nokta olarak sayılabilir.
turk-internet.com : Geçtigimiz 2-3 yıldan bu yana bazı dünya carrier’ların Türk Telekom’a ücretsiz fiber hat getirme teklifi verdiklerini duyduk. Bunların TT tarafından kabul edilmediği söyleniyor. Sizce neden kabul etmedi?
Savaş Ünsal : Bu tüm kontrolün ve sahipliğin elinde olması motivasyonundan oluyor. Örneğin, VoIP gibi uygulamaların önüne geçemeyip Telefon gelirlerinden olunacağı korkusu düşünülebilir.
Ya da ticari olarak bir ücret talep edilmediği halde anlaşma 2004 deregülasyon sonrasında farklı gelişebileceği için erteleniyor olabilir.Bu durumun gerekçesi de, alternatif altyapı kurulumlarının geciktirilmesiyle belli bir süre daha-tekelin kaldırılmasına rağmen- tek fiber bağlantı kalmaya çalışmak olabilir.
Tabii bu bakışın ülke için neleri götürdüğü hiç düşünülmüyor.Bunun için ödediğimiz fatura o kadar ağır ki; bir kere dünyaya daha pahalı erişmek zorunda kalınıyor, ayrıca Internet kullanıcı sayılarının Güney Amerika ve Afrika ülkeleri klasmanında kalması daha az insanımızın internetten yararlanabilmesine, sebep oluyor.
Kaynak : 