Haber söylemi çalışmalarıyla dünyaca ünlü Hollandalı Prof. Dr. Teun A. Van Dijk gazetecilerin sembolik seçkinler olarak topluma yeterli bilgiyi vermediklerini vurgulayarak, haberlerin dünyada olup bitenleri objektif bir şekilde yansıtmadığını söyledi.
İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi, ’60’ncı Yıl’ etkinlikleri kapsamında “Haber Söylemi” konulu bir konferans veren Van Dijk, gazetecilerin haber oluşturma aşamasında yeterince şeffaf olmadıklarını ve toplumdan kopuk hareket ettiklerini belirtti. İstanbul Üniversitesi Rektörlük Doktora Salonu’nda konuşan Van Dijk, “Gazeteciler sembolik seçkinlerdir, haberin söylemini üretirler, kamusal söylemi kontrol ederler. O nedenle haberler objektif olamaz” şeklinde konuştu.
Van Dijk, gündemin yoğun olmadığı zamanlarda da bilgi aktarımının devam ettiğini ifade ederek, gündemde haber değeri olmayan şeylerin yer aldığı bir ortamda bile her gün çıkarılması gereken bir gazetenin olduğunu söyledi. Van Dijk; “Haber dünyada olanları değil, birtakım editoryal tercihlerle belirlenen bu olan bitenlerin yapılandırılmış söylemidir” şeklinde konuşmasını sürdürdü.
Haberlerin gerçekten objektif olmadığını vurgulayan Van Dijk, gazetecilerin bir konuyu vurgulamalarının bir karar niteliğini taşıdığını söyledi. Haberin, bir yapı olduğunu ve burada da seçme ile birlikte ideolojinin de işin içine girdiğini belirten Van Dijk, toplumsal olayların olduğu gibi okunmadığını ifade etti.
Haber metninin algılanmasında, okuyucunun deneyimleri kadar başka birçok etkenin de önemli olduğunu vurgulayan Van Dijk, şunları söyledi:
Biz genelde zihnimizi okuduklarımıza göre şekillendiriyoruz. Hepimiz aynı şeyi okuyabiliriz ancak özetlediğimiz farklıdır. Okuduğumuz her şey bizi etkiler. Temel olan, ne tür bir haber yapısıyla karşı karşıya olduğumuzu bilmektir. Biz zihnimizde ideolojileri oluşturuyoruz. Gücün üretimi de bu şekilde gerçekleştirilir. İdeolojiler zihinsel yapıların ürünüdür. Okuduklarımız da ideolojilerin.
Irkçı söyleme karşı olmasıyla tanına Van Dijk, göçmenliğe karşı Avrupa’da var olan bakış açısının gazetelerdeki Türklere karşı bakışı belirlediğini belirtti. Profesör Van Dijk, kendisinin çalışma konusu olan eleştirel söylem teorisi açısından Avrupa basının, “Türkler bizden farklı, Hıristiyan değiller” gibi söylem vurgularının bunda etkili olduğunu kaydetti.
Kaynak : 