Klişe örnek (stereotip)lere güvenmek, onları ne zaman kullanıp ne zaman reddetmek gerektiğini bilmek demektir…
Bay Heller ile tasarımda klişe örnekler (stereotip)lerin rolü üzerine konuştuk. Tasarımcılar onları kullanarak nasıl mesaj iletirler ve zararlı olabilecek klişe örnekler (stereotip)lere ne zaman “hayır” denilmesi gerekir.
INTERNET:COM : Organizasyonlar zaman zaman belli gruplara mesaj iletecek tasarımlara ihtiyaç duyarlar. Bundaki tehlike şu ki, bir defa bir mesaj, ürün veya hizmet belirli bir grupla çok güçlü bir şekilde ilişkilendirilirse klişe örnekler (stereotip)ler evrim geçirebilirler.
Elbette sırf propaganda için üretilen bariz klişe örnekler (stereotip)ler var. Günümüzde önemli ve büyük kültürlerde var olmaya devam eden fakat bizim farkına varmadıklarımız ve henüz şekillenmemiş olanlar da var. Bir çok kaynak klişe örnekler (stereotip) üretimine ayrılmış olduğu halde acaba tasarım, klişe örnekler (stereotip)lerin oluşturulmasında, tanıtılmasında ve iletilmesinde ne kadar güçlü?
STEVEN HELLER : Grafik tasarımcıların kendileri aslında “güçlü” değil, ama klişe örnekler (stereotip)ler, klişeler ve eskimiş semboller tasarımcının aletleridir. Olumsuz ve saldırgan klişe örnekler (stereotip)lere karşı duyarlıyız ama genel konuşmak gerekirse büyük kitlelere mesaj iletirken genel olarak anlaşılan işaretlere güveniriz. Bir çok klişe örnekler (stereotip) alet kutumuzdan uzun zaman önce çıkarıldı ve diğerleri hala orda.
INTERNET:COM : Grafik tasarımcılar, yaptıkları işlerin yeni klişe örnekler (stereotip)ler oluşturulmasına yardım edip etmediğini veya hali hazırda var olanlara ekleme yapıp yapmadığını anlayabilirler mi? Eğer öyle ise nasıl?
STEVEN HELLER : Evet, Eğer var olanları kullanıyorsanız bu açık, ve bundan kaçınmak mümkün, tabi eğer müşteriniz “benim istediğim bu!!” demiyorsa. Sonra böyle yapmamak için bir dosya yapmalısınız. Ama tekrar söylüyorum, bu klişe örneklere (stereotip) bağlıdır. Siyah samboların kullanıldığı günler çok geride kaldı. Hala, Araplar sık sık duyarsız bir şekilde öne çıkartılıyor, ve kadınlar da, bu nedenle “HAYIR” demek önemli.
INTERNET:COM : Bundan kaçınabilmek mümkün mü? Yoksa klişe örnekler (stereotip) oluşturmak bir çok dış faktöre bağlı, çok ince ve çok kademeli bir süreç midir ?
STEVEN HELLER : Klişeler bir şeyin gerektiğinden fazla kullanılmasıyla oluşur. Genel karakteristiklerin basitleştirilmiş hali olan klişe örnekler (stereotip)ler, klişelerden ürer (ve tam tersi). Bu, görsel tekrarlayan stres sendromuna benziyor: tedavi edilebilir.
INTERNET:COM : Eğer bir tasarımcı yaptığı işin klişe örnekler (stereotip) oluşturmaya başladığını, var olan klişe örnek(stereotip)leri öne çıkardığını veya başkaları tarafından klişe örnekler (stereotip) oluşturulmasında kullanıldığını hissederse ne yapmalıdır?
STEVEN HELLER : Onu yapmamalı. Eğer yaptığınız işin sıradanlığı öne çıkardığını veya bizzat sıradan olduğunu düşünüyorsanız, onu yapmaya son verin.
INTERNET:COM : Böyle bir şey ortaya çıktığında veya şekillenmeye başladığında tasarım camiasına düşen genel sorumluluk nedir?
STEVEN HELLER : Bu, mesaja ve hedefe bağlıdır. Eğer sadece çoğu gencin bol pantolon ve büyük beden kazak giydiğini söylüyorsa, bu ideolojiden çok tarz ile ilgilidir. Klişe örnek(stereotip)ler, görünürde para ile satın alınabilecek ideolojileri destekledikleri zaman kötüdürler. Öbür türlü, iletişim sözlüğünün bir parçasıdırlar ve bir bakıma kendi zamanlarının sembolleridirler.
INTERNET:COM : Piyasada klişe örnek(stereotip)lerden kâr sağlayan ve onları baskın kültürün bir parçası olarak tutmak isteyen organizasyonlar var mı?
STEVEN HELLER : Bütün reklamlar bir hedef pazara satış yapmak içindir. Yuppiler, Guppiler, her ne ise onlar, bireylerden oluşan bir grubun genellemesidirler. Onlar pazarlama aracı olarak kullanışlıdırlar.
INTERNET:COM : Klişe örnek(stereotip) oluşumu için en uygun şartlar nelerdir? Yani, hangi koşullarda insanlar klişe örnek(stereotip)leri satın almaya daha yatkın olurlar?
STEVEN HELLER : İstiyorlarsa. Eğer olumsuzlarsa onları reddederiz. Ama eğer iyi niyetli ve isteklilerse reddetmeyiz.
INTERNET:COM : Günümüz tasarım dünyasında insanların klişe örnek (stereotip) olduğunu fark etmediği klişe örnek(stereotip)ler görüyor musunuz? Yeni klişe örnek(stereotip) yapımında veya reklamlanmasında kullanılabilecek tasarımlar görüyor musunuz? Eğer öyle ise belirli örnekler verebilir misiniz?
STEVEN HELLER :
INTERNET:COM : Eğer diğer tasarımcılar gördükleri (dergilerde, sokakta, vs.) işleri klişe örnek(stereotip) olarak algılarlarsa bununla mücadele etmek için yerine getirmeleri gereken sorumluluklar nelerdir?
STEVEN HELLER : Tekrar söylüyorum, kopya çekme. Bunu basit, aptalca, yanlış olarak gör. Tabi eğer bu klişe örnekler (stereotip)ler zarar vermiyorsa. Bunlardan bir çoğu kendiliklerinden ortadan kaybolacaklardır.
Kaynak : 