Önümüzdeki yıllarda, kullanacağımız “çip” bazlı cihazların bugünkü düzeyinden çok daha yukarı fiyatlara çıkacağını şimdiden söylemek mümkün. Bir yandan ABD’nin üretimi yeniden kendisine almaya yönelik baskısı, diğer yandan bakır sıkıntısı, durumu bu hale getirecek gibi gözüküyor.
AMD CEO’su Uyardı, Çipler % 5-20 Pahalı Olacak
AMD CEO’su Lisa Su’nun açıklamasına göre, TSMC’nin Arizona fabrikasında 2025 sonuna kadar piyasaya çıkması beklenen çipler, Tayvan’daki üretilenlere nazaran %5 ila %20 arasında daha pahalı olacak.
Bunun temel nedeni ABD’deki üretim maliyetinin daha yüksek olması. Çünkü işçilik ücretleri, enerji fiyatları, çevre regülasyonları ve güvenlik maliyetleri Tayvan’a göre çok daha fazla. ABD, Çip ve Bilim Yasası (CHIPS Act) kapsamında üretim bağımsızlığını artırmaya çalışıyor ama çiplerin daha pahalı olacağı kesin.
Lisa Su, hem piyasayı hem de AMD’nin yatırımcılarını, müşterilerini ve iş ortaklarını, ABD’de üretilecek yongaların daha yüksek birim maliyetlere ulaşacağına hazırlamaya çalışıyor. Muhtemelen maliyetlerin artması ile şirketin gelecekteki kâr marjları azalacak.
ABD hükümeti, CHIPS ve Bilim Yasası aracılığıyla, yerli yarı iletken üretimine milyarlarca dolar yatırım yapıyor ama Lisa Su’nun yorumları, politika yapıcılara, “ABD’de üretim daha pahalıya mal olacak” mesajı veriyor.
Su, TSMC’nin Arizona fabrikasının, AMD’nin yol haritası için önemli olduğunu kabul ediyor ama Tayvan hala daha verimli ve merkezi bir konumda. AMD, Arizona projesini ABD politikasının baskısı nedeniyle mecburen destekliyor.
Arizona’daki TSMC tesisleri henüz tam verimle çalışmıyor; bu da üretim başına maliyeti artırıyor. Nitelikli işgücü eksikliği ve ithal edilen ekipman nedeniyle üretim süreci daha yavaş ve masraflı. Lisa Su, 2025’in sonuna kadar bu çiplerin pazara sunulacağını belirtti. Bu, özellikle AMD’nin kendi ürün gamı içinde bazı ABD menşeli savunma, kamu ve kurumsal müşterilere hitap eden segmentlerde önem taşıyor.
Bakır Sıkıntısı
Çip üretimindeki diğer bir sıkıntı da, bakır arz azlığı. Yonga üretiminde mikro devre hatları (lead frame) için kullanılan bakır kablolar, performans ve maliyet açısından eşsiz. PWC’nin yeni yayınladığı bir rapora göre, 2035 yılına kadar, iklim değişikliğinden kaynaklanan bakır tedarikinin etkilenmesi sonucu global çip üretiminin % 32 sinin etkileneceğini açıklandı.
2035’e kadar iklim değişikliği kaynaklı su krizi, çip üretiminde kullanılan bakır’ın madenciliğini etkileyecek. Orta büyüklükte bir maden, günde büyük bir stadyumu dolduracak miktarda suyu tüketebiliyor. Çünkü bakır üretimi büyük miktarda tatlı su tüketen bir süreçtir (ezme, çözeltiyle ayırma, flotasyon gibi işlemler).
İklim değişikliği, özellikle Şili, Peru, Zambiya gibi büyük üretici ülkelerde uzun süreli kuraklıklar ve su kaynaklarının azalmasıyla madencilik kapasitesini sınırlıyor. Kuraklık arttıkça hükümetler maden şirketlerinin su kullanımına kota koymaya başladı. Bu, madenciliğin operasyonel sürekliliğini tehlikeye atıyor ve üretim kapasitesinde düşüşe yol açıyor.
Kuraklıkla başa çıkmak için madencilik şirketleri: Gri su kullanımı (atık su geri dönüşümü), deniz suyu arıtımı, kapalı devre su sistemleri gibi yüksek maliyetli teknolojilere yöneliyor. Bu da tedarik zincirinde bakır fiyatlarını artırıyor ve dolayısıyla çip üretim maliyetleri artıyor. Alüminyum gibi alternatifler bakır kadar iletken ya da uygun maliyetli değil. Dolayısıyla su krizine karşı kısa vadeli teknolojik çözüm yok.
PwC’ye göre işte bu nedenle 2035’e kadar global yonga üretiminin %32’si, bakır tedarikindeki iklim kaynaklı kesintilere maruz kalabilir. Bugün bu oran yalnızca %7 seviyesinde olup, önümüzdeki 10 yılda 4 katına çıkması bekleniyor.
Donald Trump’ın bakır ithalatına %50 gümrük tarifesi getirme kararının etkileri
Yetmemiş gibi, Donald Trump bakır ithalatına da % 50 gümrük tarifesi tanımladı. Bunun sonucunda, hem ABD iç ekonomisi hem de küresel yarı iletken ve teknoloji tedarik zincirleri açısından ciddi etkilere sahip olabilir. Bakır, çip üretiminde vazgeçilmezdir. %50 tarife, baskılı devre kartı üreticilerini ve çip montaj fabrikalarını doğrudan etkileyecek. Apple, Intel, AMD gibi firmaların tedarik maliyetleri artar.
Elektrikli araçlarda bakır kullanımı içten yanmalı motorlara göre 4 kat fazladır. Tesla, Rivian gibi firmalar bakır maliyet şokuna maruz kalabilir. Batarya üretimindeki lojistik zincirlerde girdi baskısı oluşur.
Çipler Pahalılanacaksa, Herşey pahalılanacak mı?
Çip fiyatlarının muhtemel artışı, bilgisayar, akıllı telefon, otomobil, veri merkezi donanımı gibi ürünlerde birim maliyet artışına ve dolayısıyla da nihai ürün fiyatlarının yükselmesine neden olacaktır. Yapay zekâ, otomotiv ve savunma sanayii çip talebini artırıyor. Zaten talep arttıkça ve arz sınırlı oldukça, fiyatlar da yukarı yönlü olur.
Gerçi her ürün aynı ölçüde etkilenmez. En son nesil çipleri kullanan akıllı telefonlar, oyun bilgisayarları, savunma teknolojileri daha yüksek etkilenecektir. Ama giriş seviyesi cihazlar daha düşük çipler kullanacağı için fiyat artışı daha düşük olur.
TSMC’nin Arizona tesisinde üretim, özellikle jeopolitik riskleri azaltmak ve ABD’nin kendi iç tedarik zincirini güçlendirmek adına önemli olabilir. Ancak bu tercihin ve bakır ile ilgili gelişmelerin bir sonucu olarak, yüksek teknoloji ürünleri pahalılanacak. Bütün bunlar kablolu altyapı ürünleri, ev elektroniği ve otomotiv fiyatlarını artıracaktır. Bu da ABD ve tüm dünya tüketici enflasyonunu yükseltecek.
Kaynak : 