Türkiye’de serbestleşmenin önemli adımlarından birisi pazartesi günü, Türk Telekom Gayrettepe Santralında gerçekleştirilecek olan YAPA* testi ile atılmış olacak. Bugüne kadar Türk Telekom ile YAPA anlaşması imzaladığı bildirilen 5 telekom firması yani Grid Telekom, Koç.net, Netone, Superonline ve Tellcom ile yapılacak olan test’in sonrasında bu firmalara, santrallarda cihazlarını koyacakları fiziksel yer ayrılması gibi işlemlere sıra gelecek.
YAPA 2007 sözleşmesinin Türk Telekom tarafından önerilen şekli, işletmeciler tarafından “halen, kabul edilemeyecek maddeler içeriyor” şeklinde eleştirilse de, mayıs ayından bu yana anlaşmayı 5 operatör imzaladı. Aradan geçen 4 aylık süreye rağmen hala hiçbir işletmecinin aktif olarak son kullanıcıya hizmet verebilir duruma gelememesi, sektörde eleştirilen diğer bir konu.
Anlaşmayı imzalayan firmalara bugüne kadar neden servis vermeye başlayamadıklarını sorduğumuzda bugüne kadar sadece bir kaç tane “test çalışması” yapıldığı ve işlerin Türk Telekom tarafından yavaştan alındığı izlenimi olduğu cevabı verildi. İşletmeciler, bu testlerin sözleşmeler imzalanmadan tamamlanması gerektiğine işaret ediyorlar ve sözleşmelerin mayısta imzalanmaya başlamakla birlikte, TK tarafından ilgili yasal düzenlemelerin tamamlanmasının üzerinden 9 ay geçtiğine işaret ediyorlar.
İşte bunlar konuşulurken, 10 Eylül 2007 günü Gayrettepe’de yapılacak olan survey çalışma daveti “umut” olarak karşılandı. Istanbul’daki ilk genel survey çalışması Sabah 08:30’da başlayacak ve YAPA’yı imzalayan işletmeciler katılacak. Ancak, Türk Telekom, bu survey çalışması sonrasında, YAPA’ya açtığını duyurduğu 15 santraldan hangilerinin işletmecilere hizmet vermeye hazır olacağını bildirmiyor ya da taahhüt etmiyor.
Yapa’nın Detayları
YAPA kapsamında açılan santraller’de YAPA’yı imzalayan işletmecilere ayrılan fiziksel bölümlerden “YAPA kapsamında ortak yerleşim hizmeti” ve bu alanlardan Turk Telekom’un yerel ağa erişim sağlayan MDF ve HDF altyapısına bağlantı yapılması sağlanıyor.
Türk Telekom ile YAPA imzalayan işletmeciler, ortak yerleşim alanlarında konumlayacakları DSLAM’ler ile abone sonlandırma noktalarına giden bakır kablolar Türk Telekom’dan kiralanıyor olacak. Bu yolla, işletmeciler artık son noktada kendi hizmetlerini veriyor olacaklar.
Tam ve Paylaşımlı, Yerel Ağın Paylaşıma Açılması
Abone sonlandırma noktasından başlayarak Türk Telekom MDF’inde ya da Saha Dolabında sonlanan Bakır Kablo Çiftinin frekans spektrumunun tamamının işletmeci “ortak yerleşim” alanında konumladığı DSLAM sistemlerine teslim edilmesi “Yerel Ağa Ayrıştırılmış Tam Erişim” olarak adlandırılıyor. “Yerel Ağa Ayrıştırılmış Paylaşımlı Erişim” ise ses harici frekans spektrumunun aynı şekilde Türk Telekom sistemlerinden çekilecek ek kablolar vasıtasıyla işletmeci sistemlerine teslim edilmesi.
“Ortak Yerleşim Hizmeti” ise Türk Telekom’un sunacağı Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim kapsamında İşletmeci tarafından talep edilecek “Fiziksel” “Sanal” ve ya “Uzaktan Ortak Yerleşim” ile enerji ve klimitizasyon hizmetlerinden İşletmecinin faydalandırılması oluyor.
YAPA kapsamında açılan Türk Telekom santrallerı:
Türk Telekom tarafından, bugüne kadar 15 santral YAPA kapsamında operatörlere açıldı. Bu santrallar şöyle sıralanıyor :
1) Ulus
2) Çankaya -1
3) Beyoğlu
4) Gayrettepe – C
5) Şişli – A
6) Şişli – B
7) Şişli – C
8) Levent – A
9) Levent – C
10) Alsancak – 2
11) Hatay – 2
12) Erenköy – C
13) Erenköy – D
14) Kadiköy –C
15) Ataşehir
Bu konuda da işletmecilerin bir eleştirisi var. Şöyle belirtiyorlar ; “Açılan santraller incelendiğinde, aynı santral sahasında farklı çatıların farklı santraller olarak ifade edilmiş.”
Yine de, sonuç olarak YAPA (LLU) çalışmaları, yavaş ya da hızlı yol almaya başladı. Önümüzdeki günlerde alternatif telekom firmalarının kendi servislerini vermeye başladıklarını göreceğiz.
* Yerel ağ, her ülkede yıllar boyunca, devlet tekeli telekom firması (ya da Incumbent local exchange carrier – ILEC) tarafından kurulan ve bir ucu müşterilere ulaşan bakır tellerin (artık fiber teller de dahil tüm fiziksel teller) oluşturduğu networke verilen ad. Yerel ağın paylaşıma açılması – YAPA (Local loop unbundling – LLU) ise bu devlet tekeli ya da ağı yönetme hakkına sahip olan işletmeci ile diğer işletmecilerin belli noktalarda (santrallar) bağlantı yapması anlamına geliyor.
Kaynak : 