Bu söyleşinin
- ilk bölümünü Yusuf Ata Arıak : 4G için Bütün Bu Trafiği Taşıyacak Fiber Hatlara İhtiyaç Var, Aksi Takdirde Bedelini Tüketici Öder – I
- ikinci bölümünü Yusuf Ata Arıak : UDH Bakanlığı Fiber Altyapıyı Kolaylaştıracaktı ama Öyle Bir Şey Yok – II
başlıkları altında okuyabilirsiniz.
Fiber konusunda büyük sorun var. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Türkiye’deki haberleşmenin önünü açmak için ne yapıyor? Ya da açmank için çaba gösteriyor mu? Bunu Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak ile konuştuk.
turk-internet.com : Yusuf Bey, internete karşı bir antipati görüyoruz zaman zaman. Diyorlar ki, ‘Türkiye’interneti Türkiye’de oyun oynayanlar ve video seyredenler kullanıyor.’ Böyle mi?
Yusuf Ata Arıak : Hayatımızda olmayan şeyler oluyor. Oturduğunuz yerden siz dünyanın her tarafındaki, her firmaya ulaşabilecek hale geliyorsunuz. Doğru, ister saplantı halinde aşırı alışkanlıklar deyin, isterse geçici olarak, oyun da oynuyorsunuz, bunlar doğru. Oyun da oynayacağız, hepimiz yapıyoruz bunları; eğleniyoruz, şunu bunu yapıyoruz, film seyrediyoruz ama bu internet esas olarak sadece bunlara göre kullanılması gereken bir imkân değil.
Aynı zamanda araştırmanızı da bununla yapacaksınız, akademik hayatınız da bununla gelişecek, ticaret hayatınız da bununla gelişecek, ekonominiz buna göre gelişme gösterecek. Dolayısıyla bu başka bir tarafı işin. Yani, önce alt yapının ve imkânların hazır edilmesi lâzım, sonra bunun doğru kullanılması için de tabii çaba harcamamız lâzım.
Bunlar tesadüfen olan şeyler değil; devlet denilen mekanizma, siyaset denilen mekanizma zaten burada lâzım bize. Ne yapmamız gerektiğini bize öğretmek için değil ama sağladığı imkânların hepimizin yararına kullanılabilmesi için basacağı düğmeler var. Orada siyasete ihtiyacımız var.
turk-internet.com : Peki bütün gelişmelerin sonucunda bugün Telekom sektöründe bulunduğumuz yeri bize tarif eder misiniz? Neredeyiz?
Yusuf Ata Arıak : Biz şu anda Türkiye’nin çok uzun onyıllardır geliştirmiş olduğu, her eve kadar giden bir alt yapıya sahibiz. Bu alt yapının içinden eski kablolarımızı çekip söküp yerine fiber kablolarımızı döşememiz lâzım. Olmayan yerlerde de yeni şebekeler yapabilmemiz lâzım.
Şu anda ‘ben bu işlerde yatırım yapacağım’ diyenlerin önü tıkalıdır, engellenmiş durumdadır ve ister 4G için olsun, yani cep telefonundan hızlı internete bağlanmak için olsun, ister mobil işletmecilerin kendi baz istasyonlarını bağlamak için olsun, isterse bunların hepsi kadar önemli vatandaşların doğrudan fiber üzerinden geniş banda bağlanması için olsun, şartlar olumlu değil. Tersine, engellenmiştir yani yatırım yapmanın önünde engel vardır, rekabetin önünde engel vardır. Ve işte siyaset denilen şey bize burada lâzım.
turk-internet.com : Tamam, Telkoder üyeleri için anlıyoruz ki, fiber yatırımda sorun var. Buna karşılık Türk Telekom yatırımları ne durumda? Var mı?
Yusuf Ata Arıak : Biz şu anda rakamları biliyoruz. Yani kimin ne kadar fiber şebekesi var, biliyoruz. Biraz önce bahsettiğim gibi 185.000 kilometrekare civarında Türk Telekom’a ait bir fiber şebeke var, 40 küsur bin’lik de ona alternatif olan firmalar tarafından var. Yani, sonuçta yüzde 15’i- yüzde 20’si birden fazla alternatif firmanın elinde, öbür tarafta da yüzde 80-85’i tek bir firmanın yani Türk Telekom’un elinde. Bu makul bir durum değil. Mantıklı bir durum değil.
turk-internet.com : Bu arada bu alt yapının tamamı fiber değil, değil mi?
Yusuf Ata Arıak : Hayır, fiberdeki oranları söyledim. Bunlar, fiber’deki oranlar. Şimdi bakın böyle olunca ne oluyor? Bütün dünyada olan şey oluyor. Bir taraftan da geniş bant dediğimiz şey ADSL ile de verilmiyor mu? Tabii, fiber kadar hızlı değil ama veriliyor. Bütün dünyada kendilerine ‘fiber yatırım yap’ denilen eski yerleşik firmalar niye ayak sürüyorlar? Şimdi, diyorlar ki, ‘benim bakır kablodan şebekem var. Bunun üzerinden güzel güzel insanlara satıyorum, sıfır yatırım ile bunu yapıyorum. Niye fiber yatırım yapayım kardeşim?’ Ticaret bu.
Belki de haklı kendisi. Bütün dünyada bu ayak sürüme olduğu için yeni yatırıma teşvikler veriliyor, rekabetin önündeki engeller kaldırılıyor ve böylece tek bir firmanın, hâkim durumda bulunan bir firmanın keyfine bu iş bırakılmadan yatırım yapmaya mecbur ediliyor. Yani, politika dediğimiz şey bununla alâkalı.
Yoksa biz ‘bu firma bu işi yapmıyor’ diye ona kızarak bu işin içinden çıkamayız. Bakanlık niye var? Bu yetkiyi niye aldı? Niye serbestleşme diye bir politika var bütün dünyada?
Kendiliğinden olsaydı bu işler, hükümete de gerek yoktu, bakanlığa da gerek yoktu, kanuna da gerek yoktu.
Şimdi siz de böyle hâkim durumda olan bir firmanın tepesinde oturuyor olsanız, ‘ben yatırım yapmadan nasıl çok para kazanabilirim?’ diye bakarsınız; mecbursanız, yaparsınız.
Ama eğer sizi birileri rekabete zorluyorsa, karşınızda ‘sen yapmazsan ben yapıyorum’ diyen varsa, bu sizin için de bir itici güç olur. Onun için böyle “bir firma yanlış yapıyor” falan gibi bir şey söylemiyorum ben. O firman yanlış yapacağını ve yaptıklarının Türkiye’nin aleyhine olacağını biliyorum. Yurt dışında da böyle. O firma onu Türkiye’ye kötülük yapayım diye yapmıyor.
turk-internet.com : Kendi ticareti ve para kazanması için mi yapıyor?
Yusuf Ata Arıak : Kendi ticari ihtiyaçları için yapıyor. İşte siyaset, işte Bakanlık, işte sivil toplum bunun için lâzım.
Biz burada bu toplumsal görevi yerine getiriyoruz. Ali’den, Veli’den yana veya karşı olduğumuz için değil ama kesinlikle tüketicilerin yanındayız çünkü rekabetten yanayız, çünkü serbestleşmeden yanayız. Bunun doğal sonucu da vatandaşın bundan fayda görmesidir. Bu bir tarafı.
Şimdi hep içeriden konuştuk. Peki çok gelişmiş ülkeler bile yeni yatırımların önündeki engelleri kaldırırken, yeni yatırım yapacaklara teşvikler verirken, ta 10 sene evvel Amerika’nın açtığı kamu arazilerinden geçecek fiber şebekeler için ödenen bedelleri sıfırlarken, –altını çizerek söylüyorum– ‘sıfırlarken,’ geçiş hakkını yani bir yerden ister özel mülkten, ister devlet mülkünden geçişi çok kolaylaştırıp çok ucuzlatırken biz şimdi bu hakkı bir sürü ön şarta bağlayıp ‘git önce başkasıyla konuş, onunla anlaşamaz isen buraya gel, ondan sonra buraya yazı yaz’ filan gibi engellerse, 10 sene önce bunu yapanla, 10 sene sonra bunu yapmayan arasında bir fark olmayacak mı? O gelişecek, biz gelişmeyeceğiz.
O nedenle bu konu sadece bir ulusal mesele de değil. Sonuçta, devletler de ekonomik birimler gibi, bunlar da birbirleriyle yarışır halde. Çünkü telekomünikasyon başka işe benzemiyor. Bir hizmeti vermek için illa fiziken başka bir ülkede olmanız gerekmiyor, değil mi?
Şimdi internet diyoruz. İnternet üzerinden izlediğimiz şeylerin büyük bir kısmı yurt dışında bulunan kaynaklardan geliyor değil mi o bilgiler? Eğer siz burayı geliştirmez iseniz, giderek daha fazla dışarıdan almaya devam edeceksiniz.
Yani telekomünikasyon alanında bilgi iletişim alanında, internet alanın da da cari açık sürekli büyür. Yani, tırnak içinde “cari açık daha çok büyür”.
Onun için uluslar arası yarışmada da geri kalmamak için bu fiber işindeki yüz ağartıcı olmaktan fevkalade uzak olan durumu değiştirmek lâzım. Onun için de usul, esas, yönetmelik falan değil.
Bu söyleşinin son bölümünü Yusuf Ata Arıak : Mükerrer yatırım yapılmasın diye bir gerekçe serbest girişimin hâkim olduğu bir ülkede ayıptır – IV başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 