Türkiye’nin gündemi siyasetle ve dün biten Cumhurbaşkanlığı seçim ile meşgul ama biz internet tarafına bakıyoruz. Maalesef, Türkiye’nin internet cephesinde yeni bir şey yok. Hala fiber yatırımlar çok çok az yapılıyor. Hatta yapılmıyor.
İnternetin verimli kullanımı bakır şebekelerle zor, fiber kablolar ile olması lazım. Tüm şebekenin bir anda fibere dönüştürülmesi zor olsa da, geç kalınmadan parça parça fiber yatırımların yapılması gerekiyor. Ama bu yatırımlar önce belediyelerin “kazı izni” vermemesi nedeniyle durdu. Bugün ise Türk Telekom’a verilen muafiyet hakkının, rekabeti engelleyeceği ve fiber yatırımları yavaşlatacağı ya da durduracağı iddia ediliyor. Bu konudaki son durumu Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak ile konuştuk :
turk-internet.com : Yusuf Bey, ülkemizde ‘fiber’ konusunda bir kilitlenme gözüküyor. Sizinle bunu konuşmak istiyoruz. TELKODER Başkanı olarak şu anda Türkiye’deki fiber yatırımlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yusuf Ata Arıak : Bizim TELKODER olarak uzunca bir süredir gündemimizi işgal eden bir konu bu. Türkiye için çok önemli gördüğümüz için bu işi takip ediyoruz ve Türkiye’deki rekabet eksikliğini, sektörün içindeki ‘ ne yaparsa yapsın kazanan’ ve ‘ ne yaparsa yapsın kazanamayan’ unsurların ortaya çıkmasında önemli etkisi bulunan bir konu bu çünkü. Fiber konusunda geldiğimiz nokta, şu anda evlerinde, iş yerlerinde geniş band kullanan, sabit hattan internete bağlanan insanların sadece % 15’i fiber ile bağlanmış durumda.
turk-internet.com : Dünyada nasıl durum?
Yusuf Ata Arıak : Dünyada bu en çok teşvik edilen, yatırım yapmak isteyenlere en fazla destek verilen bir alan. Ulusal hedefler haline gelmiş bir durum bu aslında. Ama bizde biliyorsunuz bir türlü önünü açamadığımız bir konu. Şu ana kadar bu konuda 2 tane çaba gösterildi. Bir tanesi, Türk Telekom’a muafiyet verildi. Yani ‘sen yeter ki fiber yatırımını yap; ben fiyatına falan hiçbir şeye karışmayacağım’ dendi; bundan bir sonuç da alınamadı; geldiğimiz noktada bunu görüyoruz. Buna karşılık ‘ benim param var bu işi yapmak istiyorum’ (diyerek) yatırım yapmak isteyen insanlar var. Bunlar da 3,5 sene öncesine kadar belediyeler ile olan zorlukları yaşadılar. Belediyelerin aşırı paralar istediği bir dönemde biraz iş yapmaya çalıştılar. Ondan sonra yetki Kanun Hükmünde Kararname ile Bakanlık’a geçti. Bakanlık 3,5 senedir bu işi yaptırmak ile görevlendirildi fakat 3,5 senedir kanunun üstüne bir yönetmelik, yönetmeliğin üstüne bir Usul Esaslar, o Usul Esaslarda bir daha değişiklikler … 3,5 senedir tek bir metre yeni yatırım yapılmasına izin vermedi.
turk-internet.com : Peki Yusuf Bey, bunu soracağım ama önce şu Türk Telekom’a verilen muafiyeti biraz daha açalım istiyorum. Neden böyle bir muafiyet verildi? Ve de ‘ iyi olmadı’ dediniz, ne demek istediniz?
Yusuf Ata Arıak : Şunu demek istedim; bu muafiyet dünyada da çeşitli uygulamaları olan bir konu yani her taraf fiber yatırım yapmak için ekonomik olmayabiliyor. Yani siz her tarafa fiber yaygınlaşsın istiyorsunuz ama yatırımı yapacak olan kuruluş da sadece kârlı yerlere yapmak, diğer yerlere daha sonra yapmak istiyor. Onun için o kuruluşlar tabii ki düzenleme altındalar, düzenlemeye tabii olan yerleşik işletmeciler için uygulanan bir şey. Yani, Türkiye’nin Türk Telekom’u, Fransa’nın Fransız Telekom’u için uygulanan bir uygulama. Biz bunun tek başına yeterli olmayacağını, yatırım yapmak isteyen başka firmaların da önünün açılması gerektiğini ifade ettik.
turk-internet.com : Muafiyet konusunu biraz açalım mı?
Yusuf Ata Arıak : Muafiyet şu; şimdi normal olarak Türk Telekom veya herhangi bir başka firma bir alanda hakim durumda ise, onun uygulayacağı fiyat rakiplerini yok etmeye dönük olmasın diye düzenleyici kurul tarafından düzenlenir; fiyatına bakılır. Bu fiyat toptan fiyatı, perakende fiyatı iyi mi, doğru mu, çok yüksek mi falan gibi. Dolayısıyla buraya bir düzenleme yapılır; ‘ senin fiyatın şundan aşağı olamaz, şundan yukarı olamaz’ gibi kurallar getirilir. Türk Telekom’a muafiyet verilen hak şu; ‘ siz 5 sene süreyle yeter ki fiber yatırımı yapın, ben sizin fiyatınıza, şartlarınıza, hiçbir şeyinize karışmayacağım.’
turk-internet.com : Peki ama bu muafiyetin bir de şöyle bir boyutu var mı; ‘ ancak şu kadar metraj yaparsan karışmayacağım’ gibi?
Yusuf Ata Arıak : 5 sene veya toplam geniş band abonelerinin yüzde 25’i fiber oluncaya kadar. 2 tane şart var. Hangisi önce olursa.
turk-internet.com : Peki 1’den fazla firmaya muafiyet verilebiliyor mu dünyadaki uygulamalarda?
Yusuf Ata Arıak : Muafiyetin anlamlı olacağı firma bu yerleşik işletme. Diğerleri, ‘Türkiye’de bana muafiyet de ver’ demiyor zaten. ‘ Bana izin ver, ben kazayım, yapayım’ diyor.
turk-internet.com : İzin mi verilmiyor?
Yusuf Ata Arıak : Evet, izin verilmiyor. Yani şu anda hâlâ bunu Bakanlık ile konuşmaktayız. Dedim ya, Kanun Hükmünde Kararname, ondan sonra yönetmelik, ondan sonra Usul ve Esaslar (derken,) 3,5 sene gitti.
Söyleşinin devamını ve videosunu yarın vereceğiz.
Kaynak : 