Cep telefonları ve internet herkesin bildiği gibi haberleşme açısından dünyayı değiştirdi. Şuandaki haberleşme teknolojilerinin günümüzdeki önemi yadsınamaz durumda. İnternet, cep telefonu, kablosuz haberleşme, radar gibi telekomünikasyon teknolojileri sayesinde dünyanın bir ucundan diğer ucuyla haberleşiliyor. Yeni teknolojileri ifade etmek için kullandığımız G’ler (ingilizce generation yani nesil anlamında) ileriliyor.
Şu anda Türkiye’de 3G kullanılıyor umarız önümüzdeki yakın süreçte 4G ve daha ileriki dönemde ise 5G teknolojisi kullanılıyor olacak. Kasım ayında Ankara’da yapılan Bilişim Kurultayı’daki panellerden birisinin konusu olan 5G’yi Okan Üniversitesi Tekno Arge Müdürü Bülent Erbaş anlattı. Teknoloji yayıncılığının önünde koşan turk-internet.com sizin için Erbaş’ın sunumundan hareketle bu konuyu inceledi; Dünya “5G’nin Neresinde?”
5G teknolojisini tanımlamadan önce en başa dönerek, Erbaş’ın sunumunun da yardımıyla, 1G-2G-3G-4G’yi hatırlayalım;
Önceki Nesiller
1G veya birinci nesil, 1980’lerin başında ilk telefonlarda ortaya çıkan ve haberleşmeyi sadece ses üzerinden sağlayan analog bir sistemdi.
2G veya ikinci nesil, 1990’lı yıllarda cep telefonlarında ortaya çıkan dijital bir sistemdi. Sistemin veri hızı 80-100 Kbit/s’dan azdı, dar bant kullanılıyordu. Sesle iletişime ek olarak SMS ve MMS gönderiliyordu. Sistemin uygulamalarına örnek olarak GSM, GPRS ve EDGE verilebilir.
3G veya üçüncü nesil, 2000’li yılların başında ortaya çıkan geniş bant kullanan, veri hızı 2Mbit/s olan dijital bir sistemdir. Şuandaki cep telefonlarından alışkın olduğumuz gibi SMS ve MMS’in yanı sıra, internet, görüntülü konuşma ve lokasyon paylaşma gibi uygulamaların kullanıldığı Türkiye’de kullanılan günümüzdeki son teknolojidir.
4G’yi Türkiye’de Ne Zaman Göreceğiz, Soru İşareti?
4G veya dördüncü nesil, 2010 yılında piyasaya çıkan ve mobil geniş bant teknolojisi yani, taşınabilir aygıtlar üzerinden yüksek hızlı internet erişiminin sağlandığı bir sistemdir. Özellikle cep telefonu ile internete girenler ve video izleyenler için büyük avantaj sağlayan 4G sayesinde 1 saatlik HD film, 6 dakikada indirilebiliyor” (1).
Çok hızlı veri transferi, yüksek şebeke kapasitesi ve çoklu medya dosyaları için yüksek hizmet kalitesi sağlayacak olan sistem, henüz Türkiye’de kullanılamıyor, inşallah önümüzdeki zaman içinde Türkiye 4G’ye geçecek. Türkiye’de 4G ile ilgili yatırımların yapıldığına dair bazı haberleri hep birlikte okuduk. Daha önce turk-internet.com’da yayınladığımız gibi Beşiktaş’ın yeni stadyumu ve Türkiye’nin ilk akıllı stadyumu olacak olan Vodafone Arena 4G teknoloji ile donatılıyor (2). Ayrıca Avea (3) ve Turkcell (4,5) de 4G için yatırımlarına devam ediyor.
Yine de bazı operatörlerin 4G’nin gelmesinin erken olduğunu, çünkü 3G yatırımlarının henüz karşılanmadığını düşündüğünü duyuyoruz. Buna karşın Türkiye’nin altyapısı da yeterli olamayacak. Çünkü ülkemizde fiber yatırımları bir kaç yıldan bu yana duraklama devrine girdi.
2014 yılında Ericsson’un Türkiye’de yaptığı 2014 Ericsson ConsumerLab 3G Kullanıcı Eğilimleri ve Beklentileri Araştırması’na göre Türkiye’de 3G kullanıcıları daha fazla mobil veri kullanmak istiyor ve her 10 kullanıcıdan 4’ü 4G için istekli (6). Ama bunun için altyapı gerekiyor. Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak’la yaptğımız söyleşide Türkiye’nin 4G için daha fazla fiber hatlara ihtiyacı olduğunu belirtmişti (7).
“Türkiye’de 4G trafiğini taşımak için fiber hatlara ihtiyaç var, aksi halde bu 4G’ye geçseler de, oluşan yeni trafiği taşıyacak fiber hatları eğer yoksa, o zaman bu sistem çalışmaz, bir yerde tıkanır. Veya bazılarının var da, bazılarının yoksa, işte o zaman rekabet de ihlâl edilmiş olur ve bunun bedelini de fazlasıyla tüketici öder.” (7)
5G Ne Durumda ve Neler Yapabilecek?
Telefon standartlarının geliştirilmesinde PPP denilen komitelerden yararlanılıyor. PPP kamu-özel sektör işbirliği (Private – Public – Partnership) anlamına geliyor. Mesela 5G PPP için Avrupa’daki çalışmalara burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.
5G veya beşinci nesil, henüz sınırları belirlenmemiş, tartışılmakta olan bir sistem. İçinde neler olması gerektiğini, operatörler, üreticiler, kullanıcılar, düzenleyiciler gibi kimselerin yer aldığı PPP çalışma gruplarında tartışılıyor.
Şimdilik uzmanlardan öğrendiğimiz; küçük bir alandaki çok sayıdaki kişinin aynı anda video seyredebilmesine olanak sağlayacak bir sistem olmasının öngörüldüğü. Örneğin bir stadyumdaki binlerce kişinin, sahada maçı seyrederken, bir yandan da golü, cep telefonlarından yakın çekimle görüyor olması gibi servislerin gelebileceği belirtiliyor.
2020-2030 yılları arasında piyasaya çıkacağı öngörülen dijital sistemde 1 saatlik HD film, 6 saniyede inebilecek ve aynı anda çok fazla sayıda insanın video seyretmesini sağlayacak.
Türkiye’ye daha 4G’yi bile kullanmaya başlamamışken İngiltere ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri 5G için hazırlıklara başladı bile (8).
Henüz geliştirme aşamasıda olan 5G sayesinde tek bir şebekeye aynı anda çok sayıda cihazın bağlanması mümkün olabilecek ve gecikme süreleri ciddi biçimde kısaltılarak yeni nesil M2M uygulamaları hayata geçirilebilecek. (9) Araştırmacılar yeni nesil 5G teknolojisiyle mobil şebekelerin hız, esneklik ve sistem zekâsı gibi özelliklerinde köklü değişimler yaşanacağını öngörüyor. (9)
Avrupa Birliğindeki çalışma grubu kendisine şu hedefleri seçmiş;
- 2010’dakine nazaran 1000 kat daha yüksek wireless alan kapasitesi ve farklı servis yeteneği,
- Servisler için harcanan enerjinin % 90 azaltılması. Radyo erişim networkünün harcadığı enerji tüketimini azaltmak.
- Servis yaratma süresinin ortalama 90 saatten 90 dakikaya indirmek
- Çökmeyen, güvenli internet
- 7 milyar kişiye hizmet edecek 7 trilyondan fazla cihazın birbiriyle haberleşmesi için çok yüksek kapasiteli kablosuz haberleşme sağlamak
- Düşük maliyetli, servis ve uygulamaları, herkese ve her yere sunmak
Ankara’daki Bilişim Kurultayı’nda konuşan Bülent Erbaş da, 5G teknolojik hedefleri aynı şekilde şöyle sıraladı;
“Çeşitlenen frekans bantlarını 5G ile daha verimli kullanarak verimi bugüne göre 1000 katına çıkarmak, servis başına %90 enerji kullanımının azaltılması, kullanıcı tarafından control edilebilen gizlilik özelliği, ortalama servislerin devreye alınma sürelerinin 90 saatten 90 dakikaya indirilmesi, “0 downtime” devreye alınmış servislerin kararlılığı ve sürekliliği”
Erbaş konuşmasında ayrıca, 5G’nin 2G-3G-4G nin devamı olan bir gelişim ve sadece bir donanım yenilenmesi olmadığını, kullanıcı ve şebekenin ortak ihityaçlarından ortaya çıkan sayısallaşma, sanallaşma ve tüm dünyanın fiziki sınırlarını ortadan kaldıran bir miras ve 5G’nin donanımı yazılımsallaştıran bir dönüşüm olduğunu, hemen hemen tüm endüstrileri birbirine bağlayacak ve tüm süreçleri iş modelleri ve yaklaşımlarını “yazılımsallaştırma” ile yeniden düzenleyecek bir akım olduğunu belirtti.
Konuşmasında mobil operatörlerin ikileminden de bahseden Erbaş, internet trafiğinin gelirlerinden daha hızlı büyüdüğünü ve olabilir en düşük maliyette yeni network kapasitelerinin eklenmesi gerektiğini söyledi (1). Türkiye’de 4G teknolojisi bile henüz uzakta gözüküyorken, 5G teknolojisi için tartışmalar ve araştırmalar daha çok devam edeceğe benziyor ve 3G ve 4G’deki gecikmelerimiz gibi, 5G teknolojisinin Türkiye’ye gelmesi 2030’ları bulur mu acaba?
1. 5G Nedir? Ne Değildir? Sunumu – Bülent ERBAŞ, Bilişim Kurultayı 6 Kasım 2014-Ankara
3. Avea Güneydoğu Baz İstasyonlarını Modernize Ederek 4G Yatırımlarını Yaptığını Açıkladı
4. Turkcell’den 4G Telefon ve T-Fit
5. Turkcell Kuzey Kıbrıs’ta 4G Deneyimliyor
6. 3G Kullanıcıları Daha Fazla Mobil Veri İstiyor, Türkiye 4G için Sabırsız
8. İngiltere ve Almanya Yeni Nesil Mobil İletişim Teknolojisi 5G İçin Güç Birliği Yapacak
9. Vodafone 5G için Dresden Teknoloji Üniversitesi ile İşbirliği Yapıyor
Kaynak : 