Türkiye’nin de taraf olduğu B.M. Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlamak ve engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamayı taraf devletlere ödev olarak vermektedir.
Emirgan Altı Nokta Görme Engelliler Rehabilitasyon Merkezi’nde hayata geçirilen, Görme Engelli Dostu Akıllı Rehabilitasyon Merkezi Projesi ile; Görme engellilerin, akıllı telefonlarına yükleyecekleri bir uygulamayla, bina içerisinde gidecekleri yeri kimsenin yardımı olmadan bulabilmelerine olanak sağlayan sistemin, belediye binaları, AVM’ler, devlet kurum ve kuruluşları, hastaneler gibi kamusal alanların körcül hale getirilmesi konusunda bir örnek oluşturması hedefleniyor.
Ek olarak, görme engellilerin körcül teknolojilerinin kullanımı ile evde, okulda, çalışma yaşamında, bilgi ve iletişim olanaklarına erişimini kolaylaştıracak seçeneklerden haberdar olmalarını hedefleyen, aşağıda işlevleri açıklanan, araç ve gereçler Rehabilitasyon Merkezi altyapısına dahil edildi.
- Eye-Pal Kamera: Eye-pal kamera sistemi, total görme engelli bireylerin kitap, dergi benzeri matbu ortamdaki içeriğe erişebilmesini sağlıyor. Cihaz kamerasının altına yerleştirilen yazılı materyalin fotoğrafını aldıktan sonra metne dönüştürüp bilgisayar ekranında görüntülenmek üzere yazılımına transfer ediyor. Kamera tarafından alınan fotoğraf görüntüsü, OCR teknolojisi yardımıyla metne dönüştürülerek bilgisayar ekranında görüntüleniyor. Ekranda görüntülenen metinsel içerik “Ekran Okuma Yazılımı” adı verilen bilgisayar uygulamalarıyla sesli olarak görme engelli bireyin kullanımına sunuluyor. Kullanıcının bilgisayarında gerekli donanımın bulunması durumunda söz konusu metinsel içerik kabartma ortamda da okunabiliyor.
- Elektronik Büyüteç Sistemi: CCTV olarak da bilinen sistem, kısmi görme yetisi bulunan fakat görme yetileri standart yazılı materyali okumaya yetmeyen kimselerin okuma engelini ortadan kaldırmak üzere tasarlandı. Kullanıcılar okumak istedikleri yazılı materyali cihazın kamerasının altına yerleştirdikten sonra, kendi görme şartlarına uygun olarak kamera altındaki materyal içeriğinin punto büyüklüğünü, ön ve arka plan renklerini seçtikten sonra monitöre yansıyan görüntüden faydalanarak rahat okuma keyfini yaşıyorlar. Az gören kimseler ön ve arka plan renklerinin yüksek kontrast oluşturduğu durumlarda daha rahat gördüklerinden, cihaz söz konusu renk kombinasyonlarına imkan tanıyacak şekilde tasarlandı.
- Dokunsal Grafik Cihazı: Körlükten kaynaklanan dezavantajın kompanse edilmesinde dokunma hissinin payı oldukça büyük. Dolayısıyla görsel öğelerin dokunularak hissedilebilir formatlara dönüştürülmesi görme engellilerin eğitiminde kullanılan önemli bir yöntem. Dokunsal grafik cihazı resim, harita, grafik benzeri görsel öğeleri kabartarak dokunularak hissedilebilir materyallere dönüştürüyor. Dokunularak hissedilebilir formata dönüştürülecek materyalin yazıcı çıktısı cihaz tarafından algılanır ve içerik Isı ile şekil kazanabilen özel kâğıda kabartılmış olarak aktarılıyor.
- Daisy formatında sesli kitap çözümü: Daisy “Digital Accessible Information System” ifadesinin baş harflerinden oluşan bir kısaltma ve kavram. Görme engelliler için oluşturulan kütüphaneler, büyük bir çoğunlukla kitapların görme engeli bulunmayan okuyucular tarafından sesli kayıtlarının aktarılmasıyla meydana geliyor. Ancak klasik yöntemlerle oluşturulan sesli kitapları dinleyen görme engelli kimseler bu kitapları sayfalar ve başlıklar halinde tarama imkânından mahrum bulunuyor. Daisy teknolojisi bu soruna çözüm olarak geliştirildi. Daisy formatında üretilen sesli kitapları matbu kopyalarında olduğu gibi sayfalar ve başlıklar halinde taramak, istenen sayfa ve başlığa komutlarla hızlı bir şekilde ulaşmak mümkün. Dünyada yaygın olarak kullanılan ve ülkemizde ilk defa merkezimiz tarafından uygulanacak olan bu teknolojinin yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
Altı Nokta Körler Vakfı, örlerin eğitilmesi, rehabilite edilmesi, işyerlerine yerleştirilmesi ve iş hayatında verimli hale getirilmesi, körlüğün önlenmesi ve sorunları doğrultusunda kamuoyu oluşturulması amacıyla çalışmalar yapmak üzere 1972 yılında kuruldu. Kurucuları arasında Altı Nokta Körler Derneği, İstanbul Valiliği, İstanbul Belediyesi, Milliyet Gazetesi, Lions Yönetim Çevresi ve bazı Lions Kulüpleri, önemli iş insanları, Türkiye’de bulunan yabancı misyon mensupları bulunuyor.
Emirgan Altı Nokta Görme Engelliler Rehabilitasyon Merkezi, Altı Nokta Körler Vakfı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı arasındaki bir işbirliği protokolü çerçevesinde, yetişkin görme engellilere temel ve mesleki rehabilitasyon eğitimi hizmeti veriyor. Eğitimden yararlanmak isteyen görme engelli bireylerin bulundukları ilin Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüklerine dilekçe ile başvurmaları gerekiyor.
5,5 ay süresince yatılı olarak verilen Temel Rehabilitasyon Eğitimi, görme engelli kişinin günlük yaşamını bağımsız sürdürmesini amaçlıyor. Bu kapsamda görme engelli kursiyerlere bağımsız hareket, kişisel idare, kabartma yazı, abaküs, iş atölyesi, santral operatörlüğü, bilgisayar dersleri veriliyor.
Kaynak : 